Gần đây nhất, chùa Trăm Gian ở Chương Mỹ (Hà Nội) là một công trình cổ có kiến trúc nghệ thuật truyền thống tuyệt đẹp, tụ chứa nhiều giá trị cả về lịch sử, văn hóa, khoa học và kiến trúc được Nhà nước xếp hạng Di tích Quốc gia đã gần nửa thế kỷ cũng bị "làm mới" để thành một vụ thảm sát di tích đáng phẫn nộ.
Đáng phẫn nộ hơn là sự vô cảm và hèn hạ của những người có trách nhiệm liên quan trước vụ thảm sát di tích này. Xin thưa, dỡ bay trọn vẹn nhà tổ và gác khánh khổng lồ của chùa Trăm Gian không thể trong một ngày mà phải cả tháng với hàng trăm nhân công tham gia vậy mà từ lãnh đạo xã Tiền Phong đến lãnh đạo huyện Chương Mỹ đều... không biết! Cuối cùng thì công trình cổ bị phá xong mới thấy những là đoàn thanh tra, kiểm tra của xã, của huyện, của Cục Di sản văn hóa - Bộ VHTT&DL đến để rồi chỉ có một người chỉ huy thi công đứng ra "nghiêm túc" nhận lỗi dỡ toàn bộ các hạng mục văn hóa được xếp hạng ra xây thành chùa mới.
Truy tìm ai, cơ quan nào chủ trương "tu bổ" chùa Trăm Gian càng khó hơn như mò kim đáy biển. Địa phương không biết đã đành mà cán bộ cơ quan chức năng trên Bộ VHTT&DL cũng vẫn "đang kiểm tra"! Không lẽ có người đã tự ý sửa chùa Trăm Gian? Nhưng để "tự ý sửa" thì phải có tiền mới mua được vật liệu và huy động nhân công trong cái đại công trường phá chùa này! Hay là bọn phản động, thù địch trong hoặc ngoài nước bỏ tiền ra để phá hoại những di tích tâm linh của dân tộc? Có thể coi đây là sơ hở trong quản lý di tích hay là một vụ phá hoại có tính toán, thiết nghĩ cơ quan công an nên vào cuộc làm rõ.
Tất nhiên, dù tìm ra kẻ chủ trương phá di tích vì bất cứ lý do gì và dù xử lý ra sao thì di sản quý báu cũng đã bị tàn sát nhưng không thể không làm để bảo vệ những di tích quý báu khác đang chưa bị phá. Xin các nhà chức trách đừng coi đây là vấn đề cần "rút kinh nghiệm" mà thực chất đây là vụ vi phạm Luật Di sản văn hóa. Qua vụ này nếu làm rõ có thể tìm ra nhiều sâu mọt và cắt nghĩa được chuyện "không biết" của quan chức địa phương khi mà công trình di tích nằm gần trụ sở UBND xã bị tháo dỡ, thi công mấy tháng liền với nườm nượp người tham gia.
Lê Quý Hiền