Hiện nay tình trạng học thuê diễn ra khá phổ biến, nạn này diễn ra ở các lớp học tại chức, văn bằng 2... và đội quân "đóng thế" chuyên nghiệp và bán chuyên nghiệp nở rộ ở trường nào, lớp nào cũng có. Đa số là những sinh viên và cựu sinh viên sau khi ra trường chưa xin được việc làm. Họ làm việc này để lấy tiền bám trụ ở Hà Nội trong thời gian chờ việc. Nạn học thuê khiến nhiều nhà trường đau đầu và ngành giáo dục coi đây như một "ung nhọt" cần loại bỏ nên Bộ GD-ĐT đã có động thái làm giới học thuê và thuê học xôn xao...
“Mảnh đất màu mỡ” báo động một vấn nạn
Chục năm trở lại đây, trước nhu cầu hợp pháp hóa bằng cấp của nhiều người đã đi làm, họ đăng ký học tại chức, văn bằng 2... nên ngày một nhiều người theo nghề học thuê cũng tăng vọt, họ luôn là mảnh đất màu mỡ để kiếm tiền. Vì thế, không lạ gì việc nhiều cô cậu sinh viên sáng học chính, chiều, tối chạy sô học thuê. Có người học cho 2-3 người một lúc, có người học trọn gói cho hẳn một người 4 buổi/tuần... Thị trường ngầm này luôn luôn sôi động và giá cả của nó dao động từ 20.000- 50.000đ/buổi, tuỳ theo đối tượng. Một tháng người học thuê kiếm được cả triệu bạc.
Hoà, sinh viên lớp tại chức đang học Đại học Quốc gia ở đường Xuân Thuỷ, Cầu Giấy cho biết, vì anh phải điều hành một công ty, bận tối mắt nên anh đã đăng quảng cáo nhận đi học thuê trên trang rao vặt miễn phí, tìm người. Sau khi đăng được một ngày, anh nhận được chục cuộc gọi của người theo nghề đi học thuê tìm đến để thoả thuận, Hoà nhanh chóng tìm cho mình người hợp với điều kiện. Anh cho biết: "Mấy năm nay, nghề học thuê đắt sô, người thuê nhiều nên phải chọn "đối tác" ổn định, uy tín không bỏ lớp". Đối tượng của Hoà là P.- một sinh viên chính quy của trường. Giá trung bình mỗi buổi học thuê là 20.000 - 50.000 đồng tùy theo thời tiết mưa gió thì được trả cao hơn... Theo Hoà thì nhiều thầy giáo nghi ngờ nhưng rồi cũng qua hết.
 Tình trạng thuê học và học thuê được rao công khai trên mạng. |
Còn Nguyễn Văn H. là sinh viên của một trường đại học nổi tiếng. Là con nhà khá giả lại cho rằng học không chơi phí hoài tuổi trẻ, chẳng cần lên lớp mà vẫn được thi, được điểm cao mới là dân sành điệu. Việc học hành H. đi thuê người khác. Điều đáng nói là số sinh viên học kiểu như H. không ít. Mỗi buổi học thuê ở lớp của H. có giá chung là 40.000đ, gồm cả thảy 5 tiết học. Người thuê chỉ cần cho biết họ tên, địa điểm giảng đường là xong. Mỗi một bài kiểm tra học trình sẽ mất thêm 50.000đ. Khi kết thúc môn, nếu làm tiểu luận, người thuê bỏ thêm 500.000đ.
Còn Tùng, sinh viên ĐH Công nghiệp Hà Nội và nhóm bạn 5 người cùng phòng lại tổ chức thành một đường dây chuyên nhận học thuê kiểu khép kín. Từ các lớp trong trường đến các trường trong nội thành, nhóm của Tùng chỉ đầu tư thời gian và 3.000đ đi xe buýt là kiếm 100.000đ buổi là thường. Theo kinh nghiệm của Tùng thì người đi học thuê phải chú ý để không sót điểm danh, đồng thời nghe ngóng thông tin về thi cử để phổ biến lại cho người đi thuê là "chạy" thầy nào, cần bao nhiêu tiền, hoặc môn nào cảm thấy có thể thi hộ được là thi hộ luôn. Cô sinh viên Sư phạm Hà Nội tên Thuỳ Dung, ngoài việc học, Dung còn kiêm học thuê cho các chị trong trong các trường lân cận lại cho biết: "Kinh nghiệm quý báu là, nếu chẳng may người đi học thuê bị phát hiện không phải nhân sự của lớp thì nên giả vờ như mới ở quê ra tỉnh và nói dối là lên thăm người bạn tiện thể ngồi vào lớp cho biết mùi sinh viên, sau khi rút sẽ tính sau". Hiện nay tại Hà Nội có rất nhiều đường dây học thuê theo chu trình rất bài bản. Kiểu manh mún, tự phát gặp đâu xâu nấy bây giờ đã là trò "xưa như trái đất". Trong giới sinh viên gần đây còn kháo nhau đường dây của một người tên Thúy H. ở gần ĐH Kinh tế quốc dân. Chỉ cần có "khách", nàng alô một cú là xong. Mỗi lần như vậy Thúy H. trích lại một khoản 5-10% giá trị "hợp đồng". Để có thể vào làm việc trong đường dây của H. cũng phải qua tuyển chọn không kém phần khó như tuyển vào các cơ quan tình báo: nhan sắc trung bình không có dị tật để nhiều người chú ý dễ bị phát hiện...
Hết thời học thuê?
Hiện tượng học thuê bắt đầu từ việc bạn bè nhờ nhau học hộ khi có việc bận như: đi làm thêm, về quê, bị ốm..., dần dần việc nhờ vả đã biến tướng thành dịch vụ. Sở dĩ dịch vụ trên tồn tại là do ở các trường đại học, sinh viên một lớp đông đến trên trăm người, việc quản lý lại chỉ dựa trên điểm danh đầu người. Cán bộ lớp có phát hiện người đi học hộ cũng cho qua. Còn thầy cô thì không thể nhớ hết mặt sinh viên. Thực trạng một số học viên hệ vừa làm vừa học đã thuê người đi học thay và đang trở thành một loại hình dịch vụ được quảng cáo công khai trên mạng internet.
Trước tình hình phức tạp đó, ngày 12/10 vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã yêu cầu các đại học, học viện, các trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp xử lý nghiêm những trường hợp này. Bộ GD&ĐT đề nghị, các trường thực hiện nghiêm túc quy chế học viên các trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp hình thức vừa làm vừa học. Đồng thời, tổ chức các lớp học phù hợp và tăng cường quản lý việc đến lớp của học viên; tổ chức quản lý chặt chẽ việc sử dụng thẻ học viên khi đến lớp và trong công tác thi, kiểm tra; có biện pháp ngăn ngừa các hành vi tiêu cực trong học tập, thi và kiểm tra. Bộ cũng yêu cầu các trường thường xuyên kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy chế, báo cáo tình hình về bộ trước ngày 30/10. Thế nhưng, nói như một sinh viên học thuê "chuyên nghiệp" ở ĐH Xây dựng cho biết thì không có biện pháp cứng rắn thì cũng không ăn thua, rất khó kiểm soát. Nhiều người vẫn hoài nghi việc ra thông báo tăng cường quản lý việc học thuê và thuê học này. Bây giờ chỉ còn cách là chờ xem ngành giáo dục sẽ chống nạn học thuê như thế nào trong thời gian tới?
Xuân Thanh