Dù chỉ được giao đất để xây dựng thí điểm dự án làng nghề cá cảnh - hoa lan - cây cảnh, nhưng Hợp tác xã nuôi trồng thủy sản Hà Quang (HTX Hà Quang) đã tiến hành phân lô xây dựng biệt thự, trồng hoa, cây kiểng hoặc nuôi cá cảnh, với giá bán từ 400-600 triệu đồng/lô.
Với mục tiêu chuyển đổi sản xuất nông nghiệp để phát triển kinh tế - xã hội của 8 xã ven sông Sài Gòn, thuộc địa bàn huyện Củ Chi, tháng 2/2004, UBND TP. Hồ Chí Minh đã phê duyệt “Đề án chương trình mục tiêu phát triển hoa, cây kiểng, cá cảnh, giai đoạn 2004-2010”. Theo đề án này, sẽ có 495ha đất nông nghiệp năng suất thấp, ngập nước ven sông thuộc 2 xã Trung An và Phú Hòa Đông được chuyển đổi mục đích sử dụng thành các tiểu dự án nuôi cá cảnh, trồng hoa lan, cây cảnh và các dịch vụ tiêu thụ nông sản có giá trị cao.
 Một góc khu dự án của HTX Hà Quang ven sông Sài Gòn. |
Tháng 10/2004, HTX Hà Quang, đã lập dự án đầu tư xây dựng làng nghề cá cảnh - hoa lan - cây cảnh tại xã Trung An, huyện Củ Chi với quy mô từ 20-30ha. Dù dự án tại xã Trung An vẫn chưa được các cơ quan chức năng đánh giá hiệu quả và cho phép mở rộng, nhưng HTX Hà Quang đã tiếp tục tiến hành thỏa thuận bồi thường với các hộ dân thuộc khu vực giáp ranh, ngoài phần diện tích được tạm giao. Nhận thấy, hình thức cho người dân các xã tham gia góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng đất là phù hợp với tình hình thực tế, UBND huyện Củ Chi đã thuận địa điểm và kiến nghị cho HTX Hà Quang đầu tư phát triển làng nghề cá cảnh tại khu đất 110ha thuộc 2 xã Trung An và Phú Hòa Đông.
Ngay sau khi nhận được sự ủng hộ này, HTX Hà Quang đã tiến hành “xẻ đất làng nghề” xây biệt thự dưới hình thức kêu gọi các nhà đầu tư làm hợp đồng góp vốn. Cụ thể, không có chức năng thỏa thuận bồi thường đất, san lấp, xây dựng, phân lô bán nền, nhưng HTX Hà Quang đã mạnh tay phân chia diện tích 110ha mới chỉ được thuận địa điểm thành hàng nghìn lô (mỗi lô rộng 1.000m2) để xây dựng biệt thự, trồng hoa, cây kiểng hoặc nuôi cá cảnh. Mức giá được công bố là từ 400-600 triệu đồng/lô. Với “hình thức” này, chỉ trong thời gian ngắn, hàng trăm người đã đổ xô tham gia dự án, cam kết góp vốn hàng chục tỷ đồng cho HTX Hà Quang.
Ngoài ra, núp bóng là “dự án nhà nước”, HTX Hà Quang đã tiến hành bồi thường giá trị sử dụng đất cho người dân với mức khoảng 80.000 đồng/m2, sau khi tiến hành san ủi, rao bán ra thị trường với giá gấp nhiều lần... HTX Hà Quang còn tự ý san lấp diện tích 6ha, xây dựng trên đó 9 nhà mẫu để phục vụ việc huy động vốn của khách hàng dù thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất vẫn chưa xong.
Sau khi dư luận phản ánh về cách làm không minh bạch này, Thanh tra TP. Hồ Chí Minh đã vào cuộc và kết luận: Việc HTX Hà Quang tiến hành bồi thường vượt quá phạm vi 30ha đất được thuận địa điểm, đồng thời tiến hành san lấp mặt bằng 6ha trong khi quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/2.000 chưa được phê duyệt là thực hiện chưa đúng Điều 103, Nghị định 81/NĐ-CP về thi hành Luật Đất đai.
Ngày 25/5/2009, thông tin của Sở Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh cho biết: HTX Hà Quang chỉ được sử dụng 36,4ha đất tại xã Trung An, huyện Củ Chi, cho mục đích sản xuất của dự án làng nghề cá cảnh - hoa lan - cây cảnh; không xây dựng biệt thự để kinh doanh bất động sản.
Trước đó, đầu tháng 5/2009, Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh, sau khi xem xét kết luận thanh tra quá trình sử dụng đất tại dự án làng nghề cá cảnh - hoa lan - cây cảnh, đã yêu cầu các sở ngành hướng dẫn HTX Hà Quang phải quy hoạch diện tích tối thiểu mỗi thửa đất rộng trên 3.000m2 để tổ chức sản xuất, không xây dựng biệt thự để kinh doanh bất động sản; quyết định giao quyền sử dụng đất cho từng hộ xã viên là chỉ dùng cho sản xuất nông nghiệp, không chuyển sang sử dụng cho mục đích khác.
Ngoài ra, Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh còn đề nghị các sở ngành chức năng cần phối hợp chặt chẽ với UBND huyện Củ Chi phải kiểm tra chặt chẽ việc thực hiện chủ trương nói trên, hạn chế tối đa việc tăng dân số, không nhập hộ khẩu đối với người ở địa phương khác vào xây dựng dự án này.
Riêng đối với phần diện tích đất gần 460ha còn lại của khu sản xuất nông - lâm - thủy sản kết hợp làng nghề cá cảnh - hoa lan - cây cảnh, Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh cũng yêu cầu UBND huyện Củ Chi mời chọn nhà đầu tư có năng lực tài chính để thực hiện dự án. Toàn bộ diện tích này phải được lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/2.000, theo hướng không quy hoạch thành các lô thửa nhỏ để làm nhà ở và kinh doanh bất động sản.
Bài và ảnh: Ngọc Tấn