Báo Sức khỏe & Đời sống có nhiều loạt bài thông tin về thực trạng lãng phí đất công tại TP.HCM. Một lần nữa những con số nhức nhối về 3,7 triệu m2 nhà xưởng bị sử dụng sai mục đích, lại được bà Phạm Phương Thảo, Chủ tịch HĐND thành phố công bố trong chương trình "Nói và làm", trên sóng Đài truyền hình thành phố, sáng 6/9/2009. Bên cạnh đó, những bất cập về chính sách được các đại biểu tham gia chương trình phân tích càng làm cho bức tranh mặt bằng nhà xưởng thêm xám xịt.
Bùng nhùng giải pháp
Ngay sau phần công bố những số liệu làm giật mình dư luận về tình hình sử dụng lãng phí mặt bằng nhà xưởng thuộc sở hữu Nhà nước, bà Phạm Phương Thảo nói thẳng: Dù xác định đây là nguồn lực lớn cho sự phát triển của địa phương nhưng đây cũng là vấn đề nhạy cảm vì đụng chạm đến quyền lợi của các cơ quan đơn vị được giao, thuê đất. Muốn thu hồi mặt bằng hay nhà xưởng của một đơn vị rất khó vì vướng những tồn tại do lịch sử, do pháp lý, và do các đơn vị vi phạm không chịu giao trả đất. Lỗi này là do cơ chế chính sách chưa sát hợp: giá thuê của Nhà nước rất thấp trong khi hiệu quả quản lý chưa tốt, trong khi quy hoạch sử dụng đất của địa phương mới đạt 38% diện tích. Vì vậy, đã xuất hiện những biến tướng như để nhà xưởng hoang hóa, xuống cấp, cho thuê lại, sử dụng nhà đất sai mục đích. Nhiều doanh nghiệp sau khi được thuê đất với giá thấp đã cho thuê lại với giá cao hơn, nhiều đơn vị Nhà nước để đất hoang hóa trong nhiều năm nhưng không bị xử lý.
 Nhà xưởng rộng hơn 26.000m2 của Công ty cổ phần Sinco vẫn bỏ hoang cho cỏ mọc. |
Phân tích về sự chồng chéo của các quy định, bà Đào Thị Hương Lan, Giám đốc Sở Tài chính, kêu khổ: Quyết định 09/QĐ-TTg, ngày 19/1/2007 của Thủ tướng Chính phủ, quy định đối với các doanh nghiệp Trung ương có sai phạm về quản lý sử dụng nhà đất công thì thẩm quyền thu hồi thuộc Bộ Tài chính, nhưng theo Luật Đất đai năm 2003, thẩm quyền thu hồi thuộc về Chủ tịch UBND tỉnh, thành. Điều này gây ra sự phân vân cho các cơ quan chức năng trong việc xử lý những sai phạm trong quản lý nhà đất công. Ngoài ra, có một thực tế là điều 132-Nghị định 181/2004/NĐ-CP, ngày 16/11/2004 của Chính phủ, nêu rõ: Muốn thu hồi đất phải dựa trên kết quả thanh tra của ngành tài nguyên và môi trường. Thực tế, các doanh nghiệp sai phạm trong quản lý và sử dụng nhà đất công, sẽ có thời gian "sửa sai" vì thanh tra một vụ việc phải mất ít nhất 1 tháng mới hoàn thành.
Mơ hồ cách làm
Đi thẳng vào trường hợp nhà xưởng rộng hơn 26.000m2, với mặt tiền gần 800m dài đường Kinh Dương Vương, quận Bình Tân, đang được Công ty cổ phần Sinco sử dụng có 600m2, phần còn lại bỏ hoang cho cỏ mọc để nuôi bò, hoặc để cây mai dương xâm lấn, ông Nguyễn Minh Hoàng, nguyên Trưởng Ban Kinh tế-Ngân sách HĐND TP. HCM, hỏi thẳng: Tại sao không thu hồi mặt bằng này dù theo thông tin thì hợp đồng thuê đất của Công ty cổ phần Sinco đã hết hạn, còn vốn nhà nước còn lại trong doanh nghiệp này chỉ là 5%?
