Bớt xén khẩu phần ăn của học sinh là rất đáng trách
Ngay sau khi vụ gần 300 tấn thịt lợn bệnh bị phát hiện tuồn vào chuỗi cung ứng thực phẩm cho trường học, nhiều vấn đề khác liên quan đến bếp ăn mất vệ sinh, thực phẩm kém chất lượng, suất ăn thiếu định lượng tiếp tục bị phát hiện. Những vụ việc nối tiếp nhau không chỉ đẩy sự bức xúc của phụ huynh lên cao, mà còn dấy lên lo ngại về an ninh dinh dưỡng học đường.
Mới đây nhất, tại Trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng (Ninh Bình), báo chí cũng vừa khui ra những bất ổn trong bữa ăn bán trú, từ suất ăn thiếu định lượng đến sự chênh lệch giữa giấy tờ và thực tế. Theo đó, bữa trưa gồm thịt gà, đậu phụ và canh bí. Trên giấy tờ, lượng thịt gà được công bố là 98kg cho hơn một nghìn khẩu phần; sau chế biến còn khoảng 70kg, tương đương khoảng 65g thịt gà chín mỗi suất.
Tuy nhiên, hình ảnh ghi nhận cho thấy chỉ có 38kg là thịt gà nguyên, còn lại là 60kg thịt gà lẫn xương để nấu canh. Khi được hỏi, nhân viên bếp cho biết 65g khẩu phần bao gồm cả thịt gà, nước thịt và xương nấu canh. Một chi tiết khác cũng gây chú ý: trong khi một học sinh chưa có suất cơm được giải thích là "không ăn được thịt gà", chính em này sau đó lại khẳng định mình vẫn ăn được thịt gà.
Bớt xén khẩu phần ăn bán trú của học sinh có thể bị xử lý hình sự. Ảnh minh họa
TS.LS. Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết, nếu cơ sở giáo dục tổ chức bữa ăn cho học sinh nhưng lại bớt xén khẩu phần ăn của học sinh để trục lợi thì đây là hành vi rất đáng trách, rất đáng lên án. Hành vi bớt xén khẩu phần ăn của học sinh là hành vi không chỉ vi phạm nghiêm trọng đạo đức xã hội mà còn là hành vi vi phạm pháp luật...
Trường hợp người bớt xén khẩu phần ăn của học sinh là người có chức vụ quyền hạn, có chức năng nhiệm vụ trong việc quản lý nhưng đã dùng các thủ đoạn để ăn bớt tiền, thực phẩm của học sinh thì có thể bị xử lý hình sự về tội tham ô tài sản hoặc tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo quy định của bộ luật hình sự. Người thực hiện hành vi này cũng sẽ bị xử lý kỷ luật có thể ở mức cao nhất là cách chức, buộc thôi việc và phải bồi thường toàn bộ thiệt hại đã gây ra .
"Bởi vậy trong trường hợp có nghi ngờ xảy ra trường hợp bớt xén khẩu phần ăn của học sinh thì cơ quan chức năng sẽ vào xác minh làm rõ có hành vi vi phạm pháp luật hay không để xem xét xử lý theo quy định của pháp luật", TS.LS. Đặng Văn Cường phân tích,
Trong trường hợp nhà trường không tổ chức bữa ăn, không trực tiếp nấu ăn mà lại thuê đơn vị bên ngoài cung cấp suất ăn thì suất ăn phải đảm bảo dinh dưỡng, đủ tiêu chuẩn định mức theo thỏa thuận cam kết với các phụ huynh, đúng với giá tiền mà các phụ huynh đã chi chi phí hoặc tiền do nhà nước hỗ trợ. Trường hợp đơn vị cung cấp suất ăn mà bàn giao thực phẩm không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, không đảm bảo số lượng, chất lượng thì nhà trường có quyền từ chối tiếp nhận, ban phụ huynh, học sinh cũng có quyền từ chối sử dụng những thực phẩm đó.
Về nguyên tắc thì việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ thì phải đảm bảo đúng chất lượng, số lượng. Với thực phẩm thì phải đảm bảo an toàn thực phẩm, đầy đủ thành phần dinh dưỡng và cơ cấu bữa ăn theo quy định. Trường hợp người có chức vụ quyền hạn mà lợi dụng chức vụ quyền hạn bớt xén bữa ăn để trục lợi thì đây là hành vi vi phạm pháp luật, cần phải bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Trách nhiệm của các bên liên quan khi xảy ra việc bớt xén khẩu phần ăn
Theo TS.LS. Đặng Văn Cường, trong trường hợp phụ huynh và học sinh phát hiện bữa ăn không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm hoặc bị bớt xén, không đảm bảo dinh dưỡng cho học sinh thì có quyền lưu lại các chứng cứ để trình báo sự việc với cơ quan chức năng, đồng thời yêu cầu nhà trường phải có trách nhiệm giải trình, kịp thời điều chỉnh để đảm bảo cơ cấu bữa ăn, đảm bảo an toàn thực phẩm và dinh dưỡng cho học sinh. Những hành vi bớt xén hoặc sử dụng thực phẩm không đảm bảo an toàn cho học sinh sẽ bị lên án mạnh mẽ và bị xử lý theo quy định của pháp luật .
Khi phát hiện ra sự việc thì trước tiên ban giám hiệu nhà trường có trách nhiệm phải giải quyết, ngoài ra cơ quan chức năng như quản lý thị trường, cơ quan y tế, chính quyền địa phương, các cơ quan liên ngành cũng có quyền kiểm tra xác minh làm rõ để xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm, liên quan đến vi vi phạm về quản lý nhà nước .
