1. Nghiên cứu nói gì về xông hơi với tim mạch
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí JAMA Internal Medicine năm 2015 đã theo dõi 2.315 nam giới Phần Lan, độ tuổi 42 - 60, trong thời gian trung vị 20,7 năm. Kết quả cho thấy, so với nhóm xông hơi một lần mỗi tuần, nhóm xông hơi 4–7 lần mỗi tuần có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn khoảng 40%.
Ở nhóm xông hơi thường xuyên nhất, nguy cơ tử vong đột ngột do tim thấp hơn khoảng 63%, tử vong do bệnh mạch vành thấp hơn khoảng 52% và tử vong do bệnh tim mạch thấp hơn khoảng 50% so với nhóm xông hơi một lần mỗi tuần. Đây là các mức giảm nguy cơ tương đối được ước tính từ mô hình thống kê, không phải mức giảm nguy cơ tuyệt đối của từng cá nhân.
Một nghiên cứu đoàn hệ khác được công bố trên BMC Medicine năm 2018, theo dõi 1.688 người Phần Lan trong thời gian trung vị 15 năm, cũng ghi nhận mối liên quan giữa tần suất xông hơi cao hơn và nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch thấp hơn. Kết quả này cho thấy mối liên quan có thể không chỉ xuất hiện ở nam giới, nhưng vẫn không chứng minh xông hơi trực tiếp ngăn ngừa tử vong.
Cần lưu ý, các nghiên cứu trên chủ yếu là nghiên cứu quan sát và những người thường xuyên xông hơi có thể đồng thời duy trì các thói quen sống lành mạnh khác.
Xông hơi ngày càng được quan tâm như một phương pháp thư giãn và chăm sóc sức khỏe. Ảnh AI.
2. Xông hơi tác động đến tim và mạch máu như thế nào?
Khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, cơ thể tăng lưu lượng máu đến da để tỏa nhiệt. Mạch máu ngoại vi giãn ra, nhịp tim tăng và cơ thể tiết nhiều mồ hôi hơn. Những thay đổi này khiến hệ tim mạch phải điều chỉnh hoạt động để duy trì tuần hoàn và thân nhiệt.
Theo các tổng quan về xông hơi kiểu Phần Lan, việc tiếp xúc với nhiệt có thể tạo ra một số thay đổi sinh lý tương tự một phần đáp ứng tuần hoàn khi vận động. Một số nghiên cứu can thiệp cũng ghi nhận khả năng cải thiện huyết áp hoặc chức năng mạch máu trong những điều kiện nhất định.
Tuy nhiên, không nên cho rằng việc nhịp tim tăng khi xông hơi với tập thể dục aerobic. Xông hơi không tạo ra các tác động cơ học và chuyển hóa giống vận động cơ bắp, cũng không thể thay thế những lợi ích đã được xác lập của hoạt động thể chất đối với sức khỏe tim mạch.
Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp các thử nghiệm ngẫu nhiên, công bố năm 2025 cho thấy các biện pháp làm nóng thụ động như xông hơi và ngâm nước nóng chưa tạo ra tác động có ý nghĩa thống kê đối với phần lớn chỉ số được đánh giá, bao gồm độ cứng động mạch, nhịp tim lúc nghỉ, biến thiên nhịp tim, cholesterol và protein phản ứng C (CRP). Điều này cho thấy bằng chứng về tác động lâu dài của xông hơi vẫn chưa nhất quán.
3. Cách xông hơi an toàn, có lợi cho sức khỏe
Nghiên cứu của Phần Lan sử dụng phòng xông hơi khô truyền thống, thường có nhiệt độ khoảng 80°C. Tuy nhiên, đây là điều kiện nghiên cứu chứ không phải mức nhiệt và tần suất bắt buộc cho tất cả mọi người.
Để hạn chế nguy cơ mất nước, tụt huyết áp hoặc choáng do nhiệt, người trưởng thành khỏe mạnh nên lưu ý:
- Bắt đầu với thời gian ngắn: Người mới xông hơi nên bắt đầu khoảng 5–10 phút, tùy khả năng dung nạp; không cố kéo dài thời gian nếu thấy khó chịu.
- Chọn nhiệt độ phù hợp: Không nhất thiết phải xông ở mức nhiệt cao và cần tuân thủ hướng dẫn của cơ sở xông hơi và tránh môi trường quá nóng so với khả năng chịu đựng.
- Bổ sung nước hợp lý: Uống đủ nước trước và sau khi xông hơi; tránh xông khi đang mất nước, sốt hoặc mệt mỏi nhiều.
- Tránh rượu bia: Rượu bia kết hợp với nhiệt độ cao có thể làm tăng nguy cơ tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim và tai nạn.
- Ra khỏi phòng khi có dấu hiệu bất thường: Chóng mặt, buồn nôn, hồi hộp, đau ngực hoặc khó thở là những dấu hiệu cần dừng xông ngay. Nếu đau ngực, khó thở nhiều hoặc ngất, cần được cấp cứu.
Lưu ý: Tần suất phù hợp cần tùy thể trạng, bệnh nền và khả năng dung nạp nhiệt; cần phân biệt phòng xông hơi khô truyền thống với phòng xông hơi hồng ngoại. Hai phương pháp có đặc điểm nhiệt khác nhau, vì vậy không nên mặc nhiên áp dụng kết quả nghiên cứu của phương pháp này cho phương pháp kia.
4. Ai cần thận trọng khi xông hơi?
Người có bệnh tim mạch không nhất thiết phải tránh xông hơi trong mọi trường hợp, nhưng mức độ an toàn phụ thuộc vào tình trạng bệnh cụ thể.
Người bị đau thắt ngực không ổn định, suy tim mất bù, hẹp van động mạch chủ nặng hoặc mới nhồi máu cơ tim cần tránh xông hơi cho đến khi được bác sĩ đánh giá và hướng dẫn.
Người mắc bệnh tim mạch ổn định, tăng huyết áp, huyết áp thấp, người cao tuổi dễ tụt huyết áp tư thế hoặc đang sử dụng thuốc ảnh hưởng đến huyết áp cần trao đổi với bác sĩ trước khi xông hơi. Không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi thời điểm dùng thuốc để xông hơi.
Để bảo vệ tim mạch lâu dài, xông hơi chỉ nên được xem là một lựa chọn thư giãn bổ trợ nếu phù hợp với sức khỏe. Duy trì vận động thể chất, ăn uống hợp lý, không hút thuốc và kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu vẫn là những biện pháp quan trọng hơn, có cơ sở bằng chứng vững chắc. Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới, người trưởng thành nên vận động aerobic cường độ vừa ít nhất 150–300 phút mỗi tuần hoặc vận động cường độ mạnh 75–150 phút mỗi tuần, kết hợp các bài tập tăng cường sức mạnh cơ ít nhất 2 ngày mỗi tuần nếu không có chống chỉ định.
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc tư vấn của bác sĩ.
Mời bạn xem thêm video:
Đề phòng “kẻ thù” của người bệnh tim mạch, dễ dẫn đến biến chứng suy tim | SKĐS
