Lao đao bởi chiêu trò của doanh nghiệp FDI

(SKDS) - Chuyển giá - một chiêu bài để các doanh nghiệp (DN) gian lận, trốn thuế, gây ra những ảnh hưởng lớn đối với nền kinh tế đang diễn ra ngày càng phức tạp. Đáng lo ngại, theo nhận định của Tổng cục Thuế, hiện nay tình trạng chuyển giá không chỉ tập trung ở các DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) mà còn có cả ở DN, tập đoàn trong nước thông qua các chiêu thức tinh vi, gây thất thu thuế cho Nhà nước và tạo ra những bất ổn cho xã hội.

Đủ mọi chiêu trò

Thực tế cho thấy, hiện nay các DN dùng rất nhiều chiêu bài để chuyển giá như: tăng chi phí khấu hao, giảm thu nhập chịu thuế trên cơ sở nâng giá trị tài sản cố định, máy móc, thiết bị và các dịch vụ khác trong góp vốn đầu tư; chuyển giá thông qua việc bán giá sản phẩm, hàng hóa cao hơn hoặc thấp hơn giá trị thực cho các công ty con trong cùng tập đoàn; thông qua nhập khẩu nguyên vật liệu, phụ kiện cho sản xuất kinh doanh từ nước ngoài theo hướng cao hoặc thấp hơn giá trị thực nhằm tối đa hóa lợi nhuận, tối thiểu hóa nghĩa vụ nộp thuế...

Vấn đề chuyển giá của doanh nghiệp FDI được đại biểu Quốc hội xem như là một trong những lỗ hổng quản lý tài chính lớn nhất hiện nay. (Ảnh minh họa)

Mới đây, Cục thuế TP.HCM cho biết, trong nhiều năm qua, hãng Coca Cola tại Việt Nam đã liên tục báo thua lỗ (trung bình 100 tỷ đồng/năm), lỗ lũy kế đến hết tháng 9/2011 là 3.768 tỷ đồng, hơn cả số vốn Coca Cola đầu tư vào Việt Nam, nhưng công ty này vẫn tiếp tục mở rộng đầu tư và khẳng định vị thế trên thị trường. Nhiều chuyên gia lĩnh vực thuế đã đặt nghi vấn, hãng đồ uống khổng lồ này tại Việt Nam liệu chăng đang có dấu hiệu chuyển giá?

Một trường hợp khác cũng bị nghi vấn chuyển giá là Công ty thực phẩm Huế - doanh nghiệp có 100% vốn của Nhật Bản sản xuất rượu Sakê và các loại rượu trắng để xuất khẩu cho công ty mẹ ở Nhật Bản. Qua kiểm tra cho thấy, doanh thu của công ty năm sau cao hơn năm trước, song lỗ của công ty năm sau cũng cao hơn năm trước. Nguyên nhân bị lỗ là do công ty bán sản phẩm cho công ty mẹ với giá thấp hơn giá thành sản xuất (giá bán 1 lít rượu trắng là 8.480 đồng, trong đó giá thành sản xuất là 26.023 đồng).

Cần quyết tâm ngăn chặn chuyển giá

Theo Bộ Tài chính, những năm qua, một lượng lớn DN đã dùng nhiều chiêu bài chuyển giá nhằm tìm cách để gian lận, trốn thuế. Thống kê của Tổng cục Thuế cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2012, qua thanh, kiểm tra tại 463 DN có dấu hiệu chuyển giá, có giao dịch liên kết và kinh doanh lỗ triền miên, toàn ngành thuế đã truy thu và phạt 253,4 tỷ đồng, giảm khấu trừ qua thanh tra là 47,7 tỷ đồng, giảm lỗ 1.035,5 tỷ đồng. Trước đó, năm 2011, ngành thuế đã thanh tra chống chuyển giá tại 45.939 DN, xử lý giảm lỗ 4.400 tỷ đồng, truy thu thuế và phạt 1.650 tỷ đồng.

Lợi dụng chiêu bài chuyển giá, nhiều doanh nghiệp đã gây thất thu thuế cho Nhà nước.

Theo bà Lê Thị Thu Hương - Phó Cục trưởng Cục thuế TP.HCM, để xác định hành vi DN có chuyển giá hay không, cơ quan thuế sẽ phải thực hiện thanh, kiểm tra, phải xác định được giá vốn của DN bằng cách đối chiếu với các cơ quan thuế nước khác. Tuy nhiên, việc này sẽ phải mất rất nhiều thời gian bởi nguyên vật liệu mà công ty mẹ chuyển cho công ty con là nguyên liệu độc quyền. Bên cạnh đó, một lỗ hổng để DN lợi dụng là do nền công nghiệp hỗ trợ của VN chậm phát triển, nên hầu hết các nguyên vật liệu phục vụ cho sản xuất của các DN FDI đều phải nhập khẩu từ công ty mẹ hoặc đối tác do công ty mẹ chỉ định, với giá cao hơn giá thực tế.

Có thể thấy rằng, việc chuyển giá tại các DN hiện nay đã ngày càng trở nên phức tạp với nhiều hình thức thực hiện tinh vi. Với thực trạng này, ngoài gây thất thu ngân sách, vấn nạn chuyển giá còn gây nên những cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường (được dùng như một thủ thuật để thôn tính đối tác trong liên doanh), cũng như tạo ra những bất ổn xã hội do các DN dựa vào lý do thua lỗ để né tránh giải quyết quyền lợi cho người lao động.