Đầu tháng 9/2008, trong cuộc gặp thân mật các cựu tù thiếu nhi Đà Lạt tại Hà Nội, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã khẳng định: "Quá trình hoạt động của các cựu tù thiếu nhi yêu nước đã toát lên mạnh mẽ tinh thần, ý chí kiên cường, gan dạ của tuổi trẻ trong cuộc kháng chiến ác liệt bảo vệ Tổ quốc, vì thế chúng ta nên giữ gìn, trân trọng tất cả những gì thuộc về quá khứ". Trong tất cả những điều "thuộc về quá khứ", "cần giữ gìn, trân trọng" mà Chủ tịch đã căn dặn, tất nhiên phải có cả di tích Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt. Đáng tiếc, di tích này hiện đang được khai thác sử dụng sai mục đích.
Dấu tích
Vào đầu năm 1971, Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt được đế quốc Mỹ và tay sai dựng lên để nhằm chia cắt các chiến sỹ nhỏ tuổi ra khỏi môi trường hoạt động và tầm ảnh hưởng của các thế hệ đàn anh trong các nhà tù của chế độ Mỹ - ngụy. Đây lại là nơi giam giữ và tra tấn đối với 600 thiếu niên yêu nước. Tất cả các chiến sĩ thiếu nhi đều chỉ mới ở độ tuổi 11 - 17.
 Di tích lịch sử biến thành xưởng sản xuất.
|
Trở thành xưởng sản xuất cho thuê
Theo tìm hiểu của chúng tôi, hiện tại, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Lâm Đồng đang là đơn vị chủ quản di tích nhà lao lịch sử nói trên. Một phần của di tích này đang được sử dụng làm bệnh viện quân y (Bệnh xá H32), phần lớn diện tích còn lại được cơ quan nói trên cho Công ty TNHH Rạng Đông thuê làm mặt bằng sản xuất áo len.
Đại diện Sở VHTT&DL Lâm Đồng cho biết: "Hiện nay Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt đang bị cho thuê, một phần được giữ lại làm bệnh xá. Nhưng đã là một di tích lịch sử thì cần phải được tôn trọng những giá trị vốn có của nó, nếu không sử dụng đến thì cũng phải bảo vệ, không nên cho thuê, như thế mất đi tính lịnh sử và sự tôn trọng đối với một di tích". Hiện nay, trong số 600 cựu tù thiếu nhi ngày ấy, kẻ còn người mất, nhưng tất cả đều chung một nguyện vọng khôi phục di tích in dấu một thời hào hùng này. Ông Mai Bốn, một trong 600 chiến sĩ thiếu nhi kiên trung ngày ấy, hiện là Phó Giám đốc Sở Tư pháp Lâm Đồng tâm tình: "Tôi thấy việc khôi phục lại di tích là không khó khăn, vì nhân chứng sống đang còn, chỉ sợ thiếu kinh phí thực hiện mà thôi".
Ông Nguyễn Văn Tấn, giám đốc cơ quan đại diện Bộ VH TT&DL tại TP. HCM đánh giá: "Trên thực tế, do di tích chưa được công nhận nên việc gìn giữ, trùng tu tôn tạo không được quan tâm. Mặt khác, di tích đang có nguy cơ trở thành "phế tích" vì được chuyển đổi mục đích sử dụng, phục vụ các nhiệm vụ khác của địa phương". Bà Trương Mỹ Hoa - nguyên Phó Chủ tịch nước cũng tỏ rõ sự quan tâm: "Qua tìm hiểu kỹ các tài liệu và được các nhân chứng lịch sử chứng minh thực tế, tôi thấy chúng ta cần phải gìn giữ, tôn tạo, và phục dựng lại di tích Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt, để giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ mai sau, giới thiệu di tích với khách du lịch trong và ngoài ngước, để họ hiểu thêm về cách mạng giải phóng dân tộc của Việt Nam và cũng góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương".
Không tích cực hay làm khó việc phục hồi nguyên trạng di tích này là đi ngược lại với lịch sử! Điều này không phải các cơ quan chức năng ở Lâm Đồng không biết.
Bài và ảnh: Trần Ngọc