Việc Tổng thống Nga Vladimir Putin nêu sáng kiến thành lập một liên minh quốc tế mới (không phải là liên minh do Mỹ đứng đầu) nhằm chống lại tổ chức "Nhà nước Hồi giáo" (IS) tự xưng, và tiến hành không kích IS được đánh giá là sẽ tạo ra những bước ngoặt mới tại Trung Đông. Tuy nhiên, nó cũng tạo ra một vòng xoáy mâu thuẫn mới giữa các bên khi tất cả đều có những toan tính riêng ở quốc gia Trung Đông này.
Lực lượng không quân Nga đã bắt đầu thực hiện các cuộc không kích nhằm vào IS từ ngày 30/9, sau khi Hội đồng Liên bang (Thượng viện) Nga phê chuẩn quyết định theo đề nghị của chính quyền Syria. Trước đó, tuyên bố của Tổng thống Nga Putin thành lập một liên minh quốc tế mới (không phải là liên minh do Mỹ đứng đầu) nhằm chống lại tổ chức "Nhà nước Hồi giáo" (IS) tại phiên họp cấp cao LHQ hồi cuối tháng 9 cũng đã thu hút sự chú ý đặc biệt của công luận quốc tế. Cụ thể, Liên minh chống IS mới do Nga khởi xướng sẽ có công thức "4 1” (Nga, Iran, Iraq và Syria cùng với lực lượng Hezbollah). Nga muốn chứng minh rằng chỉ có một chính quyền hợp hiến ở Syria, tức là Tổng thống Assad, chứ không phải bất kỳ một lực lượng nào khác mới có thể đánh bại được IS và khôi phục hòa bình cho Syria.
Tất nhiên, các hành động của Nga đã làm cho Mỹ và các đồng minh châu Âu lo ngại và sốt ruột. Một năm nay, mặc dù Mỹ và phương Tây đã sử dụng nhiều chiến lược tiêu diệt IS, song kết quả vẫn là con số không. Theo thống kê, từ năm 2011 đến nay, đã có gần 30.000 chiến binh nước ngoài tới Syria và Iraq, nhiều gấp đôi so với con số thẩm định được đưa ra cách đây một năm. Trong khi đó, 4 năm xung đột quân sự ở Syria đã làm hơn 240.000 người thiệt mạng và hàng triệu người phải chạy lánh nạn sang châu Âu.
Bản đồ không quân Nga không kích IS tại Syria
Vì thế, sự kiện Nga không kích tấn công IS trong gần 10 ngày qua với những kết quả tích cực ban đầu, được ví như một “giọt nước tràn ly” thổi bùng những lo ngại của Mỹ, phương Tây và các đồng minh. Trong rất nhiều tuyên bố, các nhà lãnh đạo châu Âu, đã lên án Nga, cho rằng không quân Nga không tấn công IS mà lợi dụng để tấn công phe đối lập tại Syria để bảo hộ cho chính quyền của Tổng thống Al Assad. Trong một tuyên bố đưa ra hồi đầu tuần, phe nổi dậy ở Syria cho rằng không quân Nga đã thả bom xuống vị trí của các nhóm nổi dậy và dân thường, trong đó có khu vực trung tâm tỉnh Homs và Hama làm ít nhất 27 dân thường thiệt mạng. Ngay sau đó, lần lượt những người đứng đầu các chính phủ Anh, Pháp, Mỹ đều đưa ra những lời chỉ trích Nga “lợi dụng mũ tấn công IS để tính toán những mục tiêu khác”. “Mỗi bên trong chúng ta cần hành xử một cách có trách nhiệm trong cuộc chiến Syria", Tổng thống Pháp Francois Hollande nhấn mạnh khi trả lời hãng tin Anh Reuters ngày 3/10. Tất nhiên, Nga đã phản ứng những cáo buộc trên và cho rằng chính Mỹ và phương Tây mới là những kẻ nhiều “toan tính” khi khơi mào cuộc chiến tại Syria và phải chịu trách nhiệm chính cho những hệ lụy tại Syria hiện nay. “Truyền thông phương Tây cần chấm dứt đóng vai "kẻ ăn theo và cái loa tuyên truyền", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga nhấn mạnh như vậy ngày 6/10 trong cuộc trả lời phỏng vấn kênh truyền hình Life News.
Chiến tranh đã biến Syria trở thành một quốc gia hoang tàn đổ nát
Nhận định về những diễn biến hiện nay ở Syria, giới phân tích cho rằng mặc cho những tranh cãi tiếp tục nổ ra, những toan tính của các bên đang khiến cho tình hình Syria trở nên rối rắm như một mớ bòng bong. Có ý kiến cho rằng các quốc gia tham gia vào các liên quân chống Syria đều lợi dụng tình hình để thực hiện những toan tính riêng của mình.
Nga không kích vào Syria vừa để đánh IS, vừa để kiềm chế phe nổi dậy Syria. Mỹ mở các cuộc tấn công IS nhưng cũng kèm theo mục đích hỗ trợ phe nổi dậy để tiêu diệt chính quyền Tổng thống Assad. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ vừa muốn đánh IS, vừa muốn dùng IS để tiêu diệt Tổng thống Assad và kiềm chế người Kurds ở Syria và Thổ Nhĩ Kỳ. Iran tham gia Liên minh do Nga khởi xướng để vừa đánh IS vừa kiềm chế phe nổi dậy; khuấy động những rối ren hiện nay để kiềm chế Thổ Nhĩ Kỳ và Israel. Trong nội bộ Syria, IS tuyên chiến cả với phe nổi đậy, cả người Kurds và Tổng thống Al Assad. Ngược lại, Tổng thống Al Assad phải gồng mình đối mặt với phe nổi dậy và Liên minh cho Mỹ đứng đầu…Những toan tính phức tạp đan xen chằng chịt như vậy, đã và đang biến Syria thành một bãi chiến trường đẫm máu. Rõ ràng, người dân Syria đã không thể tự quyết định được số phận của chính mình và buộc phải rời bỏ quê hương trong đau thương./.
N.Quang
(Theo Le Mone, RFI, Reuters)
