Phát biểu tại Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về an toàn thực phẩm diễn ra ngày 19-20/10, TS Angela Pratt bày tỏ đánh giá cao sự tham dự đông đảo của đại diện nhiều bộ, ngành và cơ quan – không chỉ các cơ quan trực tiếp phụ trách lĩnh vực y tế, thực phẩm và an toàn thực phẩm, mà còn nhiều bộ, ngành khác có liên quan đến những vấn đề quan trọng an toàn thực phẩm.
Bà nhấn mạnh, cải thiện môi trường thực phẩm là nỗ lực đòi hỏi sự chung tay của nhiều ngành, và sự hiện diện của quý vị hôm nay thể hiện cam kết của Chính phủ đối với cách tiếp cận "toàn Chính phủ".
Bà cho biết, việc tiếp cận thực phẩm an toàn và chế độ ăn uống lành mạnh đóng vai trò then chốt đối với sức khỏe, chất lượng cuộc sống của mỗi người trong suốt cuộc đời.
Theo TS Angela Pratt, hội thảo diễn ra đúng thời điểm khi Việt Nam đang sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, tạo cơ hội quan trọng để tăng cường mô hình quản lý an toàn thực phẩm, đồng thời xây dựng môi trường thực phẩm lành mạnh hơn.
Tăng cường phòng ngừa, nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm
TS Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam phát biểu. Ảnh: Trần Minh
TS Angela Pratt cho biết, các khuôn khổ quản lý an toàn thực phẩm từ trước đến nay thường tập trung vào ứng phó với những nguy cơ cấp tính như bệnh truyền qua thực phẩm, ô nhiễm thực phẩm và các mối nguy hóa chất. Đây vẫn là những ưu tiên thiết yếu, song việc sửa đổi Luật là cơ hội để Việt Nam tăng cường quản lý nguy cơ trên toàn bộ chuỗi thực phẩm, chú trọng phòng ngừa bên cạnh bảo đảm năng lực ứng phó khi sự cố xảy ra.
WHO hoan nghênh những quy định mạnh mẽ trong dự thảo Luật, bao gồm quản lý dựa trên nguy cơ, truy xuất nguồn gốc, tăng cường phòng ngừa và ứng phó với các sự cố an toàn thực phẩm.
Theo Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, phòng ngừa và phát hiện sớm, chẳng hạn thông qua cơ chế ứng phó ngay khi các tín hiệu cảnh báo được xác minh, có thể tạo ra khác biệt lớn về mức độ ảnh hưởng của sự cố đối với sức khỏe cộng đồng.
Trên cơ sở đó, WHO khuyến nghị tiếp tục củng cố mô hình quản lý an toàn thực phẩm thống nhất, làm rõ vai trò chủ trì của Bộ Y tế, trách nhiệm của từng cơ quan và thiết lập cơ chế phối hợp, trách nhiệm giải trình, quản lý chất lượng. Điều quan trọng không chỉ là xác định nhiệm vụ cần thực hiện mà còn phải làm rõ cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm