Một lượng lớn dữ liệu y tế được tạo ra mỗi ngày tại các bệnh viện, cơ sở y tế, cơ quan quản lý, địa phương và các hệ thống chuyên ngành. Việc hình thành dữ liệu dùng chung vì vậy không đơn giản là đưa dữ liệu lên môi trường số, mà còn đòi hỏi các nguồn dữ liệu có thể kết nối và sử dụng thống nhất.
Nhiều nguồn cùng hình thành hệ thống
Theo Nghị định 102/2025/NĐ-CP, Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế được hình thành từ nhiều nguồn.
Các nguồn này gồm dữ liệu do Bộ Y tế và cơ quan quản lý nhà nước về y tế cung cấp; dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu về y tế do Bộ Y tế quản lý; dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ sở dữ liệu cấp tỉnh; dữ liệu từ cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và cơ sở y tế; dữ liệu phát sinh trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công; cùng dữ liệu được số hóa, tích hợp từ cá nhân, tổ chức theo quy định.
Điều này đồng nghĩa dữ liệu phục vụ Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế không chỉ đến từ một đầu mối.
Một phần dữ liệu được tạo lập ở các cơ sở khám chữa bệnh, một phần nằm trong các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, một phần phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính hoặc cung cấp dịch vụ công.
Khi nhiều nguồn cùng tham gia, yêu cầu đặt ra là dữ liệu phải có chất lượng và có khả năng được sử dụng thống nhất.
Chuẩn hóa từ nơi dữ liệu được tạo ra
Nghị định 102/2025/NĐ-CP đặt trách nhiệm trực tiếp đối với các cơ sở y tế trong quá trình hình thành hệ thống dữ liệu.
Theo quy định, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và cơ sở y tế phải tạo lập, thu thập, chuẩn hóa dữ liệu y tế, xây dựng cơ sở dữ liệu của đơn vị; đồng thời kết nối, chia sẻ, đồng bộ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế, cơ sở dữ liệu của Bộ Y tế, cơ sở dữ liệu về y tế của địa phương và Sổ sức khỏe điện tử theo quy định.
Như vậy, chuẩn hóa dữ liệu được đặt ngay tại nơi dữ liệu được tạo lập.
Đây là yêu cầu quan trọng bởi dữ liệu từ nhiều cơ sở chỉ có thể kết nối và khai thác thống nhất khi được tổ chức theo những yêu cầu chung. Nếu mỗi hệ thống tạo lập dữ liệu theo cách riêng, việc tổng hợp, đối chiếu và sử dụng dữ liệu giữa các hệ thống sẽ gặp khó khăn.
Nghị định 102/2025/NĐ-CP đặt ra yêu cầu về chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và bảo đảm chất lượng dữ liệu y tế. (Ảnh Thành Long)
Dữ liệu y tế phải đầy đủ, chính xác và thống nhất
Bên cạnh yêu cầu chuẩn hóa, Nghị định cũng quy định trách nhiệm về chất lượng dữ liệu.
Theo quy định về nguồn dữ liệu của Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế, chủ quản dữ liệu có trách nhiệm cập nhật, điều chỉnh và bảo đảm tính đầy đủ, chính xác, thống nhất, chất lượng của dữ liệu theo quy định.
Quy định này cho thấy việc xây dựng dữ liệu dùng chung không dừng ở việc kết nối các hệ thống về mặt kỹ thuật.
Dữ liệu phải được cập nhật và duy trì chất lượng trong suốt quá trình sử dụng. Khi có thay đổi hoặc sai sót, dữ liệu cũng phải được điều chỉnh theo trách nhiệm của chủ quản dữ liệu.
Đây là yếu tố quyết định khả năng sử dụng dữ liệu trong quản lý nhà nước, hoạch định chính sách cũng như các hoạt động chăm sóc sức khỏe theo quy định.
Một nội dung đáng chú ý trong Nghị định 102/2025/NĐ-CP là trách nhiệm của Bộ Y tế đối với việc xây dựng các yêu cầu kỹ thuật cho hệ thống dữ liệu.
Theo Nghị định, Bộ Y tế có trách nhiệm xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành y tế thuộc thẩm quyền quản lý. Bộ cũng có trách nhiệm xây dựng, cập nhật danh mục cơ sở dữ liệu về y tế và danh mục dữ liệu mở về y tế theo quy định.
Đây là điểm cho thấy câu chuyện dữ liệu dùng chung gắn trực tiếp với việc xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn trong lĩnh vực y tế.
Thực tế, chiều 9/4/2026, tại Bộ Y tế, PGS.TS.BSCKII Nguyễn Tri Thức chủ trì cuộc họp bàn về xây dựng kế hoạch, lộ trình thực hiện các tiêu chuẩn Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế. Theo thông tin của Bộ Y tế, việc xây dựng tiêu chuẩn được đặt trong yêu cầu tuân thủ quy định pháp luật hiện hành và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số y tế.
Như vậy, việc chuẩn hóa dữ liệu đang được đặt song song với việc xây dựng các tiêu chuẩn cho chính hệ thống dữ liệu.