Xây dựng cơ sở y tế chống chịu hơn trước biến đổi khí hậu

Cơ sở y tế vừa chịu tác động, vừa phải giảm tác động đến môi trường

Các cơ sở y tế sử dụng lượng lớn nước, năng lượng và vật tư; đồng thời phát sinh chất thải y tế, trong đó có chất thải nguy hại và rác thải nhựa. Nếu việc xử lý chưa triệt để hoặc nguồn lực chưa được sử dụng hiệu quả, hoạt động của cơ sở y tế có thể làm gia tăng áp lực lên môi trường.

Vì vậy, xây dựng cơ sở y tế thích ứng với biến đổi khí hậu cần được nhìn nhận theo cả hai chiều.

Một mặt, cơ sở y tế phải có đủ năng lực để duy trì hoạt động và bảo vệ người bệnh, nhân viên y tế khi xảy ra thiên tai, thời tiết cực đoan hoặc các biến động môi trường.

Mặt khác, chính cơ sở y tế cũng cần giảm những tác động tiêu cực đến môi trường thông qua quản lý chất thải hiệu quả, sử dụng tiết kiệm nước và năng lượng, giảm rác thải nhựa và từng bước lựa chọn các giải pháp thân thiện với môi trường.

Khi hai yêu cầu này được thực hiện đồng thời, cơ sở y tế không chỉ "chống chịu" tốt hơn trước biến đổi khí hậu mà còn góp phần giảm áp lực lên môi trường và cộng đồng.

Ngoài việc hỗ trợ lắp đặt các hệ thống xử lý nước giúp bệnh viện chủ động ứng phó với điều kiện khí hậu thay đổi, dự án triển khai nhiều hoạt động thảo luận, hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm về truyền thông, nước sạch và vệ sinh môi trường, vệ sinh cá nhân, rửa tay với xà phòng, năng lượng xanh, bền vững…

Để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn trong bệnh viện và tạo môi trường trong lành giúp người bệnh phục hồi sức khỏe, cùng với việc trồng cây xanh, đẩy mạnh vệ sinh cảnh quan bên ngoài, các bệnh viện đa tích cực thực hiện vệ sinh phòng bệnh, tủ đầu giường, quần áo người bệnh được thay, giặt sạch sẽ hàng ngày, tạo cảm giác an tâm, tin tưởng cho người bệnh đến điều trị; lắp đặt máy lọc nước tinh khiết tại các Khoa/Phòng; nhà vệ sinh được dọn dẹp, lau chùi thường xuyên; rác thải sinh hoạt, chất thải y tế được bệnh viện hợp đồng với đơn vị có đầy đủ năng lực, theo định kỳ quy định; phòng chờ có dán tranh ảnh, áp phích tuyên truyền về chăm sóc, giữ gìn sức khỏe, vệ sinh môi trường... 

Đồng thời Ban Giám đốc các bệnh viện cũng thường xuyên chỉ đạo thực hiện nội dung giảm phát sinh chất thải, cơ sở y tế không khói thuốc, sử dụng tiết kiệm điện nước...

Cần một hệ thống cùng hành động

Để những mô hình thích ứng không dừng lại ở một vài cơ sở tiên phong mà có thể được nhân rộng, sự tham gia của nhiều bên là yếu tố quan trọng.

Đó không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà cần có sự phối hợp của các viện, trường, ban giám đốc cơ sở y tế, các nhóm công tác về nước sạch và vệ sinh môi trường, kiểm soát nhiễm khuẩn, Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật các địa phương và cộng đồng.

Mỗi lực lượng có một vai trò khác nhau. Cơ quan quản lý xây dựng chính sách và hướng dẫn; các cơ sở y tế tổ chức thực hiện và điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế; các viện, trường cung cấp nền tảng khoa học, đào tạo và chuyển giao kiến thức; cộng đồng tham gia sử dụng, giám sát và duy trì những kết quả đạt được.

Cùng với đó, việc huy động sự tham gia của các đối tác và nhà tài trợ tiềm năng có thể tạo thêm nguồn lực để đầu tư cho nước sạch, xử lý chất thải, năng lượng, cơ sở hạ tầng và nâng cao năng lực cán bộ.

Biến đổi khí hậu không còn là một nguy cơ xa mà đang tác động đến nhiều mặt của đời sống và sức khỏe. Với ngành Y tế, thích ứng với khí hậu vì thế không thể chỉ là một nhiệm vụ riêng của bộ phận môi trường hay một chương trình được triển khai theo từng thời điểm.

Đó cần trở thành một phần trong cách mỗi cơ sở y tế lập kế hoạch, đầu tư, vận hành và cung cấp dịch vụ.

Một cơ sở y tế thích ứng tốt là nơi có thể chủ động nhận diện nguy cơ, bảo đảm nước sạch và vệ sinh, quản lý chất thải an toàn, sử dụng hiệu quả năng lượng, duy trì hoạt động khi thiên tai xảy ra và bảo vệ cả người bệnh lẫn nhân viên y tế.

Quan trọng hơn, thích ứng với biến đổi khí hậu cũng là quá trình chuyển từ ứng phó khi rủi ro đã xảy ra sang chủ động chuẩn bị trước rủi ro; từ xử lý từng vấn đề riêng lẻ sang quản lý tổng thể môi trường, hạ tầng và sức khỏe.

Từ những lớp tập huấn cho cán bộ y tế tuyến cơ sở, những bộ chỉ số giúp lượng hóa nguy cơ, đến các mô hình quản lý nước và chất thải tại bệnh viện, mỗi bước đi đều góp phần tạo nên một hệ thống y tế có khả năng chống chịu tốt hơn.

Khi các cơ sở y tế chủ động thích ứng, lợi ích cuối cùng không chỉ nằm ở một bệnh viện hay một trạm y tế. Đó là khả năng bảo vệ sức khỏe người dân tốt hơn trước những biến động của khí hậu, đồng thời xây dựng một nền y tế xanh hơn, an toàn hơn và bền vững hơn cho tương lai.

Cơ sở y tế Xanh - Sạch - Đẹp chủ động thích ứng biến đổi khí hậu

SKĐS - Bệnh viện, trạm y tế là những cơ sở thiết yếu phải duy trì hoạt động trong mọi tình huống, nhưng đồng thời cũng là nhóm dễ bị tổn thương trước thiên tai và biến đổi khí hậu.