Một trong ba điểm nhấn quan trọng nhất của 10 ngày Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội là Đêm hội văn hóa văn nghệ đặc biệt "Thăng Long - Hà Nội thành phố rồng bay" tổ chức tại sân vận động Mỹ Đình tối ngày 10/10/2010. Làm thế nào để chương trình tạo được dấu ấn khác biệt với các chương trình trước đây, xứng tầm Đại lễ ngàn năm là một thách thức lớn đặt ra trước những nghệ sĩ có vinh dự được giao nhiệm vụ thực hiện chương trình.
Điểm nhấn về văn hóa Thăng Long
Lúc đầu thành phố giao cho nhà văn Nguyễn Khắc Phục viết kịch bản đêm hội với ý đồ thực hiện trên sân khấu nổi dựng tại Hồ Tây nên kịch bản có nhiều cảnh lạ đồng hiện lịch sử trên mặt nước: Thành ốc Cổ Loa sừng sững từ đáy hồ mọc lên, bầy trâu vàng "cày" trên cánh đồng là mặt hồ mênh mông, những mô hình thần Kim Quy, Thủy Quái, Tháp Rùa, Thăng Long Tứ Trấn... di động trên mặt hồ huyền ảo. Khi có quyết định chuyển đêm hội về sân vận động Mỹ Đình, nhà văn Nguyễn Khắc Phục lại phải sửa lại kịch bản cho phù hợp với không gian mới và tìm được những điểm nhấn lịch sử văn hóa để các đạo diễn tập trung thể hiện những thông điệp chính của chương trình. Đó là những điểm nhấn về văn hóa Thăng Long.
Nhà văn Nguyễn Khắc Phục kỳ vọng: "Văn hóa Thăng Long chính là tập đại thành của văn hóa VN, đêm 10/10 ít nhất cho mọi người nghe nhìn và mường tượng ra tập đại thành ấy là kết tinh của văn hóa Việt. Với thời lượng 100 phút, chúng ta không thể nói quá nhiều nhưng cũng đủ để chúng ta thấy những điều cốt tử nhất của con người VN và những gửi gắm quan trọng nhất cho ngày mai của đất nước. Đêm đại lễ không chỉ mang đến cho người dân VN cái nhìn tổng thể về Thăng Long qua 1000 năm mà khách quốc tế cũng sẽ nhìn thấy tầng sâu văn hóa xuyên suốt từ thuở Âu Cơ đẻ bọc trăm trứng cho đến nay!".
 Phác thảo ý tưởng trình chiếu trong một cảnh của đêm hội. |
Hào hứng với việc ứng dụng công nghệ cao
Cho dù đã có một kịch bản khá sâu sắc và hoành tráng, với đầy đủ chất liệu cho các loại hình nghệ thuật: ca nhạc, trình diễn, sắp đặt, kịch hình thể, kịch sử thi và múa đương đại thì việc thoát khỏi những công thức, những lối mòn để tạo được ấn tượng mới lạ, hấp dẫn cho chương trình là việc không phải dễ. Nhưng các hiệu ứng nghệ thuật từ Lễ khai mạc Olympic Bắc Kinh năm 2008 và Lễ bế mạc World Cup ở Nam Phi vừa qua đã truyền cho các đạo diễn một cảm hứng sáng tạo mới hướng đến những hiệu ứng thị giác tạo bởi công nghệ cao. NSND Ứng Duy Thịnh tâm sự: "Lần đầu tiên Hà Nội đưa một đạo diễn điện ảnh tham gia làm chương trình lễ hội lớn với những ý tưởng khai thác công nghệ cao khá thú vị nên chúng tôi cũng rất hào hứng, hy vọng chương trình sẽ có nhiều cái mới. Chúng tôi đã bàn nhau xử lý lại kịch bản để có thêm đất dụng võ cho công nghệ cao, tạo các điểm nhấn cho chương trình từ sự phối hợp các vũ điệu với những hình ảnh trình chiếu trên sân. Điều đáng mừng là TP. Hà Nội rất ủng hộ chúng tôi, tạo điều kiện cho chúng tôi đưa công nghệ mới vào chương trình đêm hội".
