Đây được xem là bước đi có tính căn cơ và bắt buộc nhằm xây dựng một nền y tế xanh, thông minh, nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và đáp ứng các cam kết phát triển bền vững của quốc gia.
Việc ban hành Kế hoạch Tăng trưởng xanh ngành y tế xuất phát từ hệ thống các chỉ đạo chiến lược của Chính phủ và hướng dẫn chuyên môn của các bộ, ngành. Trước đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1658/QĐ-TTg ngày 01/10/2021 phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050. Chiến lược hướng tới nền kinh tế xanh, trung hòa các-bon và hạn chế gia tăng nhiệt độ toàn cầu thông qua 4 mục tiêu cốt lõi: giảm cường độ phát thải khí nhà kính trên GDP; xanh hóa các ngành kinh tế; xanh hóa lối sống và thúc đẩy tiêu dùng bền vững; xanh hóa quá trình chuyển đổi trên nguyên tắc bình đẳng, bao trùm, nâng cao năng lực chống chịu.
Đến ngày 22/07/2022, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành Quyết định số 882/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030. Quyết định này giao Bộ Y tế chủ trì nhiều nhóm nhiệm vụ chiến lược, bao gồm:
- Xây dựng nền y tế xanh, thông minh, bền vững
- Thúc đẩy công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng theo hướng nâng cao năng lực chống chịu với biến đổi khí hậu và ô nhiễm không khí của người dân.
- Tăng cường hợp tác quốc tế, phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp trong lĩnh vực tăng trưởng xanh ngành y tế
- Thực hiện 11 nhiệm vụ, hoạt động cụ thể khác được quy định tại các mục thuộc Quyết định số 882/QĐ-TTg.
Trên cơ sở Hướng dẫn số 600/QĐ-BKHĐT ngày 07/04/2023 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư nay là Bộ Tài chính về việc xây dựng Kế hoạch hành động và tích hợp tăng trưởng xanh, cùng Thông tư số 10/2023/TT-BKHĐT quy định Bộ chỉ tiêu thống kê tăng trưởng xanh, Bộ Y tế đã chính thức xây dựng và ban hành Kế hoạch thực hiện cho giai đoạn 2025–2030 (Quyết định 3990/QĐ-BYT) để làm hành lang triển khai đồng bộ trong toàn ngành.
Những ô đất trồng cây xanh tươi này là điểm nhấn dịu mắt, giúp giảm bớt cảm giác căng thẳng cho người bệnh, nhân viên y tế tại BV Thống Nhất (ảnh BV)
Mục đích và yêu cầu chiến lược trong triển khai
Kế hoạch hành động được ban hành nhằm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong ngành y tế. Thông qua kế hoạch, Bộ Y tế hướng tới việc nâng cao nhận thức và năng lực của đội ngũ cán bộ y tế cũng như cộng đồng, thúc đẩy sự tham gia của các bên liên quan để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và khuyến khích nghiên cứu, áp dụng công nghệ xanh. Đồng thời, văn bản này đóng vai trò là căn cứ pháp lý quan trọng để các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ và các địa phương chủ động xây dựng, triển khai giải pháp theo chức năng, nhiệm vụ được giao.
Về mặt yêu cầu, việc thực hiện Kế hoạch phải bảo đảm tính đồng bộ với Chiến lược quốc gia, phù hợp với quy hoạch và kế hoạch bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân. Các giải pháp đề ra phải bảo đảm tính khả thi, bền vững, dung hòa giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường. Tận dụng tối đa nguồn lực nội tại kết hợp với lồng ghép các chương trình, dự án của Bộ Y tế và thu hút sự hỗ trợ quốc tế. Quá trình triển khai đòi hỏi sự kiểm tra, giám sát, đôn đốc thường xuyên, đề cao tinh thần đổi mới sáng tạo để đạt hiệu quả thực chất.
Mục tiêu tổng quát và các chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030
Quyết định 3990/QĐ-BYT xác định mục tiêu chung là xây dựng nền y tế xanh, thông minh gắn liền với tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Định hướng này tập trung giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường, tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cho người dân.
Cụ thể, đến năm 2030, ngành y tế tập trung hoàn thành các mục tiêu chiến lược sau:
1. Xây dựng nền y tế xanh, thông minh, bền vững:
- Đẩy mạnh chuyển đổi số để hình thành toàn diện hệ thống y tế thông minh.
- Hoàn thiện thể chế, triển khai và nhân rộng mô hình cơ sở y tế xanh, bền vững, có khả năng chống chịu trước thiên tai, biến đổi khí hậu và sự cố môi trường.
- Nâng cao năng lực sản xuất nội địa cho các đơn vị trong ngành y tế, đáp ứng các tiêu chuẩn tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
- Thể chế hóa và quản lý chặt chẽ hoạt động phân loại, thu gom, tiêu hủy, xử lý chất thải y tế theo đúng tiêu chuẩn quy định của quốc gia và quốc tế.
2. Thúc đẩy chăm sóc sức khỏe cộng đồng thích ứng với biến đổi khí hậu:
- Tăng cường giám sát, đánh giá các loại dịch bệnh và bệnh không lây nhiễm, đặc biệt ưu tiên các vùng trọng điểm chịu ảnh hưởng nặng nề bởi biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường.
- Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về bệnh tật gắn liền với các yếu tố khí hậu, thời tiết; lập bản đồ cảnh báo các khu vực bị ảnh hưởng sức khỏe do ô nhiễm và biến đổi khí hậu, tích hợp trực tiếp vào "Hệ thống cơ sở dữ liệu tăng trưởng xanh quốc gia" để dự báo và cảnh báo sớm.
- Rà soát, cập nhật các hướng dẫn kỹ thuật về xử lý nước sạch thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu, kết hợp đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao năng lực tự bảo vệ của người dân.
3. Huy động nguồn lực đầu tư cho tăng trưởng, phát triển y tế xanh; Tăng cường hợp tác và hội nhập quốc tế
- Xây dựng các kế hoạch đầu tư công và dự toán chi ngân sách của Bộ Y tế cho các chương trình, đề án, dự án, nhiệm vụ được ưu tiên nguồn lực để thực hiện về tăng trưởng xanh, chuyển đổi xanh.
- Tham gia, tổ chức hoạt động chia sẻ, học tập kinh nghiệm, nâng cao năng lực, nghiên cứu, đề xuất với các đối tác phát triển về các dự án hỗ trợ kỹ thuật cho tăng trưởng xanh ngành y tế.
4. Nâng cao hiệu quả công tác giám sát, đánh giá thực hiện kế hoạch hành động tăng trưởng xanh ngành y tế
- Giám sát, đánh giá, báo cáo hàng năm, sơ kết, tổng kết thực hiện tăng trưởng xanh ngành y tế.
- Xây dựng, quản lý vận hành, ứng dụng chuyển đổi số đối với hệ thống quản lý, giám sát đánh giá tăng trưởng xanh ngành y tế.
Quyết định 3990/QĐ-BYT của Bộ Y tế chính là khung chính sách quan trọng, tạo nền tảng chuyển dịch toàn diện cho hệ thống y tế Việt Nam theo hướng hiện đại, an toàn và thân thiện với môi trường trong giai đoạn 2025–2030.