Uỷ viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã nhấn mạnh thông tin này trong chủ trì cuộc họp thống nhất ý kiến với các Bộ, Ngành, địa phương về xây dựng Đề án Hoàn thiện bộ máy Quản lý nhà nước theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương diễn ra chiều 12/5.
Tham dự có Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên; Đại diện đơn vị liên quan của các Bộ: Tài chính, Nội vụ, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Khoa học và Công nghệ; Đại diện lãnh đạo một số Cục, Vụ, Viện thuộc và trực thuộc Bộ Y tế.
Cuộc họp kết nối điểm cầu Bộ Y tế trực tuyến tới điểm cầu các tỉnh, thành phố; một số Bộ, Ngành và đơn vị trực thuộc Bộ Y tế.
Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan chủ trì cuộc họp.
Đa số ý kiến thiên về phương án thành lập Sở An toàn thực phẩm trên cơ sở đơn vị sẵn có của ngành y tế tuyến tỉnh
Tại cuội họp, thay mặt tổ soạn thảo, TS.DS Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã báo cáo về quá trình thực hiện Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất chỉ một đầu mối từ Trung ương đến địa phương. Đồng thời thông tin về một số nội dung cần sự thảo luận, đóng góp ý kiến từ các Bộ, Ngành, địa phương.
Báo cáo cũng đưa thông tin kết quả của cuộc họp ngày 9/5/2026 khi xin ý kiến tham khảo của các địa phương, Tổ soạn thảo nhận được bình chọn các phương án cho mô hình cấp tỉnh với 65% chọn phương án 1, có 11,5% chọn phương án 2 và phương án 3 là 23,5%.
Trong đó phương án 1: Thành lập Sở An toàn thực phẩm trên cơ sở đơn vị sẵn có của ngành y tế tuyến tỉnh được giao đầu mối phụ trách quản lý an toàn thực phẩm, tiếp nhận thêm các chức năng, nhiệm vụ, nhân sự và cơ sở vật chất (nếu có)liên quan đến công tác quản lý an toàn thực phẩm của các đơn vị trực thuộc Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Môi trường.
Đối với mô hình cấp xã, có 47% ý kiến chọn phương án 1, phương án 2 chiếm 14% và có 39% ý kiến chọn phương án 3.
Phương án 1 về mô hình cấp xã nêu rõ: Thành lập Đội An toàn thực phẩm trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, có con dấu, tài khoản riêng với chức năng thực thi, thực hiện các nhiệm vụ bao gồm giám sát, kiểm tra, phát hiện, lập biên bản xử lý vi phạm để Ủy ban nhân dân cấp xã tiến hành xử lý vi phạm theo quy định.
Dưới sự điều hành của Bộ trưởng Đào Hồng Lan, tại cuộc họp, các đại biểu đến từ các bộ, ngành và các đơn vị liên quan của Bộ Y tế đã cùng phân tích những ưu, nhược điểm của từng phương án mô hình quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm ở cấp tỉnh, cấp xã; Phân định rõ nét hơn phạm vi, chức năng quản lý nhà nước của các Bộ trong công tác đảm bảo an toàn thực phẩm; Nhận định về những bất cập, hạn chế, chồng chéo trong quản lý an toàn thực phẩm để có biện pháp giải quyết trong Đề án.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan chủ trì cuộc họp tại điểm cầu Bộ Y tế.
Cho ý kiến về phương án tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, số đông các địa phương phát biểu từ đầu cầu các tỉnh, thành phố đều bày tỏ thực hiện theo phương án 1- Thành lập Sở An toàn thực phẩm với ưu điểm phù hợp với chủ trương, thuận lợi hơn trong kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính cũng như phối hợp với các sở chuyên ngành liên quan.
