Y tế cơ sở có vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thống y tế nước ta, với nhiệm vụ là chốt chặn ban đầu phòng chống dịch bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu, góp phần không nhỏ vào thành công chung của ngành y tế. Nhân kỷ niệm Ngày thầy thuốc Việt Nam 27/2, TS. Nguyễn Quốc Triệu, Bộ trưởng Bộ Y tế đã dành cho báo Sức khỏe & Đời sống cuộc phỏng vấn xung quanh vấn đề này.
Phóng viên (PV): Thưa Bộ trưởng, y tế cơ sở trong thời gian qua dù còn rất nhiều khó khăn, thách thức nhưng đã vượt lên hoàn thành tốt nhiệm vụ CSSK ban đầu. Xin Bộ trưởng cho biết một số kết quả đã đạt được của y tế cơ sở trong năm 2008?
Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu: Y tế cơ sở được xác định nhiệm vụ chủ yếu là chăm sóc sức khỏe ban đầu cho mọi tầng lớp nhân dân trên mọi vùng miền đất nước. Công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho cộng đồng của Việt Nam đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các tổ chức quan tâm vấn đề sức khỏe đánh giá cao. Cho đến nay, chúng ta đã có 100% xã có cán bộ y tế và trạm y tế xã. Tỷ lệ tiêm chủng cho các cháu dưới 5 tuổi đạt 98%; 95% số xã có nữ hộ sinh trung cấp và y sĩ sản nhi. Nhiều bệnh thường gặp ở bà mẹ, trẻ em đã được giải quyết ngay từ tuyến cơ sở. Nhờ có mạng lưới y tế trải rộng và đến tận tuyến xã nên công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng từng bước ngày càng nâng cao.
Năm 2008, trong điều kiện thời tiết diễn biến thất thường, ngập lụt, ô nhiễm môi trường diễn ra nhiều nơi, thành công nổi bật của ngành y tế trong đó có vai trò của y tế cơ sở là khống chế không để dịch bệnh lớn bùng phát. Qua đó giúp nhân dân an tâm lao động sản xuất, góp phần ổn định phát triển kinh tế xã hội. Ngay trước Tết Nguyên đán, dịch cúm gà H5N1 đã xảy ra, nhưng ngành y tế đã phối hợp với các lực lượng khoanh vùng, khống chế kịp thời để nhân dân yên tâm ăn tết. Những đóng góp này rất có ý nghĩa đóng góp bảo đảm an sinh xã hội, ổn định cuộc sống của nhân dân.
Công tác khám chữa bệnh cũng đã có nhiều chuyển biến rõ nét. Năm 2008 là năm ngành y tế thực hiện quyết liệt công tác chống quá tải, hạn chế nằm ghép. Ở các bệnh viện lớn, tỷ lệ nằm ghép đã giảm được 10%.
Bên cạnh đó, chúng ta đã thực hiện Đề án 1816 cử bác sĩ có tay nghề từ tuyến trên xuống tuyến dưới chuyển giao kỹ thuật, giúp tuyến y tế cơ sở nâng cao chất lượng điều trị ở ngay từ tuyến cơ sở. Trong 6 tháng qua, đã có hơn 700 bác sĩ có tay nghề ở các BV Trung ương, BV loại I xuống giúp đỡ tuyến tỉnh, miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng nông thôn còn thiếu bác sĩ. Đây là những hỗ trợ thiết thực cho y tế cơ sở nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh.
PV: Thưa Bộ trưởng, đất nước ta còn nghèo, ở nhiều nơi, những người thầy thuốc vẫn luôn âm thầm vượt mọi khó khăn để làm tốt công tác CSSK nhân dân. Xin Bộ trưởng cho biết, y tế cơ sở nói riêng và ngành y tế nói chung sẽ được tiếp tục quan tâm đầu tư như thế nào trong thời gian tới?
Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu: Đất nước ta vẫn còn nghèo nên ngành y tế còn gặp rất nhiều khó khăn, để đảm bảo công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân, Nghị quyết 46/NQ-BCT của Bộ Chính trị đã chỉ rõ, y tế phải phát triển theo hướng công bằng, hiệu quả. Trong thời gian tới, ngành y tế cần phải kết hợp chặt chẽ giữa đầu tư của nhà nước với đầu tư của các thành phần kinh tế ngoài nhà nước và sự ủng hộ của nhân dân. Chỉ có sự kết hợp của 3 lực lượng trên thì công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân mới đạt kết quả tốt.
