Năm 2008, tính cả thảy có tới hơn chục giải âm nhạc. Nào là "Bài hát Việt", "Sao Mai điểm hẹn", "Làn sóng xanh", " Mai vàng", "Vietnam Idol", "Album vàng", "Giải cống hiến"… và kể cả giải "Hội nhạc sĩ" nữa. Mọi hoạt động tưởng như khá xôm, vậy mà dư luận vẫn đánh giá thị trường âm nhạc của 2008 là ảm đạm hoặc èo uột. Thị trường âm nhạc đứng trước ngưỡng cửa 2009 được dự báo là nhộn nhịp. Nhưng lại có người nhận định: nền âm nhạc của ta đang có xu hướng nghiệp dư hóa và ẩn chứa sự lệch chuẩn. Liệu những nhận xét trên quá khắt khe?
Âm nhạc 2008 có thật sự ảm đạm?
Ta có thể dẫn chứng ngay rằng, có hai liveshow mới nhất tưởng như sẽ kéo được khán giả đến rạp nhưng đều phải bỏ cuộc. Đó là đêm diễn của đoàn ca nhạc ATB của ca sĩ Ánh Tuyết, tại Cung Hữu nghị Việt Xô (HN) vào các ngày Tết Kỷ Sửu. Còn trước đó ít tháng, liveshow đầy kỳ vọng của nhạc sĩ Quốc Bảo, với chương trình "Tình ca hồng" ở TP. Hồ Chí Minh cũng ế khách. Cả hai lỗ to và ngỡ ngàng trước sự quay lưng của khán giả.
 Ca sĩ Hồ Ngọc Hà |
Quả thật, số lượng liveshow lớn trong năm 2008 đếm không hết 5 đầu ngón tay. Nhiều dự án âm nhạc lớn trong năm đều đổ bể, chỉ còn lại 3 ca sĩ có đủ lực và được đầu tư mới trụ vững các chương trình như "Dạ tiệc trắng" của Đàm Vĩnh Hưng; "To the beat" của Mỹ Tâm; "Thập nhị mỹ nhân" của Đan Trường.
Nói cái ảm đạm đây, còn thêm sự nghèo nàn của các giải thưởng âm nhạc, nhất là tình trạng để khán giả bình chọn. Quanh đi quẩn lại chỉ có vài gương mặt quen thuộc lần lượt xuất hiện trong các giải được trao: Đàm Vĩnh Hưng, Hồ Ngọc Hà, Đan Trường, Thu Minh với các danh hiệu như: "Mai vàng 2008", "Làn sóng xanh 2008", "Âm nhạc cống hiến", "Album vàng"... Ngoài ra còn vài cái tên cũng không còn mới nữa như Ngọc Anh, Hà Anh Tuấn, Tuấn Hưng và Phương Linh... Ngay như các giọng hát lọt vào giải "Làn sóng xanh" đa số hát những ca khúc tuổi teen. Trong đó kể cả Đàm Vĩnh Hưng và Mỹ Tâm cũng hát ca khúc của "vua" teen Nguyễn Hồng Thuận.
Chưa hết, sự nghèo nàn này còn thêm một lần rõ nét ở giải "Bài hát Việt 2008", bởi sự làng nhàng của những ca khúc được chọn xét. Tuy các nhạc sĩ có danh xưng ở các năm trước đã nhường sân chơi cho đàn em, nhưng rồi vẫn không thoát khỏi sự "chông chênh", chẳng có ca khúc nào nổi trội và đa số vẫn là những cái tên cũ từ các cuộc thi trước như Lưu Thiên Hương, Nguyễn Đức Cường, Nguyễn Duy Hùng, Thành Vương... Vẫn một màu nhàn nhạt và thiếu cá tính.
Có lẽ vì quá nhiều cuộc thi và các chương trình bình chọn trao giải ca nhạc trong năm đã làm bội thực người nghe. Ấy là còn chưa nói hình thức tổ chức cũng quá mòn nên không thu hút người xem. Mặc dù đến cuối năm, sự cựa quậy của Hồ Ngọc Hà, Phương Vy, Trà My, Thủy Tiên cùng vũ đoàn, thời trang với dòng âm nhạc nóng bỏng trong một số chương trình, nhưng cũng chỉ là đốm lửa bùng lên rồi tắt ngấm.
Bệnh mãn tính "nghiệp dư hóa"
Nhận định nền nhạc Việt đang dần mất chuẩn là có căn cứ bắt nguồn từ xu thế nghiệp dư hóa của thị trường âm nhạc. Mối đe doạ này là có thật. Đặc biệt trong năm 2008 xuất hiện sự đột biến của dòng nhạc teen. Sự xâm lấn của dòng nhạc này đến mức làm cho các "sao" lớn tuổi cũng lao vào hát nhạc teen. Tuy vậy, đám mây giông nhạc teen lại có một sức mạnh đẩy lùi dòng nhạc trẻ gây sốc ra khỏi đời sống âm nhạc hiện đại. Bởi ở dòng nhạc teen không còn những ca từ rối như tơ vò và dung tục mà được thay thế những nội dung sinh hoạt tâm tình được bày tỏ "cực kỳ dễ hiểu" như: "em sẽ mãi yêu mỗi anh giống như chuột kia yêu gạo vậy...".Thực ra chính đây cũng là sự biến dạng của dòng nhạc bình dân đầy chất nghiệp dư mà thôi. Bên cạnh đó được sự hỗ trợ của internet, dòng nhạc này nhảy xổ lên với những gương mặt lạ hoắc để hòng tạo nên hiện tượng. Nhiều bạn trẻ tuổi "teen" đã bỏ học, tập làm ca sĩ và sáng tác nhạc rồi quay clip, ghi âm để tung lên mạng, mong trở thành ca sĩ. Kèm theo sự lộn xộn này là hiện tượng đạo nhạc để nhanh chóng xuất hiện. Với tốc độ phát triển nhanh đến chóng mặt, dòng nhạc teen đã trở thành một thế lực, một trào lưu lấn át các dòng nhạc khác và tạo nên một thị trường rất hấp dẫn các tầng lớp khán giả trẻ, mặc dù chúng vẫn chỉ là "fast foot" chẳng ngon lành gì.
 Ca sĩ Hồ Quỳnh Hương. |
Nhạc sĩ Nguyễn Hồng Thuận là tác giả hai ca khúc nhạc teen, đoạt giải "Làn sóng xanh 2008", do Đàm Vĩnh Hưng và Mỹ Tâm trình diễn, đã trở thành một gương mặt thành công với một loạt bài rất teen khác như "Bảy sắc cầu vồng", "Kem dâu tình yêu", "Bí mật hạnh phúc", "Hơi ấm ngày xưa", "Đành thôi người ơi", "Muộn"... Đồng thời nhiều ca sĩ hát nhạc teen cũng được thị trường ưu ái đặc biệt và trở thành những gương mặt trẻ trung như Bảo Thy, Đông Nhi, Khổng Tú Quyên, Thùy Chi, Thiên Trang...
Các giải thưởng âm nhạc có bên cạnh giải chính, còn có các giải do khán giả bình chọn với những thể lệ rất dễ dãi bằng tin nhắn. Đặc biệt, giải "Vietnam Idol" của khán giả vài năm nay luôn làm Hội đồng nghệ thuật và khán giả giật mình. Tính xã hội hoá ở đây đã vô hình chung tạo nên những cuộc "lật đổ" thiếu chất lượng và rất không chuyên nghiệp. Hoặc như, giải "Album vàng 2008" còn mở thêm giải cho những ca sĩ tự làm album, có cái tên là "Album của bạn". Đây là sự cơi nới sân chơi của các ca sĩ không chuyên. Vậy tính nghiệp dư đã bắt đầu ngay từ các nhà tổ chức, nên ai đó nói nền âm nhạc của ta có nguy cơ mất chuẩn bởi những giải "vàng mạ" này là có lý.
Âm nhạc 2009 đợi sự bứt phá
Nếu năm 2008 là sự mệt mỏi của một số ca sĩ rất nổi một thời và sự chết yểu của các liveshow thì lại nổi lên dòng nhạc teen tạo được một thị trường rất sôi nổi. Có lẽ dòng nhạc trẻ này còn ngự trị thị trường âm nhạc 2009. Bởi lẽ xu thế nhạc giải trí, sinh hoạt vẫn là một sự phát triển tất yếu ở nước ta sau thời điểm hội nhập WTO. Dòng nhạc này phát triển ra sao, tích cực hay tiêu cực, đều trông chờ vào sự trải nghiệm của các tác giả và sự quản lý và định hướng của nhà chức trách.
Tuy nhiên, chúng ta vẫn có quyền hy vọng sự bứt phá của các tác giả trẻ qua cuộc thi "Bài hát Việt", được bình chọn hằng tháng. Trải qua 4 kỳ "Bài hát Việt", lực lượng tác giả trẻ nổi lên như những hiện tượng và rất có tài như Lê Minh Sơn, Lưu Hà An, Võ Thiện Thanh, Lưu Thiên Hương, Nguyễn Hồng Thuận, Sa Huỳnh, Đức Nghĩa...
Chẳng nên võ đoán nếu kết luận sân khấu ca nhạc 2009 vẫn trong cảnh tre già nhưng chưa thấy măng mọc. Nếu như, bên cạnh dòng nhạc teen, thời thượng ăn khách gắn với các gương mặt như Minh Thư, Tóc Tiên, Phương Vy, Thùy Chi... thì các ca sĩ nhạc nhẹ khác 2009 vẫn nổi lên các gương mặt đặc sắc như Hồ Ngọc Hà, Đức Tuấn, Tuấn Hưng, Phương Linh, Ngọc Anh và Trà My. Nhạc sĩ Nguyễn Cường đã từng nhận xét sau khi kết thúc giải "Bài hát Việt 2008" rằng, đã có một lớp nhạc sĩ mới đã và đang nắm ngọn cờ âm nhạc Việt. Họ khá năng động, được học hành căn bản, có tư duy đổi mới đang "trẻ hóa" âm nhạc. Hãy chờ đợi sự bứt phá của các tác gia trẻ trong thời gian tới.