Trong trường hợp nhà trường thuê đơn vị bên ngoài cung cấp bữa ăn mà đơn vị bên ngoài cung cấp bữa ăn không đủ dinh dưỡng, không đảm bảo chất lượng thì lãnh đạo nhà trường có thể đình chỉ hợp đồng để thuê đơn vị khác và yêu cầu đơn vị đó phải bồi thường thiệt hại. Trong trường hợp cán bộ nhà trường được phân công nhiệm vụ thiếu trách nhiệm, thiếu giám sát để đơn vị bên ngoài cung cấp bữa ăn không đảm bảo dinh dưỡng thì cán bộ này có thể bị xử lý kỷ luật theo quy định của pháp luật. Đơn vị cung cấp bữa ăn không đảm bảo chất lượng có thể phải bồi thường thiệt hại, nếu vi phạm về an toàn thực phẩm hoặc gây ra thiệt hại thì có thể bị xử phạt vi phạm hành chính và bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật.
Còn trường hợp đơn vị tự cung cấp suất ăn nhưng cán bộ được giao nhiệm vụ đã lợi dụng chức vụ quyền hạn để bớt xén, trục lợi cá nhân thì có thể bị xử lý hình sự về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo điều 356 bộ luật hình sự hoặc tội tham ô tài sản theo quy định tại điều 353 bộ luật hình sự với chế tài rất nghiêm khắc.
" Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm…"…
Nếu cơ sở giáo dục tổ chức bữa ăn cho học sinh nhưng lại bớt xén khẩu phần ăn của học sinh để trục lợi thì đây là hành vi rất đáng trách, rất đáng lên án. Hành vi bớt xén khẩu phần ăn của học sinh là hành vi không chỉ vi phạm nghiêm trọng đạo đức xã hội mà còn là hành vi vi phạm pháp luật...
Cần có cơ chế giám sát và minh bạch suất ăn bán trú. Ảnh: Chat GPT
Trường hợp người bớt xén khẩu phần ăn của học sinh là người có chức vụ quyền hạn, có chức năng nhiệm vụ trong việc quản lý nhưng đã dùng các thủ đoạn để ăn bớt tiền, thực phẩm của học sinh thì có thể bị xử lý hình sự về tội tham ô tài sản hoặc tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo quy định của bộ luật hình sự. Người thực hiện hành vi này cũng sẽ bị xử lý kỷ luật có thể ở mức cao nhất là cách chức, buộc thôi việc và phải bồi thường toàn bộ thiệt hại đã gây ra .
Bởi vậy trong trường hợp có nghi ngờ xảy ra trường hợp bớt xén khẩu phần ăn của học sinh thì cơ quan chức năng sẽ vào xác minh làm rõ có hành vi vi phạm pháp luật hay không để xem xét xử lý theo quy định của pháp luật.
Cơ chế giám sát và minh bạch bữa ăn học đường
Theo TS.LS. Đặng Văn Cường, đảm bảo bữa ăn học đường là vấn đề xã hội được đặt ra trong nhiều năm nay. Những vụ việc ngộ độc thực phẩm ở trường học, bữa ăn không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, không đảm bảo dinh dưỡng ra khá nhiều trong xã hội gây lo lắng và bức xúc trong cộng đồng xã hội. Để đảm bảo bữa ăn cho học sinh vừa an toàn thực phẩm, vừa đảm bảo dinh dưỡng, đúng tiêu chuẩn chế độ thì cần thực hiện rất nhiều giải pháp trong đó có thể kể đến như :
Cần xây dựng cơ chế kiểm soát, giám sát trong việc cung cấp bữa ăn học đường để áp dụng thống nhất trong các cơ sở giáo dục, có cơ chế kiểm tra giám sát cụ thể, rõ việc, rõ trách nhiệm, thưởng phạt nghiêm minh làm cơ sở để tổ chức thực hiện trong hệ thống giáo dục Việt Nam hiện nay;
Mỗi cơ sở giáo dục cần có quy trình cụ thể chi tiết trong việc kiểm soát việc tổ chức bữa ăn cho học sinh để đảm bảo an toàn thực phẩm, đảm bảo đủ dinh dưỡng, tiêu chuẩn chế độ theo quy định;
Cần có những cán bộ chuyên trách, chịu trách nhiệm kiểm soát thực phẩm, đảm bảo an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn bữa ăn cho học sinh, cần phải lưu mẫu theo quy định và có cơ chế giám sát chéo để tránh việc lạm quyền hoặc thiếu trách nhiệm trong việc giám sát tổ chức bữa ăn cho học sinh;
Cần trang bị camera giám sát có kết nối với thiết bị của cơ quan quản lý, cơ quan giám sát và có thể đối với các phụ huynh học sinh để việc kiểm soát phải giám sát được chặt chẽ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào kiểm soát bữa ăn cho học sinh để đảm bảo đúng tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm.
Nâng cao vai trò trách nhiệm của phụ huynh và các học sinh trong việc phát hiện kịp thời những bữa ăn không đảm bảo để kịp thời phản ánh với lãnh đạo nhà trường và cơ quan chức năng;
Cuối cùng, cần phải lên án mạnh mẽ và xử lý nghiêm những hành vi lợi dụng chức vụ quyền hạn để bớt xét xuất ăn của học sinh hoặc lợi dụng việc cung cấp bữa ăn cho học sinh để trục lợi, vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
