Truyền hình chuyển tải mùi vị, thiết bị mobile xác định mức ôxy trong không khí và các hệ thống bảo vệ an ninh siêu hiện đại có khả năng truy tìm người mang thuốc nổ trong đám đông. Chỉ cách đây không lâu, ước mơ về chiếc mũi thần với những khả năng kỳ diệu dường như chỉ là một ý nghĩ rất viển vông. Nhưng mới đây, các nhà khoa học Nga đã chứng minh rằng, trong thời đại chúng ta, mơ ước hão huyền nhất đã thành hiện thực.
Loài chó vốn được biết như các chuyên viên khứu giác có lẽ sẽ chẳng còn việc làm. Các nhà khoa học Nga đang đứng trước ngưỡng phát minh gây chấn động, khám phá mới không chỉ nhận biết mùi mà còn phân tích các chất trong khí quyển. Chẳng bao lâu nữa, thiết bị được gọi là "mũi thần" sẽ nhận biết được hương thơm ở khoảng cách xa, sẽ có khả năng nhận biết phân tích nhiều loại mùi. Tại Khoa công nghệ nano Trường đại học Sư phạm Bashkirsky (Nga), "mũi điện tử" đang thực hiện những thử nghiệm cuối cùng. Bề ngoài chẳng có gì khác biệt các thiết bị thí nghiệm, chỉ trong vài phút "mũi điện tử" nhận biết mùi và phân tích hợp chất trong không khí. Thiết bị gồm hàng chục cảm biến nano có chức năng bắt mùi và xử lý thông tin thành những tín hiệu điện tử. Nguyên tắc làm việc không có gì mới nhưng các nhà nghiên cứu Nga là những người đầu tiên đã áp dụng cảm biến đa trắc kế vào thực tế. Một màng nhỏ với bề dày 10 nanometre có khả năng phản ứng với bất cứ sự thay đổi trong môi trường không khí và nước. Ông Alexey Dachnikov, Phó Chủ nhiệm Bộ môn Vật lý thực hành và Công nghệ nano Trường đại học Sư phạm Bashkirsky nói: "Một vật bé nhỏ được gắn trong đồng hồ hay điện thoại di động có thể hiển thị cho chúng ta thấy tín hiệu báo - "Nguy hiểm!".
 Chẳng bao lâu nữa, "mũi thần" sẽ được đưa vào sử dụng. |
Hiện tại, "mũi điện tử" phân biệt 10 loại mùi, dễ dàng xác định nồng độ ôxy trong không khí. Nhưng các nhà khoa học cho biết, đó mới chỉ là sự khởi đầu. Cơ quan thính giác nhân tạo này có triển vọng khá lớn, rộng khắp trong mọi lĩnh vực của cuộc sống. Đấy là phân tích nhanh không khí để lập tức biết có hàm chứa những độc khí nào. Phân tích nhanh sản phẩm. Dùng "mũi điện tử" trong chế xuất các sản phẩm nước hoa khác nhau, sản xuất những loại nước uống và thức ăn. Trong lĩnh vực an ninh, thiết bị có thể sử dụng để phát hiện ma túy hay các chất nổ nguy hiểm. Ông Alexey Dachnikov cho biết: "Mũi điện tử" giống như một thiết bị tri giác thay thế khứu giác của chó. Chó là một nhân tố chủ quan, phụ thuộc vào việc đã được cho ăn hay chưa và nhiều thứ khác. Còn thiết bị máy sẽ xác minh chính xác đây là mùi của tội phạm hay không?".
Trước đó, các nhà hình pháp học Nga đã nghiên cứu thành công phương pháp xác định vết tích hơi người có một không hai. Trên thực tế, khác với tất cả các loại dấu vết khác, kẻ phạm tội không thể tiêu hủy được mùi mồ hôi. Ngoài ra, nếu chúng dùng những chất gây mùi đặc biệt để ngụy trang đánh lạc hướng phát hiện của chó, thì bằng phương pháp đặc biệt, các chuyên gia vẫn có thể giúp tìm ra thủ phạm. "Tất cả mọi người từ khi sinh ra cho đến khi từ giã cõi đời thì thân thể đều mang mùi đặc trưng riêng. Đó chính là cơ sở cho phương pháp phân tích này", - đại tá cảnh sát Andrei Semenov, Phó lãnh đạo Trung tâm Chuyên môn pháp y Bộ Nội vụ Nga nói. "Phương pháp điều tra qua khứu giác là biện pháp sinh học duy nhất cho phép nhận dạng chủ thể qua dấu tích mùi mồ hôi, dạng dấu tích không chứa đựng các cấu trúc tế bào. Hơn thế, phương pháp này còn đáp ứng yêu cầu duy trì nguyên vẹn trạng thái của đối tượng nghiên cứu, thuộc loại các kinh nghiệm điều tra không làm phá hủy tang vật".
Ý tưởng chế tạo "mũi điện tử” hay "mũi thần" không hề mới mẻ, nhiều phòng thí nghiệm trên thế giới nghiên cứu vấn đề này. Cách đây 2 năm, sản phẩm tương tự được nghiên cứu tại Đại học Công nghệ Massachusette, nhưng đề án chỉ dừng lại ở các mẫu hình, mỗi loại có khả năng ngửi duy nhất một thứ mùi. Các nhà khoa học Nga khẳng định, sáng chế của họ thực tế hơn nhiều và rẻ so với các thiết bị tương tự. Hiện tại, nhóm tác giả đang chuẩn bị hồ sơ nhận bằng sáng chế. Phát minh đang tìm vốn đầu tư và hoàn thiện để đi vào sản xuất hàng loạt.