Trong phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nêu những nhóm nhiệm vụ cần đẩy mạnh triển khai để đáp ứng thời gian theo kế hoạch xây dựng Đề án, bao gồm: Gửi xin ý kiến các Bộ, ngành; Đăng tải Dự thảo Đề án để xin ý kiến rộng rãi của các đơn vị, địa phương, từ đó tiếp thu, giải trình; Xin ý kiến trực tiếp từ Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên.
Hoàn thiện đề án trên tinh thần khách quan, đa chiều
Phát biểu kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, quá trình xây dựng Đề án là kết quả phối hợp của Bộ Y tế cùng các bộ, ngành và địa phương trong nhiều cuộc họp, trao đổi nhằm từng bước hoàn thiện hồ sơ.
Theo Bộ trưởng, trong quá trình xây dựng Đề án, các đơn vị vừa làm vừa tiếp thu ý kiến để tìm phương án tối ưu nhất trong bối cảnh hiện nay, thay vì tìm kiếm một mô hình tuyệt đối.
Các điểm cầu tham dự cuộc họp.
Bộ trưởng đề nghị ngay sau cuộc họp, các nội dung đã thống nhất cần được khẩn trương chỉnh lý, hoàn thiện để lấy ý kiến chính thức bằng văn bản của các bộ, ngành, địa phương, bảo đảm tiến độ tổng hợp, báo cáo trước ngày 20/5/2026.
"Chúng ta cần trao đổi thẳng thắn, phân tích đa chiều để lựa chọn phương án phù hợp nhất và có thể triển khai được trên thực tế", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho rằng, việc xây dựng Đề án trong giai đoạn hiện nay gặp nhiều khó khăn do Trung ương đang triển khai sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh gọn đầu mối và tinh giản biên chế.
Theo Bộ trưởng, nhiều quốc gia có hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ngành dọc với nguồn lực tài chính lớn và hàng nghìn nhân sự chuyên trách. Trong khi đó, Việt Nam còn hạn chế cả về kinh phí lẫn nhân lực.
"Tại nhiều địa phương, lực lượng phụ trách còn rất mỏng, có nơi một đơn vị chỉ vài người nhưng phải đảm nhiệm rất nhiều lĩnh vực nên rất khó triển khai hiệu quả"- Bộ trưởng nói và cho biết thêm thực tế ở cơ sở hiện nay có tình trạng cán bộ phụ trách lĩnh vực y tế nhưng được đào tạo chuyên môn khác, phải quản lý nhiều nhiệm vụ nên thiếu nền tảng chuyên sâu về y tế và an toàn thực phẩm.
Tuy nhiên, Bộ trưởng nhấn mạnh, lĩnh vực an toàn thực phẩm hiện đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước, với nhiều chỉ đạo quyết liệt từ Tổng Bí thư và Ban Bí thư. Vì vậy, Đề án cần được xây dựng khách quan, thực chất và gắn với các điều kiện bảo đảm để triển khai hiệu quả.
Quản lý an toàn thực phẩm theo chuỗi
Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định, quan điểm xuyên suốt là quản lý an toàn thực phẩm theo chuỗi, từ trồng trọt, chăn nuôi, sản xuất, chế biến đến tiêu dùng cuối cùng.
Theo Bộ trưởng, cơ quan quản lý an toàn thực phẩm không làm thay chức năng quản lý sản xuất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường hay Bộ Công Thương. Các bộ vẫn chịu trách nhiệm quản lý sản xuất, nuôi trồng, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn chất lượng và pháp luật chuyên ngành thuộc lĩnh vực phụ trách.
Tuy nhiên, cơ quan quản lý an toàn thực phẩm sẽ tham gia giám sát xuyên suốt chuỗi sản xuất để kiểm soát các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
"Ngay từ khâu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hay chăn nuôi, nếu phát hiện nguy cơ vượt ngưỡng ảnh hưởng sức khỏe thì cơ quan quản lý an toàn thực phẩm phải có quyền cảnh báo, kiểm soát và xử lý", Bộ trưởng nêu rõ.
