Nếu như ở vùng đồng bằng, với bà con nông dân, con trâu là đầu cơ nghiệp thì ở vùng miền núi Ba Vì, Hà Nội thì "cái đầu cơ nghiệp" lại là bò sữa. Trong khi cả thị trường sữa đang rúng động vì thông tin sữa nhiễm melamin gây hại đối với sức khoẻ người tiêu dùng thì điều đó đã làm ảnh hưởng không nhỏ tới ngành công nghiệp chăn nuôi bò sữa, tác động trực tiếp tới những người nông dân làm ăn chân chính, họ đang mòn mỏi chờ "cơn bão" đi qua để lại có thể cung cấp từng lít sữa tươi, nguyên chất ra thị trường...
 Đàn bò của nhà ông Vũ Hoàng Kim ngốn hết 500.000 đồng tiền thức ăn mỗi ngày. |
Nếu như trước kia, mỗi dịp đi qua trục đường Láng Hoà Lạc - Sơn Tây bất kì ai cũng được chứng kiến cảnh tấp nập của “phố sữa" nơi đây. Thế nhưng, chỉ vì "cơn bão" melamin từ Trung Quốc lan ra cả thế giới khiến cho cảnh kinh doanh bỗng chốc trở nên ế ẩm. Mặc dù các cửa hàng vẫn bày bán các sản phẩm như bánh sữa, caramen... được người tiêu dùng ưa chuộng, nhưng giờ đây, cảnh mua bán đìu hiu khiến cho những người kinh doanh sữa bò với thương hiệu nổi tiếng "sữa Ba Vì" không khỏi rớt nước mắt... Chủ của hàng Mạnh Thắng cho biết: "Kể từ khi có thông tin về chất melamin đến nay toàn bộ các cửa hàng kinh doanh trên tuyến đường này rơi vào cảnh ế ẩm, không bán được hàng, hầu hết người tiêu dùng ở đây đã chuyển sang dùng sữa đậu nành, nếu cứ tiếp tục như thế này chẳng mấy chốc khoản vốn liếng đầu tư hàng trăm triệu đồng vào sữa có nguy cơ mất trắng vì sản phẩm đến kỳ... quá đát".
Không riêng gì các của hàng kinh doanh sữa mà ngay cả người chăn nuôi bò sữa giờ đây cũng trong tình trạng khốn khổ vì sữa. Tại các vùng quê yên bình của huyện Ba Vì, đâu đâu cũng thấy mọi người bàn tán về chất độc melamin có trong sữa, nhất là sau khi Công ty Anco, một công ty trên địa bàn Ba Vì có sử dụng các nguyên liệu sữa nhập từ Trung Quốc chứa melamin càng khiến người nuôi bò ở đây hoảng hốt. Trên những cánh đồng cỏ màu xanh đã bắt đầu chuyển sang màu vàng úa vì không được chăm sóc, người nông dân chẳng còn tâm trạng để ra đồng cắt cỏ. Ông Nguyễn Hữu Tiến, xã Tản Lĩnh, Ba Vì với nét mặt buồn rầu tâm sự: "Chúng tôi chỉ cho bò ăn cỏ thì làm gì có chất độc hại, thấy báo đài đưa tin là họ pha chế chúng tôi làm sao biết được. Cái lợi thì chẳng được hưởng đằng này chỉ vì lợi ích, thủ thuật kinh doanh của một vài doanh nghiệp đã làm cho những người chăn nuôi chân chính như chúng tôi bỗng dưng... dính đủ, mỗi ngày sữa vắt ra hàng chục cân đem ra các trạm thu mua người ta từ chối thành thử mang về nhà dùng, thậm chí là đổ cả cho lợn ăn. Nếu tình trạng này tiếp tục diễn ra, không còn cách nào khác phải bán rẻ đàn bò. Mà biết bán bò cho ai khi mà “để thì thương, vương thì tội”. Rất nhiều nhà đang buộc phải hắt hủi con bò sữa vì chi phí quá lớn”. Không riêng gì vài trường hợp mà hầu hết người chăn nuôi nơi đây đều hoang mang trước cơn bão, nếu như trước đây đàn bò sữa của gia đình anh Hà Ngọc Yên (thôn Hà Tân, Tản Lĩnh, Ba Vì) có cả thảy 9 con, cho năng suất hơn 1 tạ sữa mỗi ngày thì giờ đây đã phải bán 4 con, còn lại 5 con vì không thể lo đủ tiền mua thức ăn cho chúng. Cùng chung tâm trạng, bác Vũ Hoàng Kim ở thôn Hát Giang ( xã Tản Lĩnh) cho biết thêm: "Với đàn bò 6 con, đầu tư gần 200 triệu đồng nay cho gần 80kg sữa mỗi ngày, trong khi đó riêng tiền thức ăn đã hết gần 500 nghìn đồng. Đó là chưa kể tới các loại chi phí khác như công sức, tiền phân đạm chăm sóc cỏ... do đó nếu tình trạng này kéo dài, người chăn nuôi chúng tôi sẽ gặp rất nhiều khó khăn, trong khi mọi chi phí, sinh hoạt thường ngày tất cả lại chủ yếu trông chờ vào đàn bò sữa".
