Mới đây, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) thông tin về trường hợp một bé trai phải phẫu thuật cắt bỏ một bên tinh hoàn do xoắn tinh hoàn nhưng được đưa đến bệnh viện quá muộn.
Trước đó, trẻ bất ngờ đau vùng bìu nhưng cho rằng chỉ bị kiến cắn nên không báo với gia đình. Khi cơn đau vẫn không thuyên giảm, bé mới kể với mẹ và nhờ mua thuốc uống. Cha mẹ cũng chủ quan, nghĩ trẻ chỉ bị đau thông thường và không đưa con đi khám ngay. Đến khi được đưa đến bệnh viện vào ngày thứ 3 kể từ khi xuất hiện triệu chứng, tinh hoàn trái đã hoại tử, không còn khả năng bảo tồn nên ê-kíp phẫu thuật buộc phải cắt bỏ tinh hoàn trái.
Trường hợp này là lời cảnh báo để phụ huynh quan tâm hơn đến những bất thường ở vùng kín của trẻ. Xoắn tinh hoàn có thể xảy ra ở trẻ nhỏ và thanh thiếu niên nhưng triệu chứng ban đầu đôi khi bị nhầm lẫn với đau bụng hoặc chấn thương thông thường. Nếu không được xử trí kịp thời có thể gây tổn thương tinh hoàn không hồi phục.
1. Xoắn tinh hoàn nguy hiểm như thế nào?
Theo Tổ chức Chăm sóc Tiết niệu Hoa Kỳ, xoắn tinh hoàn ảnh hưởng đến 1 trên 4.000 nam giới dưới 25 tuổi. Xoắn tinh hoàn có thể xảy ra với bất kỳ ai có tinh hoàn, kể cả bé trai trước khi sinh dù đa số trường hợp xoắn tinh hoàn thường thấy ở những nam giới trẻ tuổi và bé trai vị thành niên. Nam giới trong độ tuổi từ 12 - 18 chiếm 65% các trường hợp.
Xoắn tinh hoàn xảy ra khi tinh hoàn xoay quanh thừng tinh, khiến các mạch máu nuôi tinh hoàn bị chèn ép, làm giảm hoặc ngừng dòng máu đến cơ quan này. Nếu tình trạng thiếu máu kéo dài, mô tinh hoàn có thể bị tổn thương nghiêm trọng, dẫn đến hoại tử và phải phẫu thuật cắt bỏ.
Khả năng bảo tồn tinh hoàn cao nhất khi được can thiệp trong khoảng 6 giờ đầu kể từ lúc xuất hiện triệu chứng và giảm đáng kể nếu thời gian thiếu máu kéo dài. Nếu không được can thiệp kịp thời, tinh hoàn có nguy cơ thiếu máu kéo dài, dẫn đến hoại tử và phải cắt bỏ.
2. Dấu hiệu xoắn tinh hoàn cha mẹ cần nhận biết
Xoắn tinh hoàn là một tình trạng cấp cứu ngoại khoa cần được phát hiện và xử trí càng sớm càng tốt. Ảnh minh họa.
Triệu chứng xoắn tinh hoàn thường xuất hiện đột ngột. Trẻ có thể gặp một hoặc nhiều biểu hiện sau:
- Đau đột ngột một bên tinh hoàn hoặc bìu: Đây là dấu hiệu điển hình nhất. Cơn đau có thể dữ dội, xuất hiện ngay cả khi trẻ đang nghỉ ngơi hoặc đang ngủ.
- Bìu sưng, đỏ hoặc căng: Vùng bìu có thể sưng to, đau khi chạm vào và thay đổi màu sắc.
- Tinh hoàn nằm ở vị trí bất thường: Một bên tinh hoàn có thể nằm cao hơn bình thường hoặc có tư thế khác thường so với bên còn lại.
- Đau vùng bẹn hoặc bụng dưới: Một số trẻ không biểu hiện rõ đau bìu mà chỉ kêu đau bụng, khiến phụ huynh dễ nhầm lẫn với bệnh lý tiêu hóa.
- Buồn nôn hoặc nôn: Đây cũng là những triệu chứng có thể xuất hiện kèm theo cơn đau.
Cha mẹ cần chú ý, cơn đau đôi khi có thể tự giảm hoặc biến mất rồi tái phát. Đây có thể là biểu hiện của tình trạng xoắn và tự tháo xoắn từng đợt. Vì vậy, cha mẹ không nên chủ quan ngay cả khi trẻ đã hết đau.
3. 'Thời gian vàng' cần cấp cứu ngay
Theo ThS. BSNT Nguyễn Hữu Thảo - Trung tâm Nam học, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, xoắn tinh hoàn là một bệnh lý tối cấp cứu của nam học. Việc khám, chẩn đoán và phẫu thuật sớm giúp bảo tồn tinh hoàn cho bệnh nhân.
Theo hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu châu Âu (EAU), khoảng 4 - 6 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng là khoảng thời gian rất quan trọng để tăng cơ hội bảo tồn tinh hoàn.
Tháo xoắn tinh hoàn càng sớm thì khả năng điều trị thành công càng cao. Ngay cả tinh hoàn bên kia dù không bị sao cũng được bác sĩ khâu cố định với mục đích phòng bệnh hơn chữa bệnh. Nếu xoắn tinh hoàn có thể được khắc phục trong vòng 6 giờ đầu tiên, thì có 90 - 100% cơ hội cứu tinh hoàn. Nếu tháo xoắn tinh hoàn sau 6 giờ, cơ hội giảm xuống còn 20 - 50%. Nếu tình trạng kéo dài hơn 12 giờ, chỉ có 11% cơ hội giữ được tinh hoàn.
Phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi xuất hiện tình trạng đau đột ngột một bên tinh hoàn hoặc bìu, đặc biệt khi đi kèm sưng, đỏ, buồn nôn, nôn hoặc tinh hoàn nằm cao bất thường.
Trong một số trường hợp, trẻ chỉ biểu hiện đau bụng dưới hoặc vùng bẹn mà không nói rõ đau ở tinh hoàn. Vì vậy, nếu trẻ trai đột ngột đau bụng không rõ nguyên nhân, nhất là khi kèm theo khó chịu ở vùng bẹn hoặc bìu, cha mẹ cũng cần lưu ý khả năng xoắn tinh hoàn.
Cha mẹ tuyệt đối không nên tự ý xoa bóp, chườm nóng, chườm lạnh hoặc tìm cách tháo xoắn tại nhà. Những biện pháp này không thể thay thế việc thăm khám và điều trị cấp cứu.
Phụ huynh nên chủ động trò chuyện, hướng dẫn trẻ nhận biết những bất thường ở vùng kín và thông báo ngay khi có cảm giác đau. Điều này đặc biệt quan trọng với trẻ trong độ tuổi dậy thì, khi nhiều em có tâm lý ngại chia sẻ các vấn đề liên quan đến cơ quan sinh dục.
