Những yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc ung thư gan
1. Viêm gan virus
Một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của ung thư gan là nhiễm virus viêm gan B và viêm gan C. Đây là hai loại virus có khả năng gây tổn thương gan mạn tính, dẫn đến xơ gan và sau đó tiến triển thành ung thư gan.
Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm viêm gan B khá cao. Nhiều nghiên cứu cho thấy khoảng 81% bệnh nhân ung thư gan có kháng nguyên HBsAg dương tính, trong khi tỷ lệ này ở nhóm dân số bình thường chỉ khoảng 15%.
Người ta ghi nhận có khoảng 60% trường hợp ung thư tế bào gan có liên quan đến viêm gan B và khoảng 25% liên quan đến viêm gan C. Điều này cho thấy vai trò rất lớn của các bệnh lý viêm gan virus trong sự hình thành ung thư gan.
2. Do xơ gan
Xơ gan cũng là yếu tố nguy cơ quan trọng làm tăng khả năng mắc ung thư gan. Tình trạng xơ gan xảy ra khi các tế bào gan bị tổn thương kéo dài, dẫn đến sự hình thành mô sẹo trong gan. Tại Việt Nam, có khoảng 52–80% bệnh nhân ung thư gan được phát hiện có xơ gan. Phần lớn các trường hợp xơ gan liên quan đến việc uống rượu bia kéo dài hoặc nhiễm virus viêm gan mạn tính.
Chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt không lành mạnh cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc ung thư gan.
3. Các chất gây độc cho gan
Một số hóa chất và độc tố trong môi trường cũng có thể làm tổn thương tế bào gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.
Trong đó, độc tố aflatoxin -một loại độc tố do nấm mốc sinh ra trong các thực phẩm như lạc, đậu hoặc ngũ cốc bị mốc -được xem là yếu tố nguy cơ đáng chú ý. Khi thực phẩm bị mốc nhưng vẫn được sử dụng, độc tố này có thể xâm nhập vào cơ thể và gây tổn thương gan lâu dài.
Ngoài ra, một số chất độc hóa học khác như dioxin (chất độc màu da cam), tetraclorua carbon, các hợp chất màu azo hoặc nitrosamin cũng được ghi nhận có khả năng gây ung thư gan trong các nghiên cứu thực nghiệm.
4. Chế độ ăn uống và lối sống không lành mạnh
Chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt không lành mạnh cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc ung thư gan. Việc tiêu thụ thường xuyên các thực phẩm bị mốc, uống nhiều rượu bia hoặc chế độ ăn thiếu cân đối như ít đạm, nhiều chất béo và thiếu vitamin B1 có thể làm ảnh hưởng đến chức năng gan.
Ngoài ra, lối sống ít vận động, thừa cân, béo phì cũng được xem là những yếu tố có thể gây gan nhiễm mỡ, từ đó làm tăng nguy cơ tiến triển thành xơ gan và ung thư gan.
Triệu chứng ung thư gan
Một trong những khó khăn trong việc phát hiện ung thư gan là các triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Một số biểu hiện có thể gặp ở người bệnh bao gồm:
- Đau tức vùng gan kéo dài
- Chán ăn, mệt mỏi
- Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân
- Sốt nhẹ kéo dài
- Vàng da nhẹ do suy giảm chức năng gan hoặc tắc mật
Khi khám lâm sàng, bác sĩ có thể phát hiện gan to, bề mặt gan không đều hoặc có khối u phát triển nhanh.
Ở giai đoạn muộn, người bệnh có thể xuất hiện các biến chứng như cổ trướng, lách to, tuần hoàn bàng hệ hoặc vàng da rõ rệt.
Ung thư gan thường có tiên lượng khá nặng nếu không được phát hiện sớm. Bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như cổ trướng ung thư, xuất huyết tiêu hóa, chèn ép đường mật hoặc vỡ khối u. Ngoài ra, ung thư gan còn có khả năng di căn đến nhiều cơ quan khác trong cơ thể như phổi, màng phổi, xương, hạch bạch huyết hoặc não. Chính vì vậy, việc phát hiện sớm đóng vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị.
Phòng ngừa ung thư gan từ rất sớm
Cách tốt nhất để giảm nguy cơ mắc ung thư gan là chủ động phòng ngừa và phát hiện bệnh sớm. Những người có nguy cơ cao như bệnh nhân viêm gan B, viêm gan C mạn tính, xơ gan hoặc người uống rượu bia nhiều nên kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt là siêu âm gan và xét nghiệm máu mỗi 6 tháng.
Ngoài ra, việc tiêm vaccine phòng viêm gan B đầy đủ, hạn chế rượu bia, tránh tiếp xúc với hóa chất độc hại và duy trì chế độ ăn uống lành mạnh cũng là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe gan.
Trong trường hợp nghi ngờ mắc bệnh, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp chẩn đoán như xét nghiệm máu, siêu âm, chụp cắt lớp vi tính hoặc sinh thiết gan để xác định chính xác tình trạng bệnh.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng ung thư gan vẫn là căn bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và phát hiện sớm nếu người dân chủ động kiểm tra sức khỏe và nâng cao ý thức bảo vệ gan.