Nghề nuôi bò sữa và kinh doanh bằng việc bán sữa là cách thức kiếm sống của hơn 200 hộ dân ở Tản Lĩnh trong nhiều năm nay. Những điều kiện thiên nhiên ưu đãi ở đây cùng với kinh nghiệm của vùng nguyên liệu sữa truyền thống đã khích lệ nhiều người đầu tư lớn cho đàn bò sữa. Mỗi con bò sữa có giá dao động từ 20 - 40 triệu đồng. Có hộ gia đình đã vay tới hàng trăm triệu đồng, đặt cược tất cả gia sản của mình lên lưng những con bò khoang đen khoang trắng, trên 70% trong số 200 hộ chăn nuôi trong xã đều phải đi vay mượn để đầu tư mua bò và nuôi bò. Nay bị rơi vào tình cảnh khốn đốn vì đã phải khốn khổ để vay tiền mua bò, mua thức ăn cho bò thì nay lại không bán được sữa. Chỉ tính riêng tiền cám cho mỗi con bò đã mất gần 80.000 đồng/ngày. Không thể bỏ đói bò, mà cũng không bán được sữa nên nhiều hộ chăn nuôi đã chọn giải pháp cuối cùng là bán tháo bò để lấy tiền trả nợ.
Bao giờ người nuôi bò đỡ khổ?
 dua chu yeu vao con bo sua.JPG)
Quả thật trong lúc này các vùng nguyên liệu sữa trong cả nước đang điêu đứng vì melamin. Tại các trạm thu mua sữa ở Sơn Tây, Ba Vì do lượng sữa nhập vào dư thừa nhiều nên các công ty không thể thu mua hết cho người nông dân. Ngay cả Trung tâm nghiên cứu bò và đồng cỏ Ba Vì (Viện Chăn nuôi) hiện đang phải chịu cảnh khốn khổ vì sữa. Ông Nguyễn Hữu Lương, Giám đốc trung tâm cho biết, người tiêu dùng Việt Nam biết đến chất lượng cao của sữa Ba Vì ở chỗ đây là sự kết tinh của thành quả công tác nghiên cứu khoa học, trí tuệ con người. Hiện trung tâm có 1.100 con bò sữa với 366 hộ chăn nuôi, cho sản lượng sữa bình quân đạt từ 8,5 - 9 tấn sữa/ngày thế nhưng trước sự cố về chất melamin, đây thực chất là một hoạt chất dùng trong công nghiệp nhựa, từ than đá bổ sung vào để tăng hàm lượng protein (tăng đạm trong sữa) đã vô hình chung làm cho chúng tôi bị vạ lây. Trước đây trung tâm chuyên cung cấp nguồn sữa cho các nhà máy chế biến sữa như Công ty cổ phần sữa Hà Nội (Hanoimilk), Công ty sữa Quốc tế ( IDP), thì nay trước thông tin về melamin đã dẫn đến người tiêu dùng quay lưng lại với chất lượng sản phẩm của Hanoimilk gây rất nhiều khó khăn trong việc tiêu thụ nguồn sữa của các hộ chăn nuôi, mặc cho chất lượng sữa hoàn toàn đạt chất lượng và có uy tín trên thị trường. Ngoài ra, trước những thông tin bất lợi đưa lại đã dẫn đến các nhà máy không thu mua, hoặc thu mua rất hạn chế làm giảm trên 50% lượng sữa tiêu thụ của toàn bộ trung tâm. Để giải quyết khó khăn, Viện không còn cách nào khác buộc phải giảm thức ăn tinh, đối với các con bò cho sữa ít hoặc gần cai sữa sẽ thực hiện cai sữa sớm nhằm giảm lượng sữa. Bên cạnh đó, trung tâm cũng liên hệ với các nhà máy, công ty chế biến sữa như Mộc Châu (Sơn La), Tổng công ty sữa Việt Nam có các giải pháp tháo gỡ, giúp đỡ người chăn nuôi trong thời điểm hiện nay. Ngoài ra, trung tâm cũng tiến hành họp với các hộ chăn nuôi nhằm xác định tác động kéo dài, cũng như tiếp tục chăm sóc đàn bò tránh bỏ bê, làm giảm chất lượng nguồn sữa.
Ông Trần Đức Tĩnh, trạm trưởng Trạm khuyến nông, huyện Ba Vì cho biết thêm, toàn huyện hiện có trên 2.200 con bò sữa, mỗi ngày cung cấp 15,3 tấn sữa ra thị trường. Trong đó Anco thu mua 1,6 tấn/ngày, Bò Đồng Cỏ 3,6 tấn, Cơ sở Thắng - Thủy 1,6 tấn, Vinh - Nga 5,2 tấn, một số hộ tư nhân khu vực Tản Lĩnh 2, 5 tấn... Tuy nhiên, do Công ty Anco và Công ty CP sữa Hà Nội (có liên quan tới nhập sữa có nguồn gốc từ Trung Quốc) không thu mua sữa của một số hộ chăn nuôi khu vực tiếp giáp giữa xã Tản Lĩnh và xã Vân Hoà cho nên những hộ này hiện đang gặp khó khăn do sữa không bán được. Để giải quyết, ông Tĩnh cho biết, chúng tôi đã vận động Công ty sữa Quốc tế thu mua sữa của những hộ dân này. Số còn lại đều đã có hợp đồng mua bán với các công ty cho nên trước mắt cố gắng không làm ảnh hưởng lớn đối với người chăn nuôi.
Trên đường trở về, tôi xót xa mãi cho những người nông dân tần tảo. Nỗi buồn ấy đã tạm lắng xuống khi tôi nhận được thông tin thật vui của người bạn bên báo Nông nghiệp gọi điện thông báo, Công ty sữa Quốc tế cam kết thu mua hết sữa tươi cho các hộ chăn nuôi bò sữa ở Ba Vì. Hàng trăm hộ nông dân sẽ được “cứu sống” qua cơn bĩ cực. Mong sao nước mắt bò đừng rơi nữa.
Hoàng Anh