Cuối cùng thì tất cả những nỗ lực của cả gia đình ông Obama, bà Ngoại trưởng Clinton và cả cựu Tổng thống Clinton đã không thể tránh cho đảng Dân chủ của đương kim Tổng thống thoát khỏi thất bại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kì vừa diễn ra vào ngày 2/11 vừa qua.
Không đến mức là một "cơn địa chấn" nhưng rõ ràng, đảng Dân chủ đã gặp phải một thất bại chính trị quan trọng nhất trong suốt bốn năm gần đây. Họ đã mất thế đa số ở Hạ viện (Viện dân biểu) và mất thêm một số ghế ở Thượng viện. Ở đây, mặc dù vẫn còn là phe đa số nhưng rõ ràng những người Dân chủ đã mất thêm một số ghế quan trọng. Theo thống kê mới nhất ngày 3/11/2010, ở Hạ viện, tỷ lệ ghế của đảng Dân chủ so với số ghế của phe Cộng hòa là 183/239 và ở Thượng viện là 49/46 (một con số hết sức mong manh). Con số này đã hết sức gần với kết quả chung cuộc quyết định tương lai chính trị của nước Mỹ.
Vậy là từ nay, Hạ viện Mỹ sẽ có một người đứng đầu mới, ông John Boehner, người sẽ thay thế cho bà Nensi Pelosi. Ngay khi cầm chắc vị trí của mình ở Hạ viện, ông John Boehner đã tuyên bố: "Giờ không phải là lúc để hội hè" và thẳng thừng đưa ra lời kêu gọi đòi Tổng thống phải có những "chuyển hướng" tức thời về chính sách. Điều này cho thấy đó là một thắng lợi mà những người Cộng hòa đã chờ đợi từ lâu, họ đã có những chuẩn bị, hoạch định để có thể tác động vào chính sách của ông Obama ngay khi nắm được quyền lực. Nói trắng ra là những người Cộng hòa đã phải "chịu nhịn" quá lâu kể từ khi ông Obama thông qua Đạo luật về cải tổ hệ thống bảo hiểm y tế cho đến khi ông chiến thắng trong việc thuyết phục lưỡng viện ủng hộ chính sách cải tổ hệ thống tài chính.
 Đảng Dân chủ đã gặp phải một thất bại chính trị lớn. |
Đây cũng là một kết quả đã được báo trước. Ngay từ trước kỳ bầu cử một tuần, các cuộc thăm dò đã cho thấy chắc chắn sẽ có sự thay đổi trong cán cân chính trị của nước Mỹ với chiều hướng nghiêng về phe Cộng hòa. Suốt một tuần trước kì bầu cử, ông Obama đã có một loạt những hoạt động nhằm tạo ảnh hưởng cho phe Dân chủ. Thậm chí, ông đã có một cuộc trả lời phỏng vấn của Ryan Seacrest, người dẫn chương trình của American Idol, một chương trình giải trí nổi tiếng của Mỹ mà format chương trình đã được xuất khẩu sang nhiều nước, trong đó có Việt Nam. Ông Obama cũng đã là tổng thống đương nhiệm đầu tiên ở Mỹ xuất hiện trên chương trình châm biếm nổi tiếng Daily Show. Cả cựu Tổng thống Clinton cũng đã xuất hiện trong một số hoạt động tuyên truyền của đảng Dân chủ. Điều này cho thấy đảng Dân chủ ý thức rất rõ về những bất lợi của mình.
Vấn đề là tại sao lại có kết quả này và kết quả này sẽ mang lại những thay đổi gì cho nước Mỹ. Trước hết, phải nói ngay rằng, chính trị vốn là một trò chơi không phải lúc nào cũng công bằng. Để dẫn đến sự mất điểm của phe Dân chủ ở Hạ viện có một phần nguyên nhân bắt nguồn từ các chính sách của chính ông Obama. Chỉ một tháng trước khi cuộc bầu cử diễn ra, người ta đã chứng kiến cuộc ra đi của một số nhân vật quan trọng của chính quyền, trong đó có cả Chánh văn phòng của Tổng thống. Người Mỹ cũng trách cứ ông trong việc đã không mang lại sự phục hồi kinh tế như mong muốn và để cho tỉ lệ thất nghiệp lên đến mức xấp xỉ 10%, một tỉ lệ không thể được chấp nhận ở một nước đang phát triển. Người ta cũng trách cứ ông vì đã quá "mềm mỏng" trong chính sách đối ngoại, đặc biệt là với những đối thủ cạnh tranh của nước Mỹ như Trung Quốc. Những chính sách quan trọng mà ông Obama đã làm được, chủ yếu lại trong lĩnh vực đối ngoại (điển hình là việc quay trở lại châu Á) và không thể đưa lại hiệu quả tức thời (như các chính sách về cải cách hệ thống y tế) và nhất là đụng đến quyền lợi của giới nhiều tiền lắm của. Tất nhiên, thái độ của người Mỹ cũng tỏ ra thiếu công bằng khi họ dường như đã bỏ mất một thực tế là từ năm 2009, đà tăng trưởng kinh tế của Mỹ đã liên tục đi lên và trong mấy tháng gần đây, chỉ số chứng khoán của Hoa Kỳ liên tục ở mức tăng.
Nói gì thì nói, đó cũng là một kết quả đã được an bài. Tất nhiên, sẽ không thể có những đảo ngược chính sách quá lớn ở Mỹ khi mà những con người trong bộ máy chính quyền, ít nhất, vẫn được duy trì và đảng Dân chủ dù sao vẫn còn nắm một tỉ lệ 2/3 trong cơ cấu quyền lực. Hơn nữa, những chính sách quan trọng nhất của ông Obama, những chính sách cải cách xã hội nhằm đảm bảo công bằng và kiểm soát giới tài phiệt cũng như những điều chỉnh một chính sách ngoại giao quá cực đoan và hiếu chiến dưới "triều đại" 8 năm của ông Bush đều đã đi được những bước quan trọng. Vấn đề là từ đây, ông Obama sẽ phải tìm cách thỏa hiệp với những "kẻ phá đám" từ cả hai viện và đặc biệt, không còn có thể làm chủ được "chương trình" nghị sự của Hạ viện. Điều đó chắc chắn không thể làm thay đổi hoàn toàn những chính sách đối nội cũng như đối ngoại hiện nay của Mỹ mà chỉ là chậm lại một phần đà cải cách theo hướng thiên tả.
Xuân Thạch