Theo Bộ trưởng, chức năng cốt lõi của quản lý an toàn thực phẩm là kiểm soát nguy cơ và các điểm tới hạn liên quan đến an toàn thực phẩm, thay vì quản lý toàn bộ hoạt động sản xuất của các ngành khác.
Bộ trưởng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện cách thể hiện trong Đề án để làm rõ hơn cách tiếp cận quản lý theo chuỗi và phạm vi chức năng của cơ quan an toàn thực phẩm.
Theo Bộ trưởng, nhiều năm qua, mỗi khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm, Bộ Y tế thường là cơ quan phải giải trình trước Quốc hội, trong khi Bộ chủ yếu quản lý các nội dung liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người.
"Việc trồng trọt, chăn nuôi, sản xuất thực phẩm thuộc trách nhiệm quản lý của các bộ chuyên ngành. Bộ Y tế tiếp cận vấn đề dưới góc độ ảnh hưởng tới sức khỏe người dân", Bộ trưởng nói.
Bộ trưởng cho biết, hiện chủ trương thống nhất là phải có một đầu mối quản lý an toàn thực phẩm. Vấn đề còn lại là lựa chọn mô hình tổ chức tối ưu nhất trong điều kiện hiện nay.
Đề xuất đơn vị chuyên trách độc lập về an toàn thực phẩm ở địa phương
Về tổ chức bộ máy, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho rằng, mô hình lý tưởng là hệ thống ngành dọc hoàn chỉnh từ Trung ương đến cơ sở. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay cần lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.
Ở Trung ương, đề xuất hiện nay là thành lập Cục An toàn thực phẩm trên cơ sở tiếp nhận bộ phận chuyên trách về an toàn thực phẩm từ các bộ liên quan để cùng tham gia quản lý theo chuyên môn ngành.
Đối với cấp tỉnh, Bộ trưởng đánh giá phương án tối ưu là thành lập đơn vị chuyên trách độc lập về an toàn thực phẩm, có thể theo mô hình sở hoặc ban chuyên trách, trực thuộc UBND tỉnh.
Theo Bộ trưởng, đơn vị này cần đủ thẩm quyền, đủ nguồn lực và chịu trách nhiệm trực tiếp trước UBND tỉnh để bảo đảm hiệu quả quản lý.
Bộ trưởng cũng đề nghị các đơn vị tiếp tục nghiên cứu, phân tích rõ ưu điểm, hạn chế của từng mô hình tổ chức, đồng thời làm rõ cơ chế phối hợp giữa lực lượng an toàn thực phẩm với chính quyền địa phương để bảo đảm tính khả thi khi triển khai thực tế.
Bộ trưởng cũng đề nghị các địa phương nghiên cứu, phân tích kỹ ưu điểm, hạn chế của từng phương án tổ chức, đặc biệt là cơ chế vận hành ở cấp xã để lựa chọn mô hình phù hợp nhất khi triển khai thực tế.
Đối với nội dung thanh tra, kiểm tra, cần nghiên cứu cơ chế bảo đảm lực lượng kiểm tra có đủ thẩm quyền xử phạt hành chính trong phạm vi phù hợp. Nếu chỉ dừng ở kiểm tra mà không thể xử lý kịp thời thì hiệu quả quản lý sẽ rất hạn chế.
TS.DS Chu Quốc Thịnh - Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm báo cáo
Ngoài ra, Bộ trưởng yêu cầu hồ sơ đề án cần bổ sung đầy đủ nội dung đánh giá tác động về tổ chức bộ máy, biên chế; làm rõ số lượng biên chế quản lý nhà nước và biên chế sự nghiệp phát sinh nếu triển khai mô hình mới; đồng thời đánh giá tác động đối với việc sắp xếp chức năng, nhiệm vụ giữa các bộ, ngành và địa phương.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan đề nghị các đơn vị khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trong những ngày tới để kịp tiến độ xin ý kiến và tổng hợp báo cáo Chính phủ theo yêu cầu.
