Cuộc thi truyện ngắn 2011 – 2012 của Tuần báo Văn nghệ - một cuộc thi văn chương được cho là lớn và có uy tín trong văn đàn nước nhà vừa khép lại. Gần 3.000 tác phẩm của hơn 1.000 tác giả được gửi đến tham gia dự thi với 18 giải thưởng được trao. Điều đáng mừng là đằng sau những con số ấy đã lộ diện một lớp tác giả mới giàu nội lực, đáng tự hào và có thể đặt nhiều hy vọng.
 Các tác giả nhận giải thưởng. |
Không chỉ quán quân là một cây bút mới, ở các giải còn lại cũng xuất hiện những tên tuổi mới như Phạm Thanh Thúy, rồi Nguyễn Đức Lợi, Uông Triều, Chu Thùy Anh, Chu Thị Minh Huệ, Vũ Thị Thanh Huyền. Một điểm đáng chú ý tại cuộc thi lần này - đó là sự tham gia nhiệt tình của các tác giả trẻ. Nhà phê bình Bùi Việt Thắng gọi cuộc thi lần này là “sân chơi của các tác giả trẻ”, thậm chí có tác giả còn rất trẻ như Vũ Thị Thanh Huyền (đoạt giải Nhì) hiện đang là sinh viên lớp Viết văn k12 Khoa Viết văn – báo chí, ĐH Văn hóa Hà Nội. Cô là một phát hiện hoàn toàn mới của cuộc thi. Tác phẩm Lá bùa Bỉ Ngạn hoa của Thanh Huyền không đơn thuần là một truyện ngắn đầy sức nặng ám ảnh mà còn là một thông điệp gửi đến mọi người về cách ứng xử nhân văn của con người trong xã hội hiện đại...
Nhà văn Khuất Quang Thụy – thành viên Ban giám khảo cho biết: Thành công lớn nhất của cuộc thi không phải là gần 3.000 bản thảo, trong đó có 315 xuất sắc lọt vào chung khảo, có thể xuất bản được khoảng 10 tập truyện có chất lượng mà chính là đã tập hợp, phát hiện được một lực lượng sáng tác mới rất hùng hậu và sung sức, trong đó, người cao tuổi nhất đã ngoài 70 và trẻ nhất mới ngoài 20. Phần lớn họ là những trí thức hoạt động ngoài văn chương, học sinh, sinh viên, công nhân, nông dân và doanh nhân ở khắp các vùng miền, cả hải đảo xa xôi và ở cả nước ngoài. Với sự đa dạng trong phong cách kể chuyện và sự phong phú, sâu sắc về nội dung, tác phẩm của họ gửi tham gia cuộc thi đã tạo được dấu ấn riêng trong lòng bạn đọc.
Đáng mừng hơn, có nhiều cây bút trẻ mới được phát hiện với xuất phát điểm khá cao, đã bắt đầu chững chạc. Họ cũng được chuẩn bị khá tốt với vốn hiểu biết về văn hóa và kỹ năng viết, đặc biệt là họ có nguồn nội lực văn chương ăm ắp chưa được khai thác. Theo Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam – nhà thơ Hữu Thỉnh: đây là một lớp tác giả mới đáng tự hào. Họ có một điểm chung là luôn tìm tòi đổi mới về thể loại và cách sử dụng ngôn ngữ mang đậm dấu ấn thời cuộc. Họ trưởng thành về ý tưởng thẩm mỹ, ý thức khám phá số phận sâu thẳm của con người bằng những câu chuyện bình dị. Đó là điều mà truyện ngắn trẻ dăm bảy năm trước không có được. Nó báo hiệu cho chúng ta, truyện ngắn trẻ đã lấy lại được thăng bằng sau khoảng dăm bảy năm mất thăng bằng, đã đi vào quỹ đạo trung tâm của văn học.
Còn nhớ, có một thời gian, rộ lên trong sáng tác của một số tác giả trẻ là sự nổi loạn, phá phách cá nhân, là tình trạng “bóc vỏ” mình để viết, là sự hồ hởi đến nôn nóng để khẳng định cái tôi. Thế nhưng, nhìn vào những tác phẩm của các tác giả trẻ tham gia cuộc thi này, có cảm tưởng như xu hướng “nổi loạn” ấy đã lắng lại, nhường chỗ cho sự trưởng thành, chín chắn. Không chắc đây có phải là một sự chuyển đổi về chất của văn học trẻ hiện nay hay không nhưng chắc chắn những tác phẩm đậm chất suy nghiệm và dồi dào cảm xúc của họ đang dần dần lấy lại thiện cảm và tạo ấn tượng với người đọc.
Chưa nói trước được gì về những đóng góp tiếp theo cho văn đàn của những cái tên “mới toanh” bước ra sau cuộc thi nhưng chúng ta có quyền hy vọng về một sự đổi mới và khởi sắc cho nghệ thuật truyện ngắn nói riêng, nền văn học nước nhà nói chung trong tương lai, bởi bầu trời xuất hiện nhiều sao luôn hứa hẹn một ngày nắng đẹp!
Liên Nhi