Tiến trình hòa bình Trung Đông vốn đang gặp nhiều trắc trở, lại vừa phải đối mặt với một thách thức rất lớn. Tại phiên họp nội các hàng tuần hôm 9/8, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã tuyên bố "không bao giờ di dời người định cư Do Thái ra khỏi vùng lãnh thổ Palestine". Tuyên bố này có thể sẽ làm mục tiêu xây dựng hai Nhà nước Israel - Palestine cùng tồn tại hòa bình càng trở nên xa vời hơn bao giờ hết, cũng như khoét sâu thêm mâu thuẫn trong mối quan hệ đồng minh Mỹ - Israel.
Trong phát biểu của mình, Thủ tướng Netanyahu cho biết chính quyền Israel sẽ không hành động như đã từng làm tại dải Gaza năm 2005, khi Thủ tướng Ariel Sharon đơn phương dỡ bỏ tất cả các khu định cư Do Thái ở Gaza trong một nỗ lực nhằm chấm dứt sự hiện diện kéo dài 38 năm của quân đội Israel tại vùng lãnh thổ này. Ông nhấn mạnh: "Việc rút khỏi dải Gaza không mang lại cho chúng ta hòa bình cũng như an ninh... Chúng ta sẽ không bao giờ phạm sai lầm này một lần nữa". Tuyên bố của ông Netanyahu chính là tuyên bố công khai và chính thức đầu tiên của Israel về vấn đề các khu định cư Do Thái. Và tuyên bố này phản ánh một thực tế: chính quyền Israel đang phớt lờ các nỗ lực và sự chỉ trích của cộng đồng quốc tế để tiếp tục lấn chiếm lãnh thổ của người Palestine.
 Mục tiêu bành trướng của Israel có trở thành hiện thực? |
Vì sao Israel lại công khai ý đồ lấn chiếm lãnh thổ của người Palestine như vậy? Theo các nhà phân tích, chính sự dung túng của chính quyền Mỹ đã tạo điều kiện cho Tel Aviv đi quá trớn. Chính sách đồng minh thân thiết, các hợp đồng buôn bán vũ khí ồ ạt và cả những cuộc tập trận chung với Mỹ mang tính phô diễn khiến Israel có thêm điều kiện tung hoành tại Trung Đông. Mới đây, Phó Tổng thống Mỹ J. Biden đã khiến dư luận lo ngại khi đưa ra tuyên bố: “Israel có quyền hành động để tự bảo vệ”. Trong một tuyên bố đưa ra hồi tháng trước, cả Ngoại trưởng Mỹ và Bộ trưởng Ngoại giao Israel đều tuyên bố Tel Aviv có quyền làm bất cứ thứ gì trên lãnh thổ của mình. Tuyên bố mới nhất của Thủ tướng Netanyahu về việc sẽ không thay đổi việc di dời các khu định cư Do Thái là động thái mới nhất cho thấy thái độ coi thường của Tel Aviv đối với các nỗ lực ngoại giao của cộng đồng quốc tế.
Sự dung túng của Mỹ đối với Israel đang đem lại những hệ quả tiêu cực cho chính nước Mỹ. Mà trước tiên là sự đối chọi với chính những tham vọng của Mỹ trong nỗ lực yêu cầu Israel ngừng ngay việc xây dựng các khu định cư Do Thái. Thời gian gần đây, Mỹ liên tục gây sức ép với Israel, với các gợi ý, các đề xuất mềm dẻo, vừa động viên, vừa thúc ép yêu cầu Israel phải dừng hoàn toàn việc xây dựng các khu định cư, hoặc chí ít là cam kết tạm ngừng kế hoạch này. Tuy nhiên, tuyên bố của ông Netanyahu như gáo nước lạnh dội vào các nỗ lực của Mỹ và khiến cho kế hoạch Trung Đông của Mỹ đứng trước nguy cơ phá sản. Không chỉ dừng ở đó, lập trường cứng rắn của Israel trong vấn đề xây dựng các khu định cư Do Thái tại dải Gaza cũng đang dập tắt các nỗ lực hoà bình ở khu vực này.
Thùy Dương (Theo TTXVN, Tân hoa xã, Reuter)