Chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào, có thể nói, là sự kiện được chú ý nhất trong tháng đầu tiên của năm 2011. Đó là bước tất yếu của một quá trình đáng lẽ đã phải diễn ra từ lâu. Vấn đề là liệu chuyến thăm này sẽ mở ra những cơ hội mới gì cho quan hệ Mỹ – Trung và toàn thế giới.
 |
Nhìn sâu hơn, chuyến viếng thăm của ông Hồ Cẩm Đào là bước phát triển tất yếu của một tiến trình đã được chuẩn bị từ khi ông Obama lên nhậm chức. Cần phải nhớ rằng Trung Quốc là quốc gia đầu tiên mà ông Obama đến viếng thăm sau khi nhậm chức và ngay trong thời gian đầu, chính quyền Obama đã có chủ trương hợp tác với Trung Quốc để giải quyết các vấn đề song phương và quốc tế. Vấn đề là suốt năm 2010 vừa qua, người ta đã chứng kiến sự đứt đoạn trong quan hệ giữa hai quốc gia gắn liền với một loạt các lĩnh vực từ quân sự, kinh tế, tài chính đến chính trị song phương và đa phương. Nguyên nhân của sự gián đoạn này một phần xuất phát từ gói vũ khí trị giá hàng tỷ USD mà Hoa Kỳ bán cho Đài Loan nhưng một phần khác cũng liên quan tới lập trường cứng rắn của Bắc Kinh trong một loạt các hồ sơ như tỷ giá đồng Nhân dân tệ, vai trò của Mỹ ở châu Á-Thái Bình Dương hay bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ...
Suốt năm 2010, dường như Trung Quốc liên tục duy trì một sức ép đối với Hoa Kỳ. Cụ thể nhất là những diễn biến xung quanh chuyến viếng thăm Trung Quốc của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates. Trước và sau chuyến viếng thăm này, Trung Quốc liên tục đưa ra hình ảnh về những thiết bị quân sự tối tân của mình, từ tên lửa chống tàu sân bay đến máy bay tàng hình thế hệ thứ 5. Chuyến viếng thăm châu Âu của Phó thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường chắc chắn cũng là một hành động củng cố vị thế của Trung Quốc trên trường quốc tế. Vấn đề là liệu những hành động gây sức ép và lập trường cứng rắn đó có thể đạt hiệu quả tới đâu.
Tất nhiên, điều đó không có nghĩa là ông Obama đang nắm phần lợi thế. Đà phục hồi kinh tế không như mong đợi chính là “gót chân Asin” của ông. Tổng thống Mỹ sẽ bắt buộc phải đi trên dây để vừa có thể tạo các quan hệ tốt với Trung Quốc để thúc đẩy kinh tế phát triển vừa không bị mang tiếng là “quá mềm yếu” như trong 2 năm đầu của giai đoạn cầm quyền. Cũng không thể bỏ qua một thực tế là Hạ viện Mỹ giờ đã ở trong tay đảng Cộng hòa.
Trong một bối cảnh mang tính giằng co như vậy, dễ hiểu rằng những điều đạt được trong chuyến viếng thăm Mỹ của ông Hồ Cẩm Đào chỉ mang tính định hướng chiến lược. Nhiều thỏa thuận kinh tế đã được ký kết và những doanh nghiệp “đặc sản” của Mỹ như Boeing, General Electric, Caterpillar... sẽ xuất được sản phẩm của mình sang Trung Quốc. Nhưng, những vấn đề cốt lõi nhất là chống biến đổi khí hậu, hồ sơ Bắc Triều Tiên, tỷ giá đồng Nhân dân tệ, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ... vẫn chỉ là những cam kết mà không thật sự có bước đột phá thực tế nào.
Từ những diễn biến trước (điển hình là việc thay Ngoại trưởng Dương Khiết Trì) cũng như trong chuyến thăm (dù còn chưa kết thúc) của ông Hồ Cẩm Đào, có thể thấy quan hệ Mỹ -Trung chắc chắn sẽ bước sang một giai đoạn mà ở đó, Trung Quốc sẽ mềm mỏng, khéo léo hơn nhưng những lập trường cơ bản chắc chắn sẽ không có những thay đổi lớn. Điều đó chưa hẳn đã là một thuận lợi cho Hoa Kỳ.
|
|