Đạo diễn Đỗ Minh Tuấn cho biết, với tư cách Phó Tổng đạo diễn phụ trách hình ảnh và công nghệ cao của đêm Đại lễ, ông đã đề xuất các giải pháp sử dụng công nghệ trình chiếu điện tử hiện đại để biến sân vận động Mỹ Đình thành một "thung lũng hình ảnh" về văn hóa Thăng Long. Trên thế giới đã nhiều nơi sử dụng các công nghệ chiếu hình Pigi (Australia), Stark (Italia), Christy (Mỹ) và Barco (Bỉ) để chiếu lên các công trình kiến trúc và các sân vận động trong các chương trình mang tính sự kiện. Nhưng ở VN thì đây là lần đầu tiên một chương trình nghệ thuật sử dụng công nghệ cao chiếu hình trên toàn sân cỏ. Các giải pháp chiếu trên sân, chiếu trên màn hình rộng khắp khán đài B hay chiếu trên các màn hình kỹ xảo sẽ phối kết với nhau và với các hoạt động trình diễn đa dạng trên các sân khấu, tạo nên một không gian nghệ thuật hòa quyện giữa ký ức lịch sử, ấn tượng văn hóa và các hiệu ứng thị giác năng động, có tính thẩm mỹ, giúp tái hiện các thời đại quá khứ và tôn vinh các danh nhân.
Khó khăn về cơ chế lựa chọn nhà thầu
Tuy nhiên, tìm được một nhà thầu có đủ khả năng cung cấp công nghệ thể hiện các ý đồ nghệ thuật của các tác giả là việc không đơn giản. Các nhà thầu từ Hồng Kông, Singapore, Anh, Italia và Mỹ đã sang VN, nhiều lần gặp gỡ những người làm chương trình để trình bày khả năng công nghệ của mình. Từ tháng 3/2010 đến nay, Công ty Tekcast thuộc Bộ VHTT&DL đã đưa các đối tác của mình là Công ty Showtech (Singapore), các hãng chuyên trình chiếu sân cỏ như Stark, Christy cùng các chuyên gia hàng đầu khu vực về âm thanh, ánh sáng và công nghệ cao đến khảo sát và trao đổi các phương án kỹ thuật của mình. Thậm chí, ông Paulo - một nghệ sĩ nổi tiếng trong lĩnh vực thiết kế hình ảnh của Iatalia cũng trực tiếp mang máy strart đến chiếu thử tại sân Mỹ Đình cho lãnh đạo Sở VHTT&DL và nhóm tác giả xem thử hiệu quả nghệ thuật và kỹ thuật. Nhưng việc lựa chọn các đối tác kỹ thuật vấp phải vấn đề cơ chế: chỉ định thầu theo Luật đấu thầu hay đặt hàng theo Nghị quyết 39 của Chính phủ. Vì các công việc âm thanh, ánh sáng và công nghệ cao rất khó định lượng để áp dụng Luật đấu thầu, mặt khác, cơ chế đặt hàng cũng không phù hợp vì rốt cục cũng phải vòng về chỉ định thầu. Phải mất nhiều cuộc họp câu trả lời vẫn bỏ ngỏ chờ quyết định của Chính phủ. Để kịp thời gian, một Hội đồng thẩm định âm thanh và ánh sáng đã được thành lập, đứng đầu là GS.TS. NSND. Đình Quang để nghe các nhà thầu trình bày và bỏ phiếu kín với kết quả 100% đề nghị chọn Công ty Tekcast. Tekcast là công ty kỹ thuật truyền hình của Bộ VHTT&DL, đã thực hiện các show diễn lớn như Asia Indoor Gamme lần thứ 3, SEAGame 25 tại Lào. GS. Đình Quang sau khi xem các hình ảnh demo và các phương án trình chiếu của Công ty Tekcast đã hào hứng nói vui: "Nếu được thế này thì lần đầu tiên dân ta mãn nhãn. Từ bây giờ phải thắp hương hàng ngày cầu cho trời không mưa đêm ấy!".
Với sự tham gia của các đối tác lớn trong khu vực, các tác giả hy vọng sẽ có một đêm hội rực rỡ, đầy ấn tượng. Hiện nay, các đạo diễn đang gấp rút luyện tập các vũ điệu, may phục trang, chế tạo đạo cụ và sản xuất các hệ thống hình ảnh của chương trình. Theo kế hoạch, từ ngày 20/9, tất cả các bộ phận sẽ bắt đầu hợp luyện liên tục trên sân Mỹ Đình để đầu tháng 10 tiến hành sơ duyệt và tổng duyệt.
Diệu Yến