Y tế cơ sở (xã, phường, thị trấn) ở nước ta có vai trò quan trọng trong hệ thống y tế, là "chốt" chặn ban đầu trong phòng, chống dịch bệnh, tuyến đầu cung cấp các dịch vụ y tế tới người bệnh. Tuy còn nhiều khó khăn vẫn có nhiều cán bộ y tế đang ngày đêm bám cơ sở vì sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Đảng, Nhà nước ta đã có nhiều giải pháp và chính sách hỗ trợ, ưu đãi để từng bước khắc phục tình trạng thiếu trầm trọng bác sĩ, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Mới đây, Thông tư 06/2010 hướng dẫn chính sách đối với cán bộ, viên chức y tế công tác ở vùng có điều kiện KT-XH đặc biệt khó khăn có hiệu lực, góp phần cải thiện điều kiện sống và làm việc của cán bộ y tế tuyến cơ sở.
 Sự có mặt của thầy thuốc tại trạm y tế khiến người dân thêm yên tâm. |
Khó khăn nhưng vẫn bám trụ
BS. Phạm Đình Phẩm, Giám đốc Trung tâm y tế huyện Đồng Văn, Hà Giang cho biết, y tế Đồng Văn có 19 xã nhưng chưa xã nào có bác sĩ. Đây không chỉ là khó khăn của riêng Đồng Văn mà còn là khó khăn chung của cả tỉnh địa đầu cả nước. Bên cạnh đó, một năm huyện Đồng Văn có hơn nửa năm trời không mưa, nước sạch dành cho sinh hoạt của các thầy thuốc cũng như các hoạt động khác của trạm y tế xã rất khó khăn. Mỗi lần đi mua nước sạch phải đi xa hàng cây số, giá nước sạch mà các thầy thuốc trong huyện phải mua về dùng dao động từ 300 - 400.000 đồng/m3. "Lương tháng của bác sĩ mới ra trường về công tác tại trạm y tế xã (nếu có) ở huyện Đồng Văn chỉ để mua nước sạch còn thiếu, chứ chưa nói đến các khoản chi dùng cá nhân khác", bác sĩ Phẩm cho biết.
Còn BS. Klâu Nhất, Phó trưởng trạm phụ trách y tế xã Ma Cooith, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam thổ lộ, cộng các khoản tiền lương của anh hiện nay là 2,8 triệu đồng/tháng. Từ xã của anh về thị xã Tam Kỳ là 190km, mùa khô đường đi lại còn dễ nhưng vào mùa mưa về tỉnh hay huyện họp rất khổ. Vào mùa khô, thời tiết thuận lợi, để về được tỉnh học cập nhật kiến thức mới anh đi xe đò phải mất ba chặng. Tiền xe đò đi, về cũng mất 200.000 đồng. BS. Klâu Nhất, là người dân tộc Cơ Tu, tốt nghiệp Đại học Y - Dược Huế năm 2007. Sau khi ra trường, anh đã tình nguyện trở lại quê hương công tác. Từ đó đến nay qua 3 năm công tác tại trạm y tế xã, với kiến thức đã học tại trường, Trạm y tế xã Ma Cooith từ trạm tồn tại nhiều yếu kém nay đã vươn lên là trạm y tế xã khá đứng hàng thứ ba trong số 11 trạm y tế xã của huyện Đông Giang, Quảng Nam. Đồng bào người Cơ Tu từ trước đến nay chưa tin vào trạm y tế nhưng từ khi có BS. Klâu Nhất về công tác lại thăm khám, vận động người có bệnh đến trạm nên đã hoàn toàn tin tưởng vào các thầy thuốc trong trạm.
Không chỉ thiếu người, các y, bác sĩ vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa còn phải làm việc trong điều kiện khó khăn, thu nhập thấp. BS. Dương Văn La - Trạm trưởng Trạm y tế xã Vi Hương, huyện Bạch Thông, Bắc Kạn nói: Y tá, y sĩ mới về công tác lương 1,5 triệu đồng, lương trạm trưởng 30 năm công tác như ông cũng chỉ hơn 3 triệu đồng/tháng. Vì vậy, nhiều cán bộ y tế xã chỉ làm việc vài ba năm để tích lũy kinh nghiệm, rồi sau xin ra huyện, ra tỉnh làm việc hoặc ra làm ngoài, khiến tình trạng thiếu cán bộ y tế ở vùng sâu vùng xa càng thêm trầm trọng.
