Xoắn tinh hoàn là một cấp cứu nam khoa thường gặp ở trẻ trai và nam giới trẻ, đặc biệt trong giai đoạn dậy thì. Bệnh có thể xuất hiện đột ngột, thường gây đau dữ dội một bên bìu. Nếu chậm trễ điều trị, tinh hoàn có thể mất nguồn cung cấp máu, dẫn đến tổn thương không hồi phục.
Nhiều phụ huynh cho rằng trẻ nhỏ hoặc thanh thiếu niên chưa cần quan tâm đến các bệnh lý nam khoa. Tuy nhiên, một số bệnh có thể xuất hiện ở lứa tuổi này và cần được xử trí khẩn cấp, trong đó có xoắn tinh hoàn.
Đáng lưu ý, trẻ ở tuổi dậy thì có thể ngại chia sẻ những vấn đề liên quan đến vùng kín, cố chịu đau hoặc không nói với cha mẹ. Vì vậy, trang bị cho trẻ kiến thức cơ bản về các dấu hiệu bất thường là rất cần thiết.
1. Xoắn tinh hoàn nguy hiểm thế nào?
Xoắn tinh hoàn xảy ra khi tinh hoàn xoay quanh thừng tinh, làm cản trở hoặc ngừng dòng máu đến tinh hoàn. Nếu tình trạng thiếu máu kéo dài, mô tinh hoàn có thể bị tổn thương nghiêm trọng, thậm chí hoại tử.
Bệnh thường xuất hiện đột ngột và cần được phân biệt với nhiều nguyên nhân khác gây đau bìu như viêm mào tinh hoàn, chấn thương, thoát vị bẹn hoặc xoắn phần phụ tinh hoàn.
Xoắn tinh hoàn có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi nhưng thường gặp hơn ở trẻ sơ sinh và nam giới trong giai đoạn dậy thì. Đây là lý do cha mẹ cần đặc biệt lưu ý khi trẻ trai xuất hiện cơn đau bìu đột ngột.
Xoắn tinh hoàn là tình trạng cấp cứu. Thời gian từ khi xuất hiện triệu chứng đến khi được tháo xoắn càng ngắn thì khả năng bảo tồn tinh hoàn càng cao.
Nguy cơ tổn thương tinh hoàn tăng đáng kể khi tình trạng thiếu máu kéo dài. Nhiều tài liệu chuyên môn nhấn mạnh khoảng 6 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng là khoảng thời gian rất quan trọng để tăng khả năng bảo tồn tinh hoàn. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng sau 6 giờ thì không còn khả năng cứu tinh hoàn hoặc sau 24 giờ chắc chắn phải cắt bỏ.
Khả năng bảo tồn còn phụ thuộc vào mức độ xoắn, thời gian thiếu máu, tình trạng tổn thương tinh hoàn và việc tháo xoắn có được thực hiện kịp thời hay không. Vì vậy, cha mẹ không nên chờ trẻ hết đau hoặc tự theo dõi tại nhà.
Xoắn tinh hoàn là một cấp cứu nam khoa thường gặp ở trẻ trai và nam giới trẻ. Ảnh AI.
2. Dấu hiệu nhận biết cần đi viện ngay
Triệu chứng điển hình nhất là đau đột ngột, dữ dội ở một bên tinh hoàn hoặc bìu. Cơn đau có thể xuất hiện khi trẻ đang ngủ và khiến trẻ tỉnh giấc.
Ngoài đau, trẻ có thể xuất hiện:
- Bìu sưng, đau, có thể đỏ hoặc căng.
- Một bên tinh hoàn nằm cao hơn hoặc có vị trí bất thường so với bên còn lại.
- Đau lan lên vùng bẹn hoặc bụng dưới.
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Đi lại khó khăn do đau.
Không phải trẻ nào cũng có đầy đủ các triệu chứng trên. Vì vậy, khi trẻ trai đột ngột đau một bên tinh hoàn hoặc bìu, cha mẹ cần nghĩ đến khả năng xoắn tinh hoàn và đưa trẻ đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu, ngoại khoa hoặc tiết niệu - nam học càng sớm càng tốt.
3. Những sai lầm cha mẹ cần tránh
Một sai lầm thường gặp là cho rằng trẻ chỉ bị đau bụng, đau bìu do vận động hoặc viêm nhiễm thông thường rồi theo dõi tại nhà. Việc trì hoãn có thể làm mất thời gian quý giá để bảo tồn tinh hoàn.
Cha mẹ cũng không nên tự ý chườm nóng, chườm lạnh, xoa bóp vùng bìu hoặc tìm cách tự tháo xoắn. Những biện pháp này không thể thay thế việc thăm khám và xử trí cấp cứu.
Trẻ cũng không nên tự mua thuốc giảm đau để tiếp tục chịu đựng hoặc đi ngủ. Thuốc có thể làm giảm cảm giác đau nhưng không giải quyết được nguyên nhân gây xoắn, đồng thời có thể khiến việc đánh giá triệu chứng bị trì hoãn.
4. Có thể điều trị bảo tồn tinh hoàn không?
Khi nghi ngờ xoắn tinh hoàn, bác sĩ sẽ nhanh chóng thăm khám và có thể chỉ định siêu âm Doppler để đánh giá dòng máu đến tinh hoàn trong những trường hợp cần thiết. Tuy nhiên, nếu biểu hiện lâm sàng rất điển hình, việc làm xét nghiệm không nên khiến xử trí cấp cứu bị trì hoãn.
Điều trị chủ yếu là phẫu thuật tháo xoắn và cố định tinh hoàn nhằm ngăn tình trạng xoắn tái diễn. Thông thường, tinh hoàn bên đối diện cũng được cố định trong cùng cuộc phẫu thuật vì có nguy cơ xoắn.
Nếu tinh hoàn đã bị tổn thương không hồi phục và không thể bảo tồn, bác sĩ có thể phải cắt bỏ tinh hoàn tổn thương. Việc mất một bên tinh hoàn không đồng nghĩa trẻ chắc chắn mất khả năng sinh sản hoặc suy giảm chức năng sinh dục. Trong nhiều trường hợp, tinh hoàn còn lại có thể đảm nhiệm chức năng nội tiết và sinh sản. Tuy nhiên, phát hiện và điều trị càng sớm vẫn có ý nghĩa rất quan trọng.
5. Không nên ngại chia sẻ khi đau vùng kín
Ở tuổi dậy thì, trẻ cần được hướng dẫn rằng bất kỳ cơn đau đột ngột nào ở tinh hoàn hoặc vùng bìu đều cần nói ngay với cha mẹ hoặc người lớn tin cậy. Đây không phải vấn đề đáng xấu hổ và việc chia sẻ sớm có thể giúp trẻ được cấp cứu kịp thời.
Với xoắn tinh hoàn, điều quan trọng nhất không phải là tự xác định bệnh tại nhà mà là nhận biết dấu hiệu cảnh báo và đưa trẻ đi khám ngay. Cơn đau bìu xuất hiện đột ngột, đặc biệt khi kèm sưng hoặc buồn nôn, cần được xem là tình huống cấp cứu cho đến khi bác sĩ loại trừ xoắn tinh hoàn.
