Về thăm Điện Biên, chúng tôi gặp nhiều người nước ngoài đến thăm, họ nói rằng: “Chúng ta đang bỏ phí một tiềm năng du lịch”. Việc này không phải ta không biết, có một nhà văn ở Điện Biên Phủ đã nói một cách hình ảnh: “Điện Biên Phủ còn đang đóng kín hai kho báu, một kho dưới đất và một kho biết đi”.
Ở thời đại Hồ Chí Minh, trong hơn một nửa thế kỷ cách mạng và chiến tranh, chúng ta cũng đã viết tiếp trang sử hào hùng của dân tộc bằng các “Mốc vàng chói lọi”. Nhiều địa danh, tên núi, tên sông đã trở thành niềm kiêu hãnh của người Việt Nam trong đó có địa danh Điện Biên Phủ.
 Di tích Hầm chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. |
Có thể nói, chiến thắng Điện Biên Phủ đã đem lại cho tỉnh Điện Biên một vinh dự nghìn đời, không phải các địa danh của các cuộc chiến tranh nào trên thế giới cũng có được. Một người bạn Bỉ khi thăm Điện Biên Phủ đã nói với cán bộ bảo tàng của ta: “Tới Hà Nội hôm trước, hôm sau tôi mua vé lên Điện Biên ngay. Nếu chưa đến Điện Biên coi như chưa đến Việt Nam, các bạn có một tài sản vô giá ở đây”. Tổng thống Pháp Francois Mitterrand, Công chúa Thái Lan và nhiều chính khách, nhà ngoại giao, nhà lịch sử, khách du lịch đã tới Điện Biên. Nhiều nhà báo, nhà nghiên cứu các nước viết nhiều đề tài về Điện Biên Phủ như “Dùng sức người kéo pháo”, “Dùng xe đạp thồ lương thực”, “Dùng bè, mảng vượt qua các thác ghềnh hiểm trở”, “Bếp Hoàng Cầm”, “Chiếc xẻng bộ binh”,…
Nhiều nhà sử học trên thế giới đã so sánh trận đánh lịch sử Điện Biên Phủ với các trận nổi tiếng trong lịch sử quân sự thế giới. Philip Morôcơ: “Điện Biên Phủ là trận Van My của các dân tộc da màu”, tờ Bằng chứng cơ đốc của CH liên bang Đức gọi Điện Biên Phủ là “Sự thất thủ của Xtaligrat của núi rừng”, Giuyn Roa: “Trên thế giới trận Oateclô ít có tiếng vang hơn, Điện Biên Phủ thất thủ đang gây ra một sự kinh hoàng ghê gớm”. Theo GS. Văn Tạo thì: Trận Oateclô là thất bại của Napoleon và thắng lợi của liên quân Anh - Phổ. Trong trận này, phái Napoleon thì bị phê phán là đi xâm lược cả châu Âu nên đã thất bại, còn liên bang Nga - Anh - Phổ là chống xâm lược, Nga - Phổ là đại diện cho chế độ phong kiến bảo thủ, thế lực phong kiến châu Âu cả một giai đoạn. Vì vậy, địa danh Oateclô cũng không hẳn được đi vào lịch sử nhân loại như một thắng lợi vì tiến bộ xã hội.
Ở Nhật Bản, địa danh Hirosima lâu nay vẫn nổi bật lên tấm bia đá đặt bên cạnh ngọn lửa vĩnh cửu tưởng niệm hàng chục vạn nạn nhân bị chôn vùi bởi quả bom nguyên tử. Trên bia có dòng chữ “Các linh hồn hãy yên nghỉ không bao giờ được lặp lại sai lầm này”. Người hướng dẫn giải thích rằng: Câu nói trên không có chủ ngữ, tức là để hỏi xem ai sẽ là người không bao giờ lặp lại sai lầm này. Ai ở đây là bọn phát xít đi gây chiến để nhân dân Nhật vô tội bị thảm họa, hay Ai ở đây là đế quốc Mỹ đã lần đầu tiên sử dụng bom nguyên tử trên hành tinh này để giết người hàng loạt.
Địa danh Hirosima chỉ mang dấu vết buồn thảm của cuộc chiến tranh, không phải là nơi biểu hiện một ý niệm vinh quang của Mỹ và Nhật Bản. Tuy thế, hàng năm vẫn có hàng triệu lượt người đến tham quan.
Nếu so sánh Điện Biên Phủ của Việt Nam với Oateclô và Hirosima thì Điện Biên Phủ là một địa danh của cuộc kháng chiến chính nghĩa của Việt Nam, bước đi tiên phong của phong trào giải phóng dân tộc mà Bác Hồ đã khẳng định: “Một cái mốc chói lọi bằng vàng của lịch sử, nó ghi rõ nơi chủ nghĩa thực dân lăn xuống dốc và tan rã, đồng thời phong trào giải phóng dân tộc khắp thế giới đang lên cao đến thắng lợi hoàn toàn” .
Cuộc chiến đấu ở Điện Biên Phủ đã kết thúc cách đây hơn nửa thế kỷ, các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương mà trực tiếp là Sở Văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh Điện Biên và anh chị em công tác tại Bảo tàng Điện Biên đã có nhiều cố gắng để bảo vệ các di tích. Tuy nhiên, công việc bảo tồn, tôn tạo một quần thể di tích lớn như Điện Biên hiện nay dù đã đầu tư hàng trăm tỷ đồng vẫn chưa đáp ứng được nguyện vọng của nhân dân ta và bè bạn quốc tế.
 Chợ phiên xã Xá Nhè (huyện Tủa Chùa) - Một nét văn hóa đặc sắc ở Điện Biên. |
Thật vậy, việc bảo tồn, tôn tạo một quần thể di tích trong một không gian rộng, địa bàn thời tiết khắc nghiệt với một kinh phí chưa xứng tầm và thiếu người hiểu biết chuyên môn là vô cùng khó khăn.
Đồi A1 là nơi ta và địch giằng co nhau từ 18 giờ 30 phút ngày 30/3 đến 4 giờ sáng ngày 7/5, nơi đây chiến sĩ ta từng hy sinh nhiều xương máu và đã phải đào đường hầm xuyên vào lòng đồi 33m để đặt khối bộc phá 960kg vừa đánh sập A1 vừa làm mệnh lệnh cho đợt tổng công kích cuối cùng. Có thể nói đây chính là điểm nhấn (trọng tâm) của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Ngày nay, đồi A1 nằm giữa thành phố Điện Biên đang đô thị hóa với tốc độ rất nhanh, đất đai và không gian xung quanh đã bị lấn chiếm nhiều, các chiến hào ta với địch giằng co nhau suốt 38 ngày đêm đã được phục chế lại, vết tích của đoạn đường ngầm và của sức công phá 960kg thuốc nổ đã được bảo tồn - tôn tạo nhưng lại mất đi cảm xúc với du khách có lẽ sẽ mãi là một thách thức với Ban quản lý dự án Điện Biên Phủ.
Cái đáng mừng của chúng ta là khu rừng Sở chỉ huy ở Mường Phăng đã được chính quyền và nhân dân địa phương giữ gần như nguyên vẹn từ khu rừng nguyên sinh rất đẹp, các hầm hào, lán trại, trạm gác của Sở chỉ huy đã được xác định. Ta đã phục chế được đường hầm nối từ lán của Đại tướng Võ Nguyên Giáp thông sang hầm và lán của Thiếu tướng tham mưu trưởng chiến dịch Hoàng Văn Thái. Khôi phục đường hầm của cố vấn Vi Quốc Thanh, nhưng cần phải sửa con đường lên đài quan sát (hiện nay không đi được), phục chế lại thể hiện tính chân thực lịch sử khu bếp Hoàng Cầm, lán khu tác chiến thất, lán cơ quan tham mưu, chính trị, lán ban cố vấn, trinh sát, thông tin, bảo vệ... Tranh thủ các chuyên gia về lĩnh vực quân sự và các nhà chuyên môn tại địa phương để có phương án phục chế lại khu Sở chỉ huy cung cấp mặt trận như: lán Chủ nhiệm cung cấp chiến dịch Đặng Kim Giang, lán của Bí thư khu ủy Tây Bắc Lê Trung Đình và Bí thư tỉnh Lai Châu Lò Văn Hặc cùng Bộ Tham mưu của mình bảo đảm hậu cần, trang bị phương tiện vũ khí cho hàng chục vạn con người tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi.
Sở chỉ huy của tướng Đơ Cattơri rộng khoảng 160m2, chia thành 5 phòng (chỉ huy, tham mưu, thông tin, không quân và hậu cần), là dự án thành phần “Trận địa bao vây tiến công”; Phục hồi, tôn tạo Sở chỉ huy “5 đại đoàn chủ lực 308, 304, 312, 316 và đại đoàn công pháo 351” tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ và dự án bảo tồn, tôn tạo di tích Him Lam, trong đó có bức phù điêu, những công trình trọng điểm nhằm phục vụ cho Kỷ niệm 60 năm chiến thắng Điện Biên Phủ. Cho đến nay, đã hàng chục năm các dự án này cũng đang gặp nhiều khó khăn, mà nguyên nhân chính là nguồn dữ liệu chưa phong phú, chưa giải tỏa được hàng chục hộ dân đan xen trong di tích, đồng thời kiến thức quân sự của những người làm dự án còn bất cập.
Về thăm Điện Biên, chúng tôi gặp nhiều người nước ngoài đến thăm, họ nói rằng: “Chúng ta đang bỏ phí một tiềm năng du lịch”. Việc này không phải ta không biết, có một nhà văn ở Điện Biên Phủ đã nói một cách hình ảnh: “Điện Biên Phủ còn đang đóng kín hai kho báu, một kho dưới đất và một kho biết đi”; kho dưới đất thì Điện Biên Phủ có hơn 100 điểm với 28 loại khoáng sản, đặc biệt là đất hiếm ở Nậm Xe, Đồng Bao với trữ lượng hơn 9 triệu tấn, đá đen lợp nhà, trang trí... nếu được đầu tư khai thác thì vừa làm giàu cho địa phương vừa góp phần làm giàu đất nước, còn kho biết đi là du lịch. Chúng ta đang có một địa danh “Lừng lẫy Điện Biên, chấn động địa cầu”. Nếu có một con đường từ Hà Nội, Hòa Bình, Sơn La lên Điện Biên an toàn, thuận lợi thì mỗi người Việt Nam ta, khách nước ngoài ai chẳng muốn một lần đến với “Mường Thanh - Hồng Cúm - Him Lam, hoa mơ lại trắng, vườn cam lại vàng”, rồi ngược sông Đà du lịch văn hóa và du lịch sinh thái ở Sapa, Bình Lưu, thăm suối nước nóng Mường So, động Pa Thơm, hồ Pa Khoang, đền tưởng niệm bia Lê Lợi, đền Hoàng Công Chất, dự đêm hội xòe đậm đà bản sắc dân tộc của người Thái, đi chợ giao duyên nghe tiếng khèn tìm bạn tình của người Mông. Rồi cứ mỗi độ xuân sang ta đi xem hoa ban nở trắng rừng để cảm nhận cái đẹp của vùng Tây Bắc.
Với những điều kiện thuận lợi về địa lý, khí hậu, đất đai, giao thông vận tải và nhất là tiềm năng về du lịch, cùng với sự năng động của con người Điện Biên hôm nay, chúng ta có quyền hy vọng Điện Biên Phủ sẽ trở thành trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, quốc phòng - an ninh của vùng chiến lược Tây Bắc Tổ quốc.
|
|