Mới đây, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 1515/QĐ-TTg phê duyệt Đề án "Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030".
Đề án có hiệu lực từ ngày 10/8/2026, mở ra bước chuyển quan trọng trong tổ chức cấp cứu trước viện, hướng tới xây dựng một mạng lưới thống nhất trên toàn quốc.
Từ cấp cứu tại bệnh viện đến cấp cứu ngay trước viện
Theo Đề án, hệ thống cấp cứu ngoại viện sẽ được tổ chức theo hướng thống nhất đầu mối, kết nối giữa lực lượng Công an, Y tế và các cơ sở cấp cứu. Trên toàn quốc sẽ hình thành 34 tổng đài cấp cứu tại 34 tỉnh, thành phố.
Khi người dân gọi đến số 113, cuộc gọi được tiếp nhận và chuyển về tổng đài phù hợp của địa phương; đồng thời hệ thống hỗ trợ định danh người gọi, xác định địa chỉ, vị trí để điều phối lực lượng và phương tiện cấp cứu phù hợp.
TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, cho biết điểm đột phá lớn của Đề án là chuyển từ tư duy "cấp cứu khi người bệnh đến bệnh viện" sang tổ chức cấp cứu ngay từ trước khi người bệnh đến cơ sở y tế.
TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh. Ảnh: Trần Minh
Theo TS Đức, hiện khâu cấp cứu trước viện chưa được tổ chức thành một mạng lưới thống nhất, bài bản trên phạm vi toàn quốc. Trong khi đó, với nhiều tình huống cấp cứu như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, chấn thương nặng hay tai nạn nghiêm trọng, mỗi phút đều có ý nghĩa đối với cơ hội sống và khả năng phục hồi của người bệnh.
"Đề án lần này không chỉ đơn thuần là tăng thêm số xe cứu thương, mà là xây dựng một hệ thống cấp cứu ngoại viện hoàn chỉnh, từ tiếp nhận cuộc gọi, phân loại, điều phối, cấp cứu tại hiện trường, vận chuyển đến kết nối với bệnh viện tiếp nhận", TS.BS Hà Anh Đức nhấn mạnh.
Một trong những điểm mới quan trọng của Đề án là ứng dụng công nghệ thông tin để số hóa toàn bộ quy trình cấp cứu ngoại viện.
Theo đó, nền tảng quản lý cấp cứu ngoại viện toàn quốc sẽ tích hợp dữ liệu về vị trí, tình trạng ứng trực và năng lực chuyên môn của các phương tiện, ê-kíp tham gia cấp cứu. Các xe cứu thương đang ứng trực hoặc di chuyển sẽ được hiển thị trên bản đồ số, giúp tổng đài viên lựa chọn phương tiện có khả năng tiếp cận người bệnh nhanh nhất và phù hợp nhất với tình trạng cấp cứu.
Hệ thống cũng hỗ trợ sàng lọc cuộc gọi, đánh giá mức độ khẩn cấp, xác định vị trí người bệnh và điều phối phương tiện. Thông tin người bệnh có thể được chuyển trước tới cơ sở y tế tiếp nhận để bệnh viện chủ động chuẩn bị nhân lực, trang thiết bị và phương án điều trị.
Trong quá trình vận chuyển, công nghệ thông tin còn cho phép kết nối với cơ sở y tế, chuyên gia để hỗ trợ ê-kíp cấp cứu thông qua hình thức gọi video, qua đó nâng cao khả năng xử trí người bệnh ngay trên đường vận chuyển.
"Có thể hình dung đây là một 'bản đồ sống' của mạng lưới cấp cứu ngoại viện. Khi được kết nối với bệnh viện, thông tin về người bệnh có thể được chuyển trước để cơ sở tiếp nhận chủ động chuẩn bị. Với những bệnh lý cần xử trí trong 'thời gian vàng' như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim, điều này có ý nghĩa rất lớn", TS.BS Hà Anh Đức chia sẻ.
Theo ông Đức, mục tiêu rút ngắn thời gian cấp cứu không thể chỉ phụ thuộc vào người lái xe hay ê-kíp cấp cứu mà là kết quả của cả một quy trình được tổ chức đồng bộ và số hóa.
Tăng số lượng, chuẩn hóa chất lượng xe cấp cứu
Bên cạnh xây dựng hệ thống tổng đài và nền tảng số, Đề án cũng đặt mục tiêu tăng cường năng lực phương tiện cấp cứu ngoại viện.
