Sau 9 ngày thương lượng gay go, hội nghị được xem là cơ may cuối cùng của vòng đàm phán Doha đã thất bại. 35 Bộ trưởng Thương mại họp tại Geneve đã không tìm được sự đồng thuận, đặc biệt là trong hồ sơ nông nghiệp.
 Nông nghiệp là vấn đề gây tranh cãi gay gắt nhất tại Doha. |
Hoa Kỳ và Ấn Độ đã bất đồng về ngưỡng cho phép phát động cơ chế tự vệ, trong trường hợp nông sản nhập khẩu gia tăng. Hoa Kỳ muốn cơ chế này chỉ được sử dụng trong trường hợp có thêm 40% lượng nhập khẩu nông sản. Ngược lại, Ấn Độ muốn được phát động cơ chế này ở mức gia tăng 15% lượng nhập khẩu.
Đại diện Mỹ, bà Susan Schwab cho rằng: “Tất cả các quốc gia đều tỏ ra mềm dẻo trong 9 ngày qua, ngoại trừ một nước”. Ngay sau đó, Bộ trưởng Thương mại của Ấn Độ là ông Kamal Nath trả đũa lập tức rằng: “Có một đề nghị mà chỉ có một nước đã bác bỏ’’.
Ông Kamal Nath cho rằng sự an toàn lương thực của hàng triệu nông dân có thể sẽ bị đe dọa. Việc này càng rõ đối với một số nước Đông Nam Á như Indonesia hay Philippines, cụ thể là thị trường gạo, nông sản mà các nước như Ấn Độ, Trung Quốc, Indonesia và Philippines tìm cách bảo vệ không cho gạo nước ngoài thao túng, dẫn đến nguy cơ người nông dân bản xứ phải lâm vào hoàn cảnh khó khăn.
Đại diện Ấn Độ Kamal Nath cho rằng ông không hiểu được thất bại hiện nay và quy tội cho một số nước nào đó đã từ chối không muốn cho các quốc gia đang phát triển bảo vệ nông dân của mình trong tình hình khủng hoảng lương thực. Tuy nhiên, bà Suzan Schwab đã mỉa mai ngay và đánh giá rằng trong trường hợp khủng hoảng lương thực thì các quốc gia này cần phải mở cửa thị trường cho nông phẩm từ ngoài vào, thay vì áp đặt hàng rào thuế quan.
Giữa 2 lập trường đối kháng này, ông Pascal Lamy, Tổng giám đốc WTO, lúc đầu đã đề nghị rằng: cơ chế tự vệ có thể được phát động trong trường hợp nông phẩm nhập khẩu gia tăng ở mức độ 40%. Đề nghị này đã được Hoa Kỳ, Brazil và Australia tán thành, nhưng ngược lại bị Ấn Độ và Trung Quốc bác bỏ.
*Cơ chế tự vệ cho phép các nước nghèo tăng thuế đánh vào nông phẩm nhập khẩu, trong trường hợp nông nghiệp nội địa có nguy cơ bị thiệt hại. Như vậy cơ chế tự vệ là một biện pháp nhằm bảo vệ nông nghiệp các nước nghèo. Ấn Độ và Trung Quốc dẫn đầu khối các nước muốn được quyền ban hành cơ chế tự vệ càng sớm càng tốt, trong trường hợp nông phẩm nội địa bị đe dọa bởi sự cạnh tranh của hàng nước ngoài. * Đối lập với lập trường các nước kể trên, các cường quốc xuất khẩu nông sản như Hoa Kỳ, Úc và nhiều nước đang cất cánh như Brazil, muốn cơ chế tự vệ chỉ được sử dụng trong trường hợp ngoại lệ. Cùng với các nước kể trên, Uruguay và Paraguay cũng lo sợ một khi cơ chế tự vệ được quyền phát động trong các quốc gia này, thì điều đó sẽ gây nhiều khó khăn cho nông phẩm xuất khẩu của chính họ. Như vậy những nước đang phát triển như Uruguay và Paraguay cũng bị thiệt thòi. * Liên minh châu Âu (EU) đưa ra đề xuất giảm 60% thuế đối với hàng nông sản nhập khẩu vào châu Âu thay vì 54% như đề xuất trước đây và giảm 100 tỷ euro trợ cấp nông nghiệp. Ủy viên Thương mại EU, ông Peter Mandelson cho rằng đây đã là sự “nhượng bộ đầy thiện chí” của EU, song đổi lại, các nước đang phát triển phải giảm mức thuế nhập khẩu đối với hàng công nghiệp và mở cửa thị trường dịch vụ hơn nữa. Ông cho rằng cam kết từ các nước đang phát triển mới là điều kiện tiên quyết để kết thúc vòng đàm phán Doha. |