Lấy dẫn chứng về khu nhà xưởng rộng hơn 20.000m2, của Công ty thương mại và kỹ thuật đầu tư (PTEC) thuộc Bộ Công thương, trên đường Hồ Học Lãm, quận 8, đã 7 năm bị bỏ hoang và ngập nước, ông Nguyễn Minh Hoàng nói một cách chua xót: Tôi không hiểu tại sao UBND TP.HCM lại tiếp tục phê duyệt cho PTEC tiếp tục sử dụng mặt bằng này dù nhiều năm qua đã trở thành ao nuôi cá? Trong khi ngay phía sau nhà xưởng này, chúng ta đã phải giải tỏa nhà cửa của dân để lấy 4,5ha đất xây dựng khu tái định cư phục vụ dự án cảng sông Phú Định. Đây có phải là cách làm phù hợp không?
Nhấn mạnh về việc tại sao không thẩm định kỹ các phương án xử lý, sắp xếp nhà đất công, ông Huỳnh Công Hùng, Phó Ban Kinh tế-Ngân sách HĐND TP. HCM, chất vấn về chuyện công ty lương thực thành phố xin mở cửa hàng photocopy tại các mặt bằng rộng từ 20-30m2 vốn là các cửa hàng lương thực thời bao cấp nhưng nay là những "mảnh đất vàng" vì có vị trí mặt tiền tại các quận trung tâm. Nhận định về "cách lách luật đề giữ đất này", ông Huỳnh Công Hùng kiến nghị các cơ quan chức năng cần nâng cao hiệu quả thẩm định để tránh hiện tượng "bình mới rượu cũ" trong quản lý nhà đất công.
Đánh giá về sự gắn kết giữa nguồn lực của hơn 235 triệu m2 nhà đất công đối với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế-xã hội địa phương, nhiều đại biểu cho rằng: Tại sao cùng chung một quy định, quận 4 lại tận dụng được kho bãi nhà xưởng để xây dựng bệnh viện, trường học, công viên, các chung cư cho người thu nhập thấp, chỉnh trang đô thị?. Trong khi quận 8 có 159 kho bãi, với tổng diện tích 451.000m2 lại chưa thực hiện được như quận 4? Lý giải về hiện trạng này, Chủ tịch UBND quận 8, ông Nguyễn Thành Chung, cho rằng: Quận 8 có 11.000 nhà ven kênh rạch; 26.000 nhà ổ chuột. Nhiều doanh nghiệp hiện đang nắm giữ kho bãi trong tay muốn đầu tư xây dựng chung cư, bệnh viện, trường học nhưng cơ chế chưa rõ nên khó thực hiện.
Tuy nhiên ý kiến này không nhận được sự đồng thuận của bà Đào Thị Hương Lan, Giám đốc Sở Tài chính. Bà Lan cho rằng cùng một cơ chế nhưng quận 8 đã đi chậm hơn so với quận 4, hiệu quả quản lý kho bãi ở quận 8 rất yếu. Phương án tổng thể xử lý vẫn chưa được phê duyệt nên phải chờ. Đầu năm 2009, Sở Tài chính đã phải kiến nghị UBND TP. HCM "rót" bổ sung kinh phí lấy từ nguồn bán đấu giá nhà xưởng để quận 8 đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông.
Các đơn vị Nhà nước trên địa bàn thành phố đã kê khai 10.535 địa chỉ nhà đất, với tổng diện tích hơn 235 triệu m2. Tuy nhiên chỉ có 50% số diện tích này được quản lý và sử dụng đúng quy định về quản lý tài sản công. Chỉ tính riêng các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước, đã được giao 410 khu đất với hơn 6,3 triệu m2, nhưng qua kiểm tra đã phát hiện 3,7 triệu m2 đất sử dụng sai mục đích.
Hoàng Quân