Hai vấn đề nóng được các ĐBQH quan tâm trong dự thảo Luật Khoáng sản (sửa đổi) do QH thảo luận chiều ngày 27/10 tại Hội trường đó là quyền lợi của người dân, địa phương nơi có khoáng sản được khai thác và các quy định để đảm bảo việc khai thác, sử dụng khoáng sản có hiệu quả, tránh thất thoát lãng phí nguồn tài nguyên này...
Hậu quả môi trường có thể phải trả giá đắt
Là ĐB thứ hai thảo luận về Luật Khoáng sản (sửa đổi) nhưng ĐB Lưu Thị Chi Lan (Vĩnh Phúc) đã làm hội trường "nóng" lên khi cho rằng hiện nay vẫn đang tồn tại việc phân chia lợi ích không công bằng giữa doanh nghiệp khai thác khoáng sản và người dân vùng có khoáng sản. Thực tế cho thấy khi khai thác khoáng sản sẽ có nhiều tác động đến môi trường sinh thái, nguồn nước cũng như đất sản xuất của vùng đó, do đó cần phải có sự công bằng trong phân chia lợi ích để người dân không thiệt thòi. Cũng theo ĐB Lan, hậu quả môi trường gây ra do khai thác khoáng sản có thể phải trả giá đắt, đó là ô nhiễm môi trường. Trong thực tế, người dân trong vùng khai thác thường phải gánh hậu quả ô nhiễm, nhưng lại ít được hưởng lợi từ việc khai thác. Do đó ĐB Lan đề xuất cần bổ sung quy định về đền bù, ký quĩ, trách nhiệm các bên khi xảy ra sự cố về môi trường. Đồng quan điểm với ĐB Lan, ĐB Vũ Thị Phương Anh (Quảng Nam) và ĐB Tống Văn Thoóng (Lai Châu) đều cho rằng việc đảm bảo quyền lợi cho người dân, địa phương vùng có khoáng sản khai thác là yêu cầu cần thiết của thực tế, do đó tại điều 6 của dự thảo Luật Khoáng sản (sửa đổi) đưa ra vấn đề điều tiết khoản thu từ hoạt động khai thác khoáng sản để hỗ trợ phát triển KT-XH là hợp lý. Tuy nhiên cả hai ĐB này đều cho rằng, cần quy định rõ địa phương được hưởng bao nhiêu phần trăm để tạo nên sự thống nhất, chứ không thể quy định chung chung như thế. Cũng về vấn đề này ĐB Trần Đình Nhã (Bà Rịa -Vũng Tàu) đưa ra ý kiến. Theo ĐB Nhã: Ai điều tiết, điều tiết bao nhiêu. Quy định chỉ như một khuyến nghị thế thôi. Địa phương nào, cấp xã hay huyện hay liên huyện? Nhưng quy định thế là đưa ra một khoản, không biết phân chia thế nào, có khi người dân ở nơi có khoáng sản lại chẳng được bao nhiêu. "Quyền lợi của địa phương là vấn đề lớn, do đó quy định như thế là rất chung chung mang tính khuyến nghị nên rất khó định lượng, khó có thể giải quyết được mâu thuẫn đang tồn tại lợi ích này. Đây chỉ là một hứa hẹn. Hỗ trợ 10.000đ cũng là hỗ trợ mà nhiều hơn cũng là hỗ trợ..."- ĐB Nhã nhấn mạnh.
 Đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh, Nguyễn Đình Xuân phát biểu ý kiến. |
Không vội vàng trong cấp giấy phép khai thác khoáng sản
Làm gì để vừa bảo vệ nguồn tài nguyên khoáng sản mà vẫn khai thác hợp lý, tránh lãng phí và mang lại hiệu quả kinh tế? Chính vì lẽ đó dự thảo Luật Khoáng sản (sửa đổi) đã thu hút nhiều ý kiến ĐB tham gia thảo luận. Nhiều ĐB còn cho rằng, trước thực tế hiện nay về việc khai thác khoáng sản tràn lan gây lãng phí và không hiệu quả, môi trường sinh thái, tài nguyên bị ảnh hưởng... do đó cử tri rất mong mỏi khi Luật Khoáng sản (sửa đổi) được Quốc hội thông qua sẽ giải quyết được những tồn tại này. ĐB Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh) cho biết, ông rất kỳ vọng dự luật này sẽ góp phần chấn chỉnh nạn cấp phép, khai thác bừa bãi, thất thoát tài nguyên và ô nhiễm môi trường rất bức xúc thời gian qua. "Tuy nhiên, chúng ta phải xác lập được vai trò quản lý, sở hữu nhà nước về khoáng sản. Theo đó, quyền điều tra thăm dò khoáng sản phải là của nhà nước. Nhà nước phải đứng ra thăm dò. Khi biết chính xác chúng ta có gì rồi thì phải lập kế hoạch khai thác, có chiến lược cụ thể, có biện pháp quản lý phù hợp, để không còn xảy ra nạn khoáng sản tặc, vàng tặc, cát tặc... Hiện nay, có tình trạng là hai tỉnh chung một dòng sông, lực lượng chức năng đuổi bên này người ta chạy sang bên kia là thoát. Quản lý như thế là vô trách nhiệm, là buông lỏng"- ĐB Xuân nói. Chia sẻ với ý kiến ĐB Xuân, ĐB Trần Đình Nhã (Bà Rịa - Vũng Tàu) bày tỏ: Hy vọng nhiều nhưng qui định không rõ, không đến nơi đến chốn. Trước kia cấp phép tràn lan. Đáng ra phải đấu giá, không ai đấu giá thì mới cấp phép. Dẫn chứng về quy định vấn đề quyền khai thác đấu giá khoáng sản trong dự thảo Luật, ĐB Nhã cho rằng đấu giá thì phải phân định khu vực tuy nhiên một vài năm nữa theo ĐB Nhã thì Bộ Tài nguyên Môi trường và các địa phương có khoáng sản cũng khó có thể khoanh vùng để phân định được các khu vực để đấu giá.
Chốt lại phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên cho rằng, khoáng sản là nguồn tài nguyên không thể sản sinh ra, do đó việc cấp phép khai thác và sử dụng khoáng sản không cần vội vàng mà phải có lộ trình để đảm bảo công bằng trong bảo tồn và sử dụng khoáng sản cho thế hệ mai sau...
Thái Bình (ghi)