Theo thông tin từ Bộ Y tế tại cuộc họp về công tác xây dựng Tiêu chuẩn Quốc gia, Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia lĩnh vực y tế năm 2026, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan yêu cầu các đơn vị rà soát, thống kê, báo cáo và xây dựng kế hoạch đối với công tác tiêu chuẩn, quy chuẩn thuộc phạm vi quản lý.
Đây là yêu cầu được đặt ra trong bối cảnh hệ thống pháp luật liên quan đến tiêu chuẩn, quy chuẩn và quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa có những thay đổi. Bộ Y tế cho biết các đơn vị cần nghiên cứu, cập nhật quy định mới, xác định các sản phẩm, hàng hóa cần được quản lý về chất lượng, từ đó triển khai xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn phù hợp.
Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 876/QĐ-TTg ngày 15/5/2026.
Theo Chiến lược, đến năm 2035, Việt Nam đặt mục tiêu 60% số TCVN được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tiễn của các thị trường trọng điểm; đồng thời phấn đấu 80% TCVN được hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực hoặc tiêu chuẩn nước ngoài của các nước phát triển.
Tại cuộc họp tháng 4/2026, Bộ Y tế đánh giá hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn trong lĩnh vực y tế đã có sự tham chiếu, hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, nhưng tỷ lệ tiêu chuẩn quốc gia hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế ở một số lĩnh vực vẫn còn hạn chế. Bộ yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, đề xuất giải pháp để nâng cao chất lượng công tác này.
Đối với lĩnh vực y tế, việc tham khảo và hài hòa với chuẩn mực quốc tế có ý nghĩa trong bối cảnh nhiều sản phẩm, công nghệ, thiết bị và dịch vụ y tế có tính liên thông cao với thị trường quốc tế.
Từ xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn y tế đến phổ biến, hướng dẫn và đưa vào thực tiễn
Một tiêu chuẩn, quy chuẩn chỉ thực sự phát huy giá trị khi được áp dụng thống nhất. Vì vậy, sau quá trình xây dựng và ban hành, cần đặt vấn đề phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện đối với các đối tượng chịu tác động.
Theo Bộ Y tế, việc xây dựng và công bố hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia đối với sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ y tế là nhiệm vụ cần thiết nhằm bảo đảm chất lượng, an toàn, hiệu quả, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành và hội nhập quốc tế.
Do đó, việc xây dựng một tiêu chuẩn hay quy chuẩn không nên chỉ nhìn ở khâu ban hành văn bản. Toàn bộ quá trình cần được đặt trong chuỗi:
Nhu cầu thực tiễn → rà soát → nghiên cứu, xây dựng → tham vấn → ban hành → phổ biến, hướng dẫn → áp dụng → tiếp tục rà soát, cập nhật.
Đây cũng là hướng tiếp cận giúp hạn chế tình trạng tiêu chuẩn, quy chuẩn không còn phù hợp với thực tế nhưng chậm được cập nhật.
Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035 xác định mục tiêu xây dựng hệ thống TCVN hiện đại, mở, hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức xã hội trong xây dựng, áp dụng tiêu chuẩn.
Đối với ngành y tế, định hướng này đặt ra yêu cầu tiếp tục rà soát hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành; xác định rõ những nội dung cần sửa đổi, bổ sung hoặc xây dựng mới; đồng thời tăng cường sự tham gia của các chuyên gia, cơ sở nghiên cứu, đơn vị thực hiện và các bên liên quan.
Mục tiêu cuối cùng không chỉ là có thêm các tiêu chuẩn, quy chuẩn mới, mà là xây dựng được những yêu cầu kỹ thuật có cơ sở khoa học, phù hợp thực tiễn, có khả năng áp dụng và đáp ứng yêu cầu quản lý chất lượng trong lĩnh vực y tế.