(SKDS) - Nhà báo Burchett sinh thời bị làng báo phương Tây coi là "con chiên ghẻ" vì ông luôn luôn đứng về phía các dân tộc bị áp bức chống lại đế quốc và thực dân. Qua những lần tiếp xúc với ông hoặc ở Hà Nội sau ngày giải phóng hay ở Paris vào những năm 80, tôi thấy ông quả là một nhà báo dũng cảm chỉ viết theo lương tâm, không chịu sức ép nào. Khi thấy mình viết sai sự thực thì sau đó dũng cảm viết ngược lại không sợ dư luận. Xin lấy thí dụ về vấn đề Khơme Đỏ:
Quyền lực chính trị xã hội tối cao của Khơme Đỏ là Ban chỉ huy mệnh danh là AngKa. Ở mọi cấp, AngKa chỉ cho chỉ thị miệng, nên mỗi cấp, mỗi địa phương tùy cơ ứng biến, thi hành những chỉ thị dưới hình thức khẩu hiệu như: Tất cả vì nông nghiệp, Có gạo là có tất cả, Tự túc là chìa khóa của thắng lợi, Tỉnh nào cũng phải xây dựng hệ thống thủy lợi. Khẩu hiệu trọng tâm "Tiêu diệt kẻ thù giai cấp" thì như đinh đóng cột. Những khẩu hiệu này dẫn đến tội ác vô giới hạn.
Có thể tìm nguồn gốc những tội ác vô lý của Khơme Đỏ là những hành động cực đoan của Cách mạng văn hóa Trung Quốc được áp dụng một cách man rợ hơn. Khơme Đỏ tống trí thức thành phố xuống nông thôn để tiêu diệt, nên nhiều người phải rất khôn khéo giấu tài năng để sống sót. Tuyệt đối vâng lệnh là nguyên tắc tối cao của Khơme Đỏ. Không tuân lệnh sẽ bị trừng phạt ghê gớm. Ai dám tìm hiểu tại sao AngKa lại quyết định thế này hay thế kia là bị bịt miệng, giết bỏ. Thủ trưởng Khơme Đỏ là thống soái mỗi địa phương.
Khẩu hiệu đề ra là: quyền hành phải ở trong tay người dân nghèo nhất. Do đó, ở các làng những tên vô nghề nghiệp, lưu manh, nghiện hút được gom lại làm cán bộ phụ trách. Bọn này tha hồ hành hạ dân làng có oán thù với chúng và dân mới đến ngụ cư. Nhân danh AngKa, chúng tha hồ tịch thu đồ đạc của cải của họ làm của riêng. Nhưng chúng bị giết ngay nếu bị bắt quả tang tịch thu một vật gì mà cán bộ cao cấp hơn thèm muốn. Quan hệ vợ chồng cũng bị hạn chế, mỗi tháng mấy lần và ở đâu, do AngKa địa phương quy định. Có nhiều phụ nữ bị bắt buộc lao động xa chồng, trở thành miếng mồi ngon cho các thủ lĩnh Khơme Đỏ.
Có chuyện điển hình như sau xẩy ra ở công trường lao động Veal Vong. Một phụ nữ bị bắt đang làm tình với một Khơme Đỏ, chị ta tố cáo bị ép làm tình với hai tên nữa. Thế là AngKa đưa cả 4 người vào rừng và giết cả. Các cư dân mới bị lùa đến địa phương này đã coi chị là anh hùng, dám tố cáo để trả thù cho chồng con đang bị cách ly ở những trại lao động khác.
Điều mỉa mai là Khơme Đỏ đề ra lý tưởng tạo ra một xã hội trong sạch không tham ô thì lại tạo ra một tầng lớp cán bộ chỉ huy khát máu, vì chúng có toàn quyền sinh sát. Công việc chính của chúng là xây dựng hệ thống nông giang và đắp đê chống lũ. Các chỉ huy dốt nát coi rẻ kỹ thuật nên lãng phí nhân lực và thời gian vô tội vạ. Đào nông giang chồng chéo. Đê vừa xây xong, sau một trận mưa là lở tan, rồi đắp đi đắp lại. Hàng chục nghìn người bị đày ải xây dựng đập khổng lồ Veal Vong ngang lòng sông cạn vào mùa khô, đến đầu mùa mưa, nước cuốn trôi con đập làm chết hàng mấy trăm người. Sau đó lại tiếp tục xây lại với kiểu cách như vậy...
Với khẩu hiệu "Chính trị là thống soái" các công trường lớn rèn giũa sự đoàn kết về tư tưởng để dễ sai khiến. Hãn hữu có đôi vợ chồng như kỹ sư Pin Pathay sống sót được vì biết "vờ câm điếc". Họ sớm hiểu Khơme Đỏ không muốn bị quấy rầy bởi bọn trí thức và chuyên gia.
Hữu Ngọc