Nỗi lo cho "búp trên cành"

"Trẻ em như búp trên cành" nhưng hiện nay không ít "búp trên cành" đang phải gác lại chuyện học hành để bươn chải mưu sinh quả là nỗi nhức nhối trong xã hội. Nước ta đã tham gia Công ước về quyền trẻ em và việc trẻ em phải tham gia lao động kiếm sống là việc cần giải quyết, nhưng giải quyết như thế nào để có hiệu quả thật sự và lâu dài là điều mà cả xã hội đang mong đợi.

Nhiều trẻ em do hoàn cảnh khó khăn đã phải lao động kiếm sống từ nhỏ.

Không ít em nhỏ từ nông thôn ra thành thị để làm giúp việc gia đình, phụ việc ở nhà hàng, cửa hàng, bán hàng rong, thu lượm phế thải... Có trường hợp trẻ bị bóc lột thậm tệ. Không chỉ bị lạm dụng về sức khỏe, nhiều em còn bị lạm dụng về thời gian lao động, bị đánh, mắng khi làm việc, bị hành hạ dã man như trường hợp bé Hào Anh ở Cà Mau khiến dư luận bàng hoàng. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng các em phải giã từ sách vở sớm lao vào chuyện kiếm tiền là do hoàn cảnh gia đình nghèo đói, hoặc bố mẹ chia tay đường ai nấy đi tìm hạnh phúc mới và quên những đứa con từ những cuộc tình bất hạnh. Khi các em phải bươn chải từ nhỏ nên hoàn toàn bị tước đi cơ hội và khả năng tiếp cận hệ thống giáo dục và dạy nghề. Từ đó, cơ hội chuẩn bị cho tương lai về tri thức và nghề nghiệp bị chặn đứng để rồi các em lại phải tiếp tục chịu vòng luẩn quẩn: đói nghèo, thất học, thu nhập thấp.

Hình ảnh những đứa trẻ gầy gò, phải làm việc liên tục nhiều giờ liền trong điều kiện khắc nghiệt, tối tăm chật chội hoặc lang thang trên đường phố mưu sinh không được chăm sóc khi đau ốm khiến nhiều người không khỏi xót xa. Chính quyền các thành phố đã từng vận động trẻ lang thang trong thành phố làm nghề đánh giày, bán vé số... về sống với gia đình với những biện pháp yêu cầu chính quyền, cha mẹ đón các em về không cho trẻ em ra thành phố sống lang thang. Thế nhưng cách làm này chỉ như bắt cóc bỏ đĩa bởi sau khi thu gom và vận động thì chỉ ít lâu sau những đứa trẻ này lại ra thành phố như trước vì chúng trở thành gánh nặng trong gia đình đang khó khăn túng thiếu. Quản lý chủ lao động với các biện pháp nghiêm cấm sử dụng lao động trẻ em xem ra cũng không ổn vì nhiều khi chủ lao động nhận các em lại là sự "làm ơn". Không làm được chỗ này, các em lại tìm chỗ khác bởi chính các em và gia đình các em chưa cần đến quyền trẻ em bằng cần tiền để sống.

Giải quyết tận gốc vấn đề này phải là cả xã hội với quyết tâm xóa đói giảm nghèo triệt để. Những doanh nghiệp và các nhà hảo tâm có sự đóng góp tài chính để tạo ra những Quỹ chăm sóc trẻ có hoàn cảnh khó khăn. Bên cạnh đó, chính quyền và quần chúng cũng nên quan tâm bảo vệ quyền lợi của các em hơn qua việc giám sát (nói nôm na là "để ý") những cơ sở, cá nhân sử dụng lao động trẻ em.

"Trẻ em như búp trên cành". Mong mọi "búp" trở thành thân cành cứng cỏi là ước mong của toàn xã hội.

Diệu Bình