Đòn bẩy để y tế cơ sở phát triển
|
Tình trạng thiếu nhân lực y tế phổ biến ở nhiều địa phương vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn; nhất là ở các vùng Tây Bắc, Tây Nguyên, đồng bằng sông Cửu Long, nơi có mức độ phát triển kinh tế - xã hội thấp hơn và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân cao thì chỉ số bác sĩ lại thấp nhất. Ðây là sự bất cập giữa nhu cầu chăm sóc sức khỏe và khả năng đáp ứng về nguồn nhân lực, cho thấy sự bất cập trong cung ứng và sử dụng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh giữa các vùng miền. |
Còn BS. Nông Quốc Trí, Giám đốc Sở Y tế Bắc Kạn cho biết, hiện nay trung bình một trạm y tế xã trong tỉnh có 4 người. Khác với miền xuôi, trạm y tế vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn, địa hình rất rộng. Một cán bộ trạm y tế xã phải làm rất nhiều công việc, lương lại thấp, vì vậy, tâm lý chung của anh em công tác y tế cơ sở rất hồ hởi khi đón nhận phụ cấp thu hút bác sĩ về xã. Hiện nay, số trạm y tế xã có bác sĩ của Bắc Kạn đã trên 60%, với Thông tư 06 ra đời, mục tiêu thu hút bác sĩ phủ kín 122 xã của Bắc Kạn sẽ được đẩy nhanh hơn.
Bên cạnh các thành tựu đạt được, ngành y tế đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, đặc biệt về nhân lực y tế như sự phân bổ nhân lực y tế không đều giữa các vùng, miền, giữa nông thôn và thành thị, giữa miền núi và vùng đồng bằng. Mặc dù, số lượng bác sĩ được đào tạo hằng năm tăng, nhưng rất ít bác sĩ về công tác tại y tế cơ sở, địa bàn vùng sâu, vùng xa. Hiện tượng di chuyển cán bộ y tế từ tuyến dưới về tuyến trên, từ các vùng khó khăn ra vùng kinh tế - xã hội phát triển vẫn diễn tiến hầu như không có điểm dừng. Nhằm khắc phục những hạn chế nêu trên, thời gian qua, ngành y tế thực hiện nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, đồng thời với việc đầu tư xây dựng mới, nâng cấp cơ sở, bổ sung cho bệnh viện huyện thiết bị chẩn đoán và điều trị cơ bản, trang bị một số thiết bị hiện đại, chuyên sâu cho bệnh viện tỉnh và bệnh viện Trung ương. Tăng cường công tác chỉ đạo tuyến hỗ trợ kỹ thuật cho tuyến dưới. Tham mưu với Chính phủ ban hành nhiều chính sách về đầu tư cơ sở vật chất, nhân lực y tế cho y tế cơ sở, miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn. Phối hợp tích cực với các bộ, ngành đề xuất sửa đổi, bổ sung các chế độ chính sách cho cán bộ y tế, chế độ phụ cấp ngành nghề, phụ cấp vùng miền, phụ cấp phòng, chống dịch bệnh, phụ cấp trực. Thực tế, Thông tư 06/2010/TTLT-BYT-BNV-BTC, hướng dẫn thực hiện Nghị định 64/2009 của Chính phủ về chính sách đối với cán bộ, viên chức y tế công tác tại vùng có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn là ví dụ sinh động nhất.
Ở nước ta, khoảng gần 80% số dân sống ở vùng nông thôn, cơ sở y tế gần với họ nhất, dễ tiếp cận nhất chính là trạm y tế xã. Việc củng cố hoạt động cũng như nâng cao chất lượng hoạt động của y tế tuyến xã là cần thiết để làm tăng khả năng tiếp cận của người dân với dịch vụ y tế cũng như bảo đảm công bằng trong chăm sóc sức khỏe.
Bài và ảnh:Anh Tuệ