Kết quả bỏ phiếu giải thưởng thường niên của Hội Nhà văn năm nay khiến nhiều người thất vọng. Chỉ có giải Nhất cho thể loại phê bình với tác phẩm Tản mạn nghề văn của Đinh Quang Tốn, không có giải Nhất cho các thể loại văn, thơ. Việc bỏ trống giải Nhất trong giải thưởng của Hội Nhà văn năm nay không chỉ gây thiệt thòi cho các nhà văn mà còn gây những ảnh hưởng xấu trên phạm vi quốc tế.
Trên thế giới không nơi nào bỏ trống giải Nhất trong các cuộc thi. Họ quan niệm rằng mỗi năm, mỗi cuộc thi có đỉnh cao của nó. Dù các tác phẩm đoạt giải cao nhất trong các cuộc thi có chất lượng không đều nhau, nhưng chỉ ở Việt Nam mới có tình trạng bỏ trống giải Nhất, vì cho rằng các tác phẩm trong cuộc thi hôm nay không hay bằng các tác phẩm đoạt giải Nhất ngày xưa. Nhưng cách so sánh đó cũng hết sức chủ quan và cảm tính, vì nhiều người lại cho rằng các tác phẩm bị loại ra trong cuộc thi năm nay có chất lượng cao hơn những tác phẩm được giải Nhất trong các cuộc thi năm trước.
 Buổi làm việc của Ban giám khảo Hội đồng thơ. |
Hội chứng bỏ trống giải Nhất khá phổ biến trong các liên hoan phim, các giải thường niên của các hội nghề nghiệp trong những năm qua. Người ta cho rằng các giám khảo do hẹp hòi, đố kỵ hay muốn giữ vị thế độc tôn cho giải Nhất của mình trong quá khứ, nên đã thoái thác nhiệm vụ chính của BGK là khẳng định tác phẩm có chất lượng cao nhất để vinh danh. Thậm chí, người ta còn đổi tên giải thưởng để cho nó xoàng xĩnh đi, thay vì gọi là giải Nhất, giải Nhì, giải Ba như ngày xưa, thì người ta gọi là giải A, giải B, giải C. Việc bỏ trống giải Nhất trong giải thưởng của Hội Nhà văn năm nay không chỉ đơn thuần là sự tiếp diễn những bất cập của một văn hóa trao giải khá phổ biến ở Việt Nam, mà còn bộc lộ một sự mâu thuẫn trong hoạt động của một hội nghề nghiệp có tầm quốc tế.
Vì sao lại nói vậy? Vì Hội Nhà văn vừa mới trống giong cờ mở tiêu bạc tỷ để mở Hội nghị quốc tế giới thiệu văn học nước nhà, trải thảm đỏ đón các dịch giả, các nhà xuất bản từ khắp thế giới đến Việt Nam để quảng bá các tác phẩm của hội viên cho họ chuyển ngữ giới thiệu ra thế giới. Bao nhiêu lời lẽ tốt đẹp nhất được cử tọa đưa ra để chứng minh cho các đại biểu quốc tế thấy văn học Việt Nam đang phát triển ở một đẳng cấp cần được nhân loại biết đến. Ấy vậy mà hội nghị vừa bế mạc được ít ngày thì chính Hội Nhà văn lại phủ nhận sự phát triển của nền Văn học Việt Nam khi đưa ra một danh sách giải thưởng không có giải Nhất. Đấy là do Hội Nhà văn tự mâu thuẫn, quảng cáo hàng thứ phẩm với khách quốc tế để xuất khẩu, hay đấy là cách tiếp thị khá thật thà cho các tác phẩm ngày xưa?
Một nền văn học không có tác phẩm hạng Nhất, chỉ toàn tác phẩm hạng Hai thì không thể trình làng trước nhân loại được. Liệu các vị khách vừa đến Hà Nội tham dự Hội nghị quốc tế giới thiệu Văn học Việt Nam sẽ nghĩ gì?
Danh Trình