 Điều trị cho bệnh nhi tại Bệnh viện Nhi Thanh Hóa. Ảnh: T.M |
PV: Ngày thầy thuốc Việt Nam 27/2 năm nay có nhiều hoạt động thiết thực hướng về y tế cơ sở, xin Bộ trưởng cho biết rõ hơn về hoạt động này?
Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu: Bộ Y tế đã báo cáo Ban Bí thư lấy Ngày 27/2 hàng năm là ngày sơ kết ngành y tế thực hiện học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Năm nay, ngành y tế chọn được 455 cán bộ y tế xuất sắc tiêu biểu là cán bộ y tế cơ sở tuyến xã, huyện của miền núi, vùng sâu, vùng xa, những người sát dân, trực tiếp chăm sóc sức khỏe nhân dân và ở gần dân nhất, qua đó nhằm biểu dương và tôn vinh những điểm sáng, điển hình tiên tiến của y tế tuyến cơ sở, những cán bộ đang ngày đêm vượt khó, âm thầm hy sinh để hoàn thành tốt công tác phòng chống dịch bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho cộng đồng.
Thực hiện cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, trong năm 2008, ngành y tế đã ban hành quyết định và kế hoạch triển khai thực hiện Quy tắc ứng xử của cán bộ, viên chức trong các đơn vị sự nghiệp y tế từ trung ương đến cơ sở nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và thái độ hành vi ứng xử của cán bộ y tế trong thực hiện nhiệm vụ. Hoạt động quan trọng này được tiếp tục đẩy mạnh trong năm 2009, gắn với cuộc vận động học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, góp phần nâng cao chất lượng bảo vệ chăm sóc sức khỏe nhân dân, củng cố niềm tin của nhân dân với ngành.
PV: Nhân Ngày thầy thuốc Việt Nam, xin Bộ trưởng có đôi lời với các cán bộ y tế trong cả nước?
Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu: Nhân Ngày thầy thuốc Việt Nam, Ngày Bác Hồ gửi thư cho ngành y tế, qua báo Sức khỏe & Đời sống, tôi gửi lời chúc sức khỏe đến toàn thể cán bộ, công nhân viên chức ngành y tế trong cả nước, đặc biệt là các cán bộ y tế ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Thời gian tới, thử thách còn rất nhiều, diễn biến khí hậu, thiên tai, dịch bệnh luôn chứa đựng những yếu tố bất ngờ phức tạp, tôi kêu gọi các cán bộ y tế luôn sẵn sàng khắc phục khó khăn, nỗ lực sáng tạo, rèn luyện và học tập để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cao quý được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó. Bên cạnh đó, có thể còn nhiều bất cập về nhân lực, trang thiết bị, đời sống cán bộ y tế còn nhiều thiếu thốn, nhưng mỗi người thầy thuốc phải luôn ghi nhớ và thực hiện lời Bác dạy "thầy thuốc giỏi đồng thời phải như mẹ hiền", dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào cũng đều đón tiếp, hướng dẫn chỉ bảo và chăm sóc ân cần với người bệnh.
 Khám chữa bệnh cho bệnh nhân tại trạm y tế xã, tỉnh Hà Giang. Ảnh: Đ.A |
Thông qua các chuyên trang, chuyên mục trên báo Sức khỏe & Đời sống và các cơ quan truyền thông khác để chú trọng đăng tải thông tin về những việc làm tốt và phê phán mạnh mẽ những việc làm chưa tốt của cán bộ ngành y tế nhằm dần thu hẹp khoảng tối, tăng khoảng sáng. Tích cực đẩy mạnh phong trào thi đua khen thưởng kịp thời những cá nhân, tập thể xứng đáng, xử lý kỷ luật nghiêm minh những việc làm chưa tốt.
Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Chính phủ, với sự nỗ lực phấn đấu của toàn thể cán bộ nhân viên ngành y tế, tôi tin rằng, ngành y tế sẽ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân năm 2009.
PV: Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!
Thành Thu (thực hiện)