Xét nghiệm STI phù hợp và đúng thời điểm giúp phát hiện sớm, điều trị kịp thời và hạn chế nguy cơ lây nhiễm cho bạn tình.
Xét nghiệm STI là gì?
STI là viết tắt của sexually transmitted infection, nghĩa là nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục. Xét nghiệm STI là các xét nghiệm y tế được thực hiện để xác định một người có nhiễm một hoặc một số tác nhân gây STI hay không.
Không phải tất cả STI đều được xét nghiệm bằng cùng một phương pháp. Tùy loại nhiễm trùng nghi ngờ, triệu chứng, tiền sử tình dục và vị trí có nguy cơ phơi nhiễm, nhân viên y tế sẽ lựa chọn xét nghiệm phù hợp. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), việc trao đổi cởi mở về tiền sử và hành vi tình dục giúp bác sĩ xác định những xét nghiệm cần thiết cho từng người.
Điều đáng lưu ý là nhiều STI có thể không gây triệu chứng. Một người vẫn có thể nhiễm và truyền bệnh cho bạn tình dù cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào triệu chứng để quyết định có cần xét nghiệm hay không.
Xét nghiệm STI được thực hiện như thế nào?
Xét nghiệm STI giúp phát hiện nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục, kể cả khi chưa xuất hiện triệu chứng. Ảnh minh họa AI
Tùy loại nhiễm trùng cần kiểm tra, nhân viên y tế có thể lấy các loại mẫu bệnh phẩm khác nhau. CDC cho biết xét nghiệm STI có thể cần mẫu máu, nước tiểu hoặc mẫu ngoáy từ các vị trí như âm đạo, họng và trực tràng.
Một số phương pháp thường được sử dụng gồm:
- Xét nghiệm nước tiểu: Có thể được sử dụng để phát hiện một số nhiễm trùng như chlamydia và bệnh lậu.
- Xét nghiệm máu: Được sử dụng để kiểm tra một số STI, chẳng hạn HIV và giang mai.
- Lấy mẫu dịch tiết hoặc tế bào: Mẫu có thể được lấy từ âm đạo, cổ tử cung, niệu đạo hoặc những vị trí khác tùy trường hợp.
- Lấy mẫu từ vết loét hoặc tổn thương: Nếu xuất hiện tổn thương nghi ngờ, nhân viên y tế có thể lựa chọn phương pháp xét nghiệm phù hợp với loại nhiễm trùng cần tìm.
- Lấy mẫu ở họng hoặc trực tràng: Có thể được cân nhắc khi những vị trí này có nguy cơ phơi nhiễm. CDC khuyến nghị những người có quan hệ tình dục bằng miệng hoặc hậu môn trao đổi với nhân viên y tế về khả năng xét nghiệm tại các vị trí này.
Không phải người nào cũng cần thực hiện tất cả các xét nghiệm trên. Loại xét nghiệm và vị trí lấy mẫu cần được lựa chọn dựa trên nguy cơ và tình trạng của từng người.
Bao lâu nên xét nghiệm STI một lần?
Không có một lịch xét nghiệm STI áp dụng cho tất cả mọi người. Tần suất xét nghiệm phụ thuộc vào loại STI, tuổi, giới tính, tình trạng mang thai, tiền sử tình dục, hành vi tình dục hiện tại và các yếu tố nguy cơ khác. CDC cũng lưu ý rằng khuyến nghị xét nghiệm có thể khác nhau giữa từng nhóm.
Chẳng hạn, CDC khuyến nghị phụ nữ có hoạt động tình dục dưới 25 tuổi xét nghiệm chlamydia và bệnh lậu hằng năm. Phụ nữ từ 25 tuổi trở lên cũng nên xét nghiệm hằng năm nếu có nguy cơ cao hơn, chẳng hạn có bạn tình mới, nhiều bạn tình hoặc bạn tình mắc STI.
Nam giới có quan hệ tình dục đồng giới được khuyến nghị xét nghiệm giang mai, chlamydia và bệnh lậu ít nhất mỗi năm. Nếu có nguy cơ cao hơn, xét nghiệm có thể được thực hiện thường xuyên hơn, chẳng hạn mỗi 3 - 6 tháng. Tần suất xét nghiệm HIV cũng có thể được điều chỉnh theo mức độ nguy cơ.
CDC hiện khuyến nghị mọi người từ 13 - 64 tuổi xét nghiệm HIV ít nhất một lần; người có nguy cơ phơi nhiễm HIV cần xét nghiệm thường xuyên hơn.
Những khuyến nghị này chỉ mang tính định hướng. Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ khác, đang mang thai hoặc có tình huống phơi nhiễm cụ thể, bác sĩ có thể đưa ra chỉ định lịch xét nghiệm khác phù hợp hơn.
Khi nào nên đi xét nghiệm?
Nên trao đổi với bác sĩ về xét nghiệm STI nếu có quan hệ tình dục không sử dụng bao cao su, có bạn tình mới hoặc nhiều bạn tình, biết bạn tình mắc STI hoặc xuất hiện những dấu hiệu bất thường như tiết dịch bất thường, đau hoặc rát khi đi tiểu, đau khi quan hệ, ngứa, mụn nước, vết loét hoặc tổn thương ở vùng sinh dục.
Nếu từng quan hệ tình dục bằng miệng hoặc hậu môn, hãy thông báo cho bác sĩ biết để được đánh giá nguy cơ và cân nhắc xét nghiệm tại họng hoặc trực tràng khi phù hợp. Vị trí lấy mẫu rất quan trọng vì xét nghiệm ở một vị trí không nhất thiết phát hiện được nhiễm trùng tại vị trí khác.
Không nên đợi đến khi có triệu chứng mới xét nghiệm, bởi nhiều STI có thể diễn biến âm thầm. Nếu vừa có một lần phơi nhiễm có nguy cơ, hãy trao đổi về thời điểm xét nghiệm phù hợp. Một số nhiễm trùng có thể chưa được phát hiện nếu xét nghiệm quá sớm sau khi phơi nhiễm.
Có cần xét nghiệm trước khi quan hệ với bạn tình mới?
Xét nghiệm STI trước khi bắt đầu quan hệ với bạn tình mới có thể giúp cả hai chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe tình dục. Hai người có thể trao đổi về tình trạng xét nghiệm, nguy cơ phơi nhiễm và các biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Tuy nhiên, một kết quả xét nghiệm không thể loại trừ mọi STI. Không phải tất cả nhiễm trùng đều được kiểm tra trong cùng một lần xét nghiệm và không phải xét nghiệm nào cũng phù hợp với tất cả mọi người. Vì vậy, CDC khuyến nghị trao đổi trực tiếp với bác sĩ để xác định những xét nghiệm cần thiết dựa trên tình trạng và nguy cơ của mỗi người.
Xét nghiệm STI có ý nghĩa gì?
Phát hiện STI sớm giúp người bệnh được tư vấn và điều trị phù hợp, đồng thời có biện pháp hạn chế lây truyền cho bạn tình. Một số STI nếu không được phát hiện và điều trị có thể gây biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và sức khỏe lâu dài.
Xét nghiệm STI không phải là một xét nghiệm duy nhất và cũng không phải ai cũng cần kiểm tra tất cả các loại nhiễm trùng. Nếu có nguy cơ phơi nhiễm hoặc lo lắng về STI, hãy trao đổi với bác sĩ để xác định loại xét nghiệm và thời điểm phù hợp.
Xét nghiệm đúng chỉ định, quan hệ tình dục an toàn và trao đổi cởi mở với bạn tình là những cách quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe tình dục và hạn chế sự lây lan của các nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục.
