"Do đoàn đến kiểm tra đột xuất nên không kịp chuẩn bị vì vậy đành phải xuất trình giấy kiểm dịch đã hết thời hạn", "Các vị muốn kiểm tra thì phải báo trước chúng tôi mới bảo cơ sở bán trứng họ cấp giấy kiểm dịch cho chứ!", "Hà Đông chưa có ai bị chết vì cúm A H5N1 nên không có gì phải lo, bao giờ dịch về đến đây mới sợ...". Đó là những câu trả lời rất "vô tư" của các cơ sở kinh doanh gia cầm và sản phẩm gia cầm khi chúng tôi theo chân đoàn kiểm tra liên ngành ATVSTP thành phố Hà Nội.
 Đoàn kiểm tra liên ngành dùng test nhanh chất lượng thực phẩm. Ảnh: PV |
"Vô tư" sai phạm
Sáng ngày 5/4, chúng tôi có mặt tại chợ tạm chợ Mơ (đường Kim Ngưu, Hai Bà Trưng, Hà Nội). Điểm đầu tiên đập vào mắt đó là quầy kinh doanh gà sạch Minh - Tín (ki-ốt số 6) với gần chục con gia cầm cả ngan lẫn vịt được bày lăn lóc trên mặt bàn, không có tủ lạnh bảo quản. Điều nguy hại, trong số những mặt hàng gia cầm này có sản phẩm gà nhập khẩu Corean nhưng giấy kiểm dịch nhập khẩu lại hết hạn cách đây hơn... 2 tháng (4/2). Theo giải thích của chủ cửa hàng, do đoàn đến kiểm tra đột xuất nên không kịp chuẩn bị vì vậy đành phải xuất trình giấy kiểm dịch đã hết thời hạn trên. Đi sâu vào trong, đoàn kiểm tra đã thu giữ gần 20kg hạt dưa nhuộm phẩm màu công nghiệp có thể gây nguy hại tới sức khỏe người sử dụng.
Tương tự, tại chợ Hà Đông, những hàng trứng gia cầm được trưng bày la liệt với đủ các loại trứng gà, trứng vịt, trứng chim cút... Tuy nhiên, khi hỏi đến giấy tờ kiểm dịch và nguồn gốc xuất xứ của các loại trứng trên, người bán hàng hồn nhiên trả lời "Các vị muốn kiểm tra thì phải báo trước chúng tôi mới bảo cơ sở bán trứng họ cấp giấy kiểm dịch cho chứ!". Ngồi kế bên là hàng bán gia cầm sống. Toàn bộ thịt gà, thịt vịt bày bán đều không có dấu kiểm dịch, lông gà, lông vịt lẫn trong nước thải lênh láng xung quanh. Ngay cạnh đó, 4 - 5 quầy hàng bán thực phẩm chế biễn sẵn như lòng lợn, thịt quay, thịt chó, giò chả, nem, gà luộc.. tất cả đều được bầy lộ thiên ngay cạnh lối đi vào chợ, không hề có tủ kính bảo quản hay vật dụng che đậy. Người bán hàng cũng không có găng tay mà toàn dùng tay trần bốc thức ăn bán cho khách...
Chẳng riêng gì những chợ này, tại cơ sở sản xuất nước uống đóng bình của công ty TNHH FC (địa chỉ 17/286 Giáp Bát, Hoàng Mai, Hà Nội), diện tích sản xuất của cơ sở chật hẹp, hàng loạt công nghệ, dây chuyền sản xuất thô sơ, thủ công không đảm bảo ATVSTP. Điều đặc biệt, theo quảng cáo trên nhãn hiệu bình nước cho thấy đây là nước uống đóng bình được khai thác tại nguồn nước được bảo vệ sâu trong lòng đất, rất tốt cho sức khỏe nhờ độ khoáng ổn định cao. Để bảo đảm chất lượng tuyệt đối sản phẩm được trực tiếp đóng chai trên dây chuyền công nghệ hiện đại của Hoa Kỳ qua hệ thống khử trùng bằng ozon và tia cực tím theo tiêu chuẩn quốc tế... Thế nhưng, khi được hỏi về nguồn nước, ông Trần Trọng Tú, Phó giám đốc công ty cho biết, nguồn nước được lấy đóng bình là nguồn nước máy của thành phố, do nhà máy nước Pháp Vân cung cấp (nguồn nước vừa được công bố có hàm lượng amoni vượt ngưỡng cho phép). Mặc dù cơ sở này đã đi vào hoạt động với thời gian dài nhưng chưa hề được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện về ATVSTP, còn giấy chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm đã hết hạn từ ngày 3/3/2009... Trong khi đó, cơ sở vẫn sản xuất và tung ra thị trường hàng trăm bình nước uống mỗi ngày.
 Tình trạng bày bán thực phẩm chế biến sẵn không có vật dụng che đậy rất phổ biến.Ảnh: PV |
Chủ động phát hiện và tố cáo các hành vi vi phạm về ATVSTP
Theo số liệu thống kê, vẫn còn đến 30 - 35% trường hợp nhận thức chưa đúng hoặc chưa chấp hành tốt về vấn đề ATVSTP. Do đó, các biện pháp tăng cường kiểm tra, giám sát cũng chỉ kiểm soát được khoảng 65 - 70% lượng hàng thực phẩm trên thị trường. Bởi khi người tiêu dùng vẫn có "cầu" thì bằng những con đường khác nhau, vẫn còn rất nhiều hàng trôi nổi, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng kém chất lượng trà trộn vào thị trường.
PGS.TS. Nguyễn Công Khẩn, Cục trưởng Cục ATVSTP cho biết, việc thành lập các đoàn thanh kiểm tra nhằm thắt chặt hiệu quả hoạt động giám sát trong lĩnh vực ATVSTP chứ không thể giải quyết tận gốc vấn đề. Muốn làm tốt công tác ATVSTP đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ, đồng bộ giữa các cấp, ngành, đặc biệt là cấp chính quyền cơ sở, trong đó phải thực hiện tốt khâu giám sát, quản lý thực phẩm từ trang trại tới bàn ăn. Ngoài ra, để giúp các cơ quan quản lý nhà nước về ATVSTP quản lý có hiệu quả cần phải có sự cộng tác tích cực từ phía người tiêu dùng. Mỗi người hãy trở thành người tiêu dùng thông thái, nên chủ động phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước trong công tác phát hiện và tố cáo các hành vi vi phạm về ATVSTP.Về phía Cục ATVSTP cũng sẽ tiến hành kiểm tra, giám sát đối với các cơ sở sản xuất, chế biến kinh doanh thực phẩm và có những hình thức xử lý thật nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm, đặc biệt là những hành vi gian lận, lạm dụng các loại hóa chất trong sản xuất, chế biến thực phẩm gây nguy hại tới tính mạng, sức khỏe người tiêu dùng.
Với khẩu hiệu của Tháng hành động vì chất lượng ATVSTP năm 2009 " Cộng đồng trách nhiệm để bảo đảm ATVSTP: nhà nước - doanh nghiệp - người tiêu dùng", hy vọng rằng gánh nặng về chất lượng ATVSTP sẽ được sẻ chia, qua đó sẽ hạn chế tối đa ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm...
Hoàng Anh