Những người "săn" cúm (Kỳ I)

Kỳ 1: Chuyện ở phòng xét nghiệm

Số ca dương tính với cúm A/ H1N1/2009 vẫn không ngừng gia tăng tại TP.HCM trong những ngày qua làm cho các cán bộ tại labo xét nghiệm của Viện Pasteur TP.HCM luôn "căng như dây đàn". Hiện trung bình nơi này tiếp nhận từ 100-200 mẫu bệnh phẩm mỗi ngày. Nhiệm vụ của những bác sĩ, chuyên viên trong labo đã nặng nề nay càng phải như chạy đua với dịch, chạy đua với thời gian.

"Mình yêu... con virut"

Sáng 12/8, có mặt tại khu xét nghiệm an toàn sinh học nhận mẫu bệnh phẩm và xét nghiệm cúm A/ H1N1/2009 tại Viện Pasteur, chúng tôi ghi nhận không khí làm việc của các kỹ thuật viên nữ đang tỉ mẩn làm các xét nghiệm qua cửa kính. Bên cạnh là dày đặc những biển cảnh báo "khu vực nguy hiểm, dễ lây nhiễm", "đề nghị đeo khẩu trang , găng tay khi vào phòng" hay "không nhiệm vụ miễn vào"... đủ thấy mức độ "nguy hiểm", nghiêm ngặt của nơi đây. Như quên hết những gì đang diễn ra, những chiếc áo bảo hộ cứ lặng lẽ giữa những hàng máy móc, thiết bị xét nghiệm quây kín xung quanh, chốc lại lại di chuyển nhẹ nhàng mẫu bệnh phẩm, đưa vào máy, "tiếp" sinh phẩm để vận hành máy làm xét nghiệm PCR.

BS. Nguyễn Thanh Long, Trưởng phòng Virut Hô hấp, Viện Pasteur cho biết, nhóm xét nghiệm chẩn đoán virut cúm A/H1N1/2009 của anh có 10 người, 5 nam và 5 nữ đều ở độ tuổi trên dưới 30 đang ngày đêm làm việc quên mình. Tuy nhiên, trong thời gian ít ỏi giữa lúc giao ca, khi chúng tôi hỏi tên, hỏi về cuộc sống riêng trong "mùa cúm" thì các anh, các chị đều không ai muốn nói về mình, không muốn được nêu tên với lý do: đó là công việc của tụi mình, không có gì đặc biệt để khen đâu. "Tại bọn mình yêu con virut thôi mà!", một chuyên viên nữ còn "tếu" khi chuẩn bị vào ca.

Ngay từ khi có thông tin về chủng cúm này hồi tháng 3, khi dịch vẫn chưa xuất hiện tại Việt Nam. BS. Long đã liên lạc với các đồng nghiệp tại các phòng xét nghiệm quốc tế, các thầy giáo của mình tại nước ngoài để tìm hiểu quy trình và phương pháp xét nghiệm cúm A/H1N1  và ngay sau đó đã nhanh chóng thiết kế, xây dựng và đánh giá quy trình chẩn đoán đặc hiệu virut cúm A/H1N1 và báo cáo trước hội đồng khoa học.

Sự hy sinh thầm lặng của các kỹ thuật viên trong phòng xét nghiệm cúm.

"Nghị lực, tập trung và hy sinh"

Đó là câu trả lời của BS.  Long khi chúng tôi hỏi anh về yêu cầu đối với các chuyên viên, kỹ thuật viên làm công tác xét nghiệm. Từ khi nhận mẫu bệnh phẩm đến lúc trả kết quả phải tuân theo đúng tiêu chuẩn, quy trình thường quy. Người nhân viên phòng xét nghiệm phải tự bảo vệ mình trên cơ sở tuân thủ chặt chẽ thường quy an toàn sinh học, chuyện đi, đứng trong phòng xét nghiệm còn "khó hơn tập đi đứng cho hoa hậu, người mẫu". Chuyện ra vào phòng phải tuân thủ việc mang trang thiết bị, quần áo bảo hộ, khẩu trang...

Trong phòng xét nghiệm, sau khi tiếp nhận mẫu bệnh phẩm, thao tác tiếp theo là làm cho virut ngưng hoạt động. Giai đoạn tiến hành bất hoạt virut là nguy hiểm nhất và dễ có nguy cơ lây nhiễm nếu kỹ thuật viên thao tác không chuẩn. Sau đó phải phá vỡ màng virut trong tủ an toàn sinh học, rồi mới đem mẫu virut ra ngoài cho thêm một số hóa chất để tách chiết gen. Khi đã tách chiết được dung dịch chứa gen virut sẽ cho vào máy real-time PCR. Kết quả xét nghiệm sẽ được hiển thị trên màn hình máy tính. Từ khi bất hoạt virut cho đến khi có kết quả mất khoảng 6-8 giờ. Sau đó, xem xét lâm sàng mỗi ngày của những bệnh nhân dương tính sẽ đánh giá quá trình điều trị sẽ kéo dài bao lâu. Những ngày đầu chúng tôi vui vì những kết quả xét nghiệm đã tìm ra virut cúm A/H1N1, điều đó chứng tỏ quy trình xét nghiệm đã hoạt động chuẩn xác, nhưng càng về sau, số bệnh phẩm dương tính tăng lên chóng mặt, chúng tôi lại buồn, lo vì dịch đã lan rộng ra cộng đồng, một kỹ thuật viên cho biết. Nói về công việc của mình BS. Nguyễn Thanh Long bộc bạch: Việc của bọn mình chỉ là việc nhỏ trong toàn ngành để sớm đẩy lùi được dịch bệnh, vì sức khỏe cộng đồng.

Bài, ảnh: Tuân Nguyễn