Mạng lưới sẽ được tăng cường xe cứu thương tại các địa bàn, hướng tới tối thiểu 1 xe/100.000 dân. Với quy mô dân số hiện nay, Việt Nam ước cần khoảng 1.000 xe cứu thương đạt chuẩn. Trong khi đó, hiện tỷ lệ mới khoảng 0,3 xe/100.000 dân, thấp hơn nhiều so với mức 1 xe/100.000 dân được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị.
Bên cạnh xây dựng hệ thống tổng đài và nền tảng số, Đề án cũng đặt mục tiêu tăng cường năng lực phương tiện cấp cứu ngoại viện. Mạng lưới sẽ được tăng cường xe cứu thương tại các địa bàn, hướng tới tối thiểu 1 xe/100.000 dân.
Ảnh: Lê Hảo
Theo Đề án, nền tảng quản lý cấp cứu ngoại viện toàn quốc phải hoàn thành trong năm 2026 và đưa vào vận hành từ năm 2027.
TS.BS Hà Anh Đức nhấn mạnh, việc điều phối trong hệ thống mới sẽ được thực hiện dựa trên năng lực và khả năng tiếp cận người bệnh, không phụ thuộc vào việc xe cứu thương thuộc bệnh viện công lập hay cơ sở y tế tư nhân.
"Khi có một cuộc gọi cấp cứu, vấn đề không phải là xe đó thuộc bệnh viện công hay cơ sở tư nhân, mà là phương tiện nào có thể tiếp cận người bệnh nhanh nhất và có năng lực chuyên môn phù hợp nhất", ông nói.
Để thực hiện được điều này, các đơn vị tham gia mạng lưới phải cung cấp dữ liệu về phương tiện, vị trí, tình trạng ứng trực và năng lực của ê-kíp. Đây sẽ là cơ sở để tổng đài thực hiện điều phối chính xác, hiệu quả.
Bộ Y tế sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định về tiêu chuẩn xe cứu thương, trang thiết bị, nhân lực và quy trình chuyên môn.
Bộ Y tế cũng nghiên cứu cơ chế chi trả đối với chi phí vận chuyển và tổ chức cấp cứu, bảo đảm bù đắp chi phí cho các lực lượng tham gia; về lâu dài, từng bước tính toán sự tham gia của bảo hiểm y tế theo lộ trình phù hợp.
Một nội dung quan trọng khác của Đề án là tăng cường phối hợp giữa lực lượng Công an và Y tế trong tiếp nhận, điều phối và tổ chức cấp cứu ngoại viện.
Theo TS.BS Hà Anh Đức, hai lực lượng sẽ cùng vận hành tổng đài, phối hợp nhanh chóng trong các tình huống khẩn cấp và hỗ trợ xử lý các tình huống phát sinh tại hiện trường.
Đối với các vụ tai nạn giao thông, hệ thống sẽ hỗ trợ điều hướng xe cấp cứu, lựa chọn tuyến đường ngắn nhất, đồng thời tạo điều kiện để xe cấp cứu được ưu tiên di chuyển trên các tuyến đường phù hợp.
Dự kiến trong tháng 9/2026, Bộ Y tế sẽ ban hành Thông tư quy định quy trình nhận thông tin khẩn cấp về cấp cứu y tế ngoại viện do Bộ Công an chuyển đến và quy trình tham gia cấp cứu ngoại viện của các cơ sở cấp cứu ngoại viện.
Cùng với việc xây dựng mạng lưới chuyên nghiệp, Đề án cũng chú trọng nâng cao năng lực sơ cấp cứu ban đầu cho cộng đồng.
Trước mắt, trong những năm tới, khoảng 3% dân số sẽ được hướng dẫn các kỹ thuật sơ cấp cứu và kỹ năng cấp cứu cơ bản như hồi sức tim phổi, ép tim ngoài lồng ngực...
Đây được xem là mắt xích quan trọng trong chuỗi cấp cứu, bởi khoảng thời gian từ khi xảy ra sự cố đến khi ê-kíp cấp cứu chuyên nghiệp tiếp cận người bệnh có thể quyết định đáng kể đến kết quả điều trị, đặc biệt với các trường hợp ngừng tuần hoàn, đột quỵ, chấn thương nặng.
