Tại TP. Yên Bái, tỉnh Yên Bái, có đến 27 cơ sở y tế (cả nhà nước lẫn tư nhân) đăng ký xử lý rác thải tại duy nhất một địa điểm là lò đốt của Bệnh viện đa khoa tỉnh Yên Bái đang là câu chuyện “hằng ngày được nghe”, nếu không may lò hỏng...
Rác đi đâu?
Tuy nhiên, không phải toàn bộ 27 cơ sở y tế trên đều thực hiện vận chuyển rác thải của mình về đốt tại đây (hiện chỉ có khoảng 7-8 cơ sở, hầu hết là bệnh viện nhà nước, số còn lại, vì lý do nào đó chỉ đăng ký cho có rồi để đấy, rác thải hằng ngày thì đi đâu không rõ?). Vì không có hệ thống xử lý rác thải y tế đúng quy chuẩn nên nếu không đăng ký vận chuyển chất thải rắn đến lò đốt của Bệnh viện đa khoa (BVĐK) tỉnh Yên Bái để tiêu hủy thì chỉ còn cách khác là “đẩy sang” cho Công ty TNHH một thành viên Công trình và Môi trường đô thị Yên Bái tiến hành chôn lấp tập trung với các loại rác thải sinh hoạt khác. Đi tìm câu trả lời cho câu hỏi tại sao không có hệ thống xử lý rác thải đúng chuẩn, câu trả lời dễ thấy nhất đó là do kinh phí - vấn đề muôn thuở đã trở thành “truyền thống” của các địa phương, cơ sở nghèo. Chính vì vậy, rác thải y tế vẫn cứ đi theo “con đường cũ” mà lâu nay chúng thường đi, con đường cong queo nhiều gấp khúc, biết bao người nhìn thấy nhưng đều “lực bất tòng tâm” trong việc “nắn” lại.
 Hệ thống xử lý rác thải y tế của BVĐK tỉnh Yên Bái đang quá tải. |
Là “cứu tinh” của hơn 20 cơ sở y tế với chức năng chính là thu gom, xử lý rác thải y tế nên hệ thống lò đốt và trạm xử lý chất lỏng của BVĐK tỉnh Yên Bái luôn phải hoạt động liên tục với công suất tối đa trong suốt hơn nhiều năm qua. Tuy vậy, với 42-43 mẻ đốt (khối lượng khoảng 2,2 tấn rác)/tháng đối với chất thải rắn, xử lý liên tục 24/24 giờ với khối lượng 5m3/giờ (3.600m3/tháng) đối với chất thải lỏng, việc đảm bảo xử lý hết rác thải y tế của hệ thống lò đốt và trạm xử lý chất lỏng của BVĐK tỉnh hiện vẫn được thực hiện cơ bản. Thế nhưng, câu chuyện lại đi sang một chiều hướng đáng lo ngại khác khi việc kiểm soát được với việc không biết bao giờ sẽ không kiểm soát được lại đang nổi lên với rất nhiều lý do, mà lý do lớn nhất là sự xuống cấp trầm trọng sau một thời gian quá dài phải hoạt động hết công suất của hệ thống này. Việc hệ thống xử lý rác thải y tế BVĐK tỉnh Yên Bái hằng ngày phải “gồng mình” xử lý khối lượng lớn rác thải là điều đáng phải suy nghĩ và lo ngại. Bởi nếu vào một ngày nào đó, toàn bộ hệ thống này gặp sự cố và ngừng hoạt động thì không biết lượng lớn chất thải y tế sẽ giải quyết ra sao? “Chúng tôi cần được đầu tư một hệ thống xử lý rác thải y tế mới” - ông Vàng A Sàng, Giám đốc BVĐK tỉnh Yên Bái cho biết.
Xây dựng hệ thống xử lý rác y tế - Việc cần làm ngay
Câu chuyện trên khiến chúng ta phải suy nghĩ. Với cả hệ thống các cơ sở y tế đang phục vụ cho nhu cầu, lợi ích, sức khỏe của cả cộng đồng thì vấn đề xử lý rác thải y tế sẽ phải tính toán sao cho hợp lý? Bài toán không khó vì lời giải đã rõ, chỉ khó ở chỗ chúng ta trình bày lời giải theo cách nào mà thôi. Việc đầu tiên và cần phải làm ngay là tiến hành kiểm tra, yêu cầu toàn bộ các cơ sở y tế thực hiện đúng, đủ các cam kết về việc xử lý rác thải, đảm bảo vệ sinh môi trường, tránh tình trạng thờ ơ hoặc làm “đối phó”. Đối với hệ thống xử lý rác thải tại BVĐK tỉnh Yên Bái, cần thay thế các phụ kiện đã hỏng hoặc chưa được thay thế theo đúng quy định về thời gian làm việc của thiết bị, mời cán bộ kỹ thuật cao vào khảo sát, đánh giá những hỏng hóc của khu xử lý chất thải gặp phải để có phương án khắc phục...
Còn về lâu dài, có lẽ việc đầu tư thay mới toàn bộ hệ thống xử lý rác thải y tế của BVĐK tỉnh là việc cần được chính quyền địa phương quan tâm, tạo điều kiện. Bởi phục vụ nhu cầu của 27 cơ sở y tế với quãng thời gian hơn 8 năm hoạt động hết công suất trong môi trường nhiều axít vừa qua sự bào mòn máy móc là rất lớn, khó có thể tiếp tục sử dụng một cách an toàn, hiệu quả được nữa.
Bài và ảnh:Thiên Cầm