Mới đây, tôi được đọc một bài báo do tác giả Gia Thùy viết với đầu đề "Khi con như người ngoại quốc" với nhiều bức xúc trong lòng. Tác giả kể một chuyện: hai cậu bé 8 tuổi và 10 tuổi ngồi ở hàng ghế sau trên một chuyến tàu cánh ngầm đi từ Vũng Tàu về thành phố Hồ Chí Minh nói chuyện với cha mẹ bằng tiếng Anh rất thành thạo. Những người ở xung quanh thấy vậy, rất khâm phục. Cha mẹ của các cháu lấy làm tự hào và cho biết các cháu học ở một trường quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh, cả nhà thường chỉ nói chuyện với nhau bằng tiếng Anh, thầy giáo cũng khuyên nói càng nhiều càng tốt.
 Ngoại ngữ là một phương tiện để chuyển tải kiến thức.
|
Ở Hà Nội, chúng tôi cũng thấy có nhiều gia đình cho con học trường mẫu giáo dạy tiếng Anh hoặc tiếng Pháp rất sớm, tất nhiên ảnh hưởng rất nhiều đến việc học tiếng Việt và các nội dung khác. Khuôn khổ thời gian có hạn. Trí óc của các cháu nhỏ cũng có hạn, như tờ giấy trắng rất dễ ăn hằn những điều cả tốt lẫn xấu. Phát âm chuẩn tiếng Anh rất khó. Các thầy cô giáo dạy tiếng Anh cho các lớp mẫu giáo rất có thể phát âm khác nhau làm ảnh hưởng lâu dài đến sử dụng tiếng Anh của các cháu sau này. Mà các cháu nhỏ học tiếng Anh sớm như thế, trước khi bắt đầu học tiếng Việt thì tất nhiên chưa thể học viết. Nếu song song vừa học tiếng Anh, vừa học tiếng Việt thì khó khăn và khổ cực cho các cháu quá. Theo chúng tôi nghĩ, nên để cho các cháu được rảnh rang để tập trung vào những nội dung quan trọng khác.
Suốt đời con người ta phải học tập và tư duy. Nghiên cứu khoa học thông qua các khâu: quan sát, phát hiện, liên hệ, giải quyết. Từ tuổi mẫu giáo, các cháu đã phải tập quan sát. Qua khả năng quan sát của các cháu, chúng ta phát hiện người tài, bồi dưỡng cho các cháu trở thành những người tài thực sự, chẳng lợi hơn là dạy sớm các cháu nói tiếng nước ngoài, mệt cho các cháu, mà có phải các cháu sẽ đi nước ngoài sớm cả đâu. Biết sớm tiếng Anh đâu có nghĩa là sẽ học dễ dàng và học giỏi các ngoại ngữ khác.
Ngoại ngữ chẳng qua là một phương tiện để chuyển tải kiến thức. Ta khuyến khích học ngoại ngữ vì sách chuyên môn, báo chuyên môn bằng tiếng Việt của chúng ta chưa sâu, chưa rộng, cần phải đọc sách báo nước ngoài. Nhưng theo kinh nghiệm ở nước ta, bắt đầu học ngoại ngữ từ trung học đã là đủ sớm rồi.
Phải giỏi tiếng Việt, sách chuyên môn tiếng Việt phải thật tốt. Học đại học ở trong nước cho thật tốt dễ hơn nhiều so với học đại học ở nước ngoài, vì ta có thầy, có bạn, nói cùng một thứ tiếng thông thạo. Sau đại học ở nước nhà, nếu cần thiết phải bổ sung thêm, đi nước ngoài cũng không muộn, học ngắn hạn, từng đợt, còn hơn là hoàn toàn rập khuôn của nước ngoài từ đầu đến cuối, tràn lan, tốn thì giờ.
Nếu đường lối như vậy là đúng thì không cần thiết học ngoại ngữ quá sớm làm gì, tốn kém, lãng phí và mệt mỏi cho các cháu.
GS.TS. Nguyễn Khắc Liêu