Cá biệt có trường sử dụng cả tổ hợp Văn - Sử - Địa để tuyển sinh viên cho ngành Công nghệ thông tin; hay việc sử dụng tổ hợp khối A để tuyển sinh ngành Văn học.
Việc Bộ GD&ĐT cho thi 2 bài tổ hợp là Khoa học tự nhiên (Lý - Hóa - Sinh) và Khoa học xã hội (Địa - Sử - Giáo dục công dân) thì tổ hợp xét tuyển cho các trường được mở rộng. Tuy nhiên, việc mở cửa cho các trường tự chủ trong chọn tổ hợp bộ môn để xét tuyển cũng bắt đầu cho thấy nhiều “hiện tượng lạ”. Cụ thể, mùa tuyển sinh năm 2018 bắt đầu có các trường áp dụng phương thức xét tuyển thêm các tổ hợp Văn - Sử - Địa, Văn - Sử - Giáo dục công dân và Địa - Sử - Giáo dục công dân trong tuyển sinh. Lạ lùng hơn là sự kết hợp của các môn “không liên quan” như Văn - Lý - Địa, Văn - Hóa - GDCD, Toán - Sử - Địa… Đặc biệt hơn cả là ngành kỹ thuật tuyển khối C hay ngành văn tuyển khối A… là điều khá lạ lùng diễn ra trong mùa tuyển sinh năm nay. Việc công bố những phương thức tuyển sinh nói trên làm dư luận, đặc biệt là các thí sinh hết sức hoang mang khi không hiểu các tổ hợp này được đưa ra dựa trên tiêu chí, yêu cầu nào? Tình trạng này khiến Bộ GD&ĐT phản ứng và cho biết, sẽ yêu cầu các trường có giải trình thỏa đáng.
Theo thông tin tuyển sinh của một số trường ĐH, CĐ được đăng tải công khai, nhiều tổ hợp xét tuyển được cho là “lạ” xuất hiện khiến dư luận ngỡ ngàng. Đỉnh điểm nhất là nhiều trường ĐH thuộc lĩnh vực kế toán, tài chính, công nghệ thông tin sử dụng cả khối C để tuyển sinh, trong khi lâu nay chỉ dùng các tổ hợp truyền thống như A, A1, D1… Thậm chí, còn có tình trạng các trường sử dụng tổ hợp không phù hợp để xét tuyển như Trường ĐH Hùng Vương TP. HCM, Trường ĐH Thái Bình Dương, Trường ĐH Nam Cần Thơ… sử dụng tổ hợp Văn - Sử - Địa và Văn - Sử - Giáo dục công dân để tuyển sinh các ngành kế toán, quản trị kinh doanh, tài chính ngân hàng... Trường ĐH Công nghệ Đồng Nai xét tuyển hàng loạt ngành công nghệ như kỹ thuật ôtô, điện - điện tử, chế tạo máy, kỹ thuật xây dựng, công nghệ thông tin... bằng tổ hợp Văn - Sử - Địa và Văn - Sử - Giáo dục công dân. Trường ĐH Công nghệ TP.HCM cũng sử dụng tổ hợp Văn - Sử - Địa và Văn - Sử - Giáo dục công dân cho các ngành kinh tế như kinh doanh quốc tế, marketing và các ngành quản trị, truyền thông đa phương tiện, kể cả ngành tiếng Anh... Trường ĐH Đông Đô còn “sốc” hơn khi dùng tổ hợp Văn - Sử - Địa để tuyển sinh các ngành như ngôn ngữ Anh, ngôn ngữ Trung, điều dưỡng. Trường ĐH Bình Dương (TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) thay vì tuyển sinh ngành Văn học bằng các tổ hợp khối C như thường thấy, lại xét tuyển bằng tổ hợp Toán, Lý, Hóa.
Trước phản ứng của dư luận, đại diện Bộ GD&ĐT cho biết, các trường thực hiện đúng cơ chế tự chủ theo Điều 34 của Luật Giáo dục Đại học. Tuy nhiên, sự tự chủ đang có vẻ quá đà này sẽ phải gắn với trách nhiệm giải trình của trường trước Bộ GD&ĐT.
Theo bà Nguyễn Thị Kim Phụng, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT), các trường phải trả lời được việc bài thi/môn thi đưa vào tổ hợp để xét tuyển có gắn với yêu cầu của ngành đào tạo hay không và quy trình xác định tổ hợp tuyển sinh như thế nào? Thông thường, ít nhất phải có một hoặc hai môn thi trong tổ hợp được coi như là môn kiến thức nền tảng, môn tiên quyết để có thể vào học chương trình đào tạo. Quy trình xác định tổ hợp cho các ngành thường do hội đồng khoa học đào tạo hoặc hội đồng tuyển sinh tham mưu... Nhà trường phải giải trình được tính liên quan, tính hợp lý, tính cần thiết của tổ hợp đó đối với ngành đào tạo. Nếu trường xác định tổ hợp môn thi không liên quan thì trường sẽ gặp bất lợi theo hướng “mất nhiều hơn được”. Trước hết là sự nghi ngờ của dư luận về chất lượng đào tạo. Nguy cơ xa hơn nữa thì trường khó mà tuyển được thí sinh giỏi. Thí sinh tốt sẽ không chọn trường này, dẫn đến trường chỉ chọn được những thí sinh kém, không có tinh thần thực học thực nghiệp, học chỉ để kiếm bằng...
Về vấn đề dùng các tổ hợp môn thi không phù hợp trong xét tuyển đại học của một số trường, Bộ GD&ĐT cũng tỏ ra khá kiên quyết và sẽ theo dõi sát tình hình. Nếu thấy những tổ hợp quá bất thường, bộ sẽ trao đổi, yêu cầu nhà trường giải trình những nội dung trên. Nếu không có căn cứ thuyết phục, bộ có thể lựa chọn những trường có dấu hiệu tiêu cực này để kiểm tra, thanh tra về các điều kiện đảm bảo chất lượng, việc thực hiện các quy định về tuyển sinh, đào tạo, việc đảm bảo chuẩn đầu ra và việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp... Những trường chất lượng thấp sẽ bị cảnh báo, nếu có vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định, thậm chí phải dừng tuyển sinh và công khai cho xã hội biết để phòng ngừa chung.