- Chuyện hàng xóm không tránh khỏi va chạm và vì vậy các cụ ta đã dạy: "Bán anh em xa, mua láng giềng gần"...
- Vâng, đúng thế! Nhưng đấy là với hàng xóm biết điều chứ với anh hàng xóm tham lam thì các cụ còn nhắc nhở phương thức lấn chiếm của họ bằng câu: "Bờ lớn thì phải cuốc ra/ Bờ bé đắp lại cho bà con ơi"...
- Thế là nghĩa ra sao?
- Tức là 2 anh có ruộng giáp nhau chung 1 bờ. Anh tham bảo anh không tham rằng: Bờ ruộng lớn quá, phí đất, phải cuốc ra. Anh không tham thấy chả đáng là bao, mặc cho anh tham cuốc bờ. Lâu sau, anh tham lại bảo, bờ bé quá, nên đắp thêm. Và tất nhiên anh tham đắp bờ ở phía bên kia...
- Tức là sau một thời gian, bờ ruộng 2 nhà cứ chạy về phía ruộng anh thật thà? Sống bên cạnh người tham mệt thật!
- Mệt hơn là nhà kẻ tham lại giàu có hơn, đông người hơn... Có 2 nhà chung nhau 1 mảnh vườn. Bên nhà tham bàn rằng nên trồng vườn cây ăn quả để cùng khai thác chung, cùng ăn, cùng bán. Anh nhà nghèo thật thà nghĩ hàng xóm tốt bụng để anh nhà giàu đầu tư mua cây giống. Sau anh nhà giàu bảo tôi bỏ tiền mua cây vậy là cây của tôi. Cuối cùng thì "cây của tôi ở đâu là đất của tôi ở đấy".
- Cho nên các cụ mới bảo "Yêu nhau rào giậu cho kín". Rào đất là tốt nhưng còn phải "rào" cả ao hồ bằng tuyên bố chỗ nào là của mình.
- Đấy là với người biết điều chứ anh đã tham lại đòi họ biết điều thì như mong có tuyết giữa mùa hè!
- Thì còn có sơ đồ, có lịch sử, có bằng chứng...
- Nếu biết tôn trọng luật và những thoả thuận chung phù hợp lợi ích mỗi nhà thì nói làm gì. Nhà anh tham có miếng đất hình con gà trống cậy đông cậy giàu vẽ thêm cái lưỡi bò trên giấy thế là con gà thành ngọn đuốc mà cái lưỡi bò tự bịa ra thành cán đuốc...
- Không lẽ anh nghèo, anh yếu phải chịu?
- Còn hàng xóm láng giềng nhìn thấy, còn cộng đồng trông vào nữa chứ đâu phải chỉ có 2 nhà với nhau!
- Nhỡ thiên hạ im lặng?
- Im lặng thì nhà anh tham tự vẽ địa đồ nhà mình thành hình quả cầu à! Vả lại, con cháu trong nhà anh tham hẳn cũng có những người có lương tri, biết tôn trọng lẽ phải...
- Phải chăng sự tham lam, không biết điều là gốc gây nên sự bất ổn?...
- Đúng thế!
- Vậy nhà nghèo bên cạnh?
- Không lấn của ai cả nhưng nếu họ lấn, họ tuyên bố mình không được vào vườn, ao của mình trồng cây, bắt cá thì phải lên tiếng, phải cùng hàng xóm và cộng đồng vạch ra những vô lý trong đòi hỏi tham lam của họ.
- Người trong nhà tuy nghèo, yếu nhưng phải để họ nể trọng thì chắc “chuyện hàng xóm" bớt đi để thực sự láng giềng cùng yên ổn làm ăn, phát triển.
- Chắc chắn phải là thế! Lương tri và chân lý luôn thắng những tham vọng, kể cả bạo quyền. Đó là quy luật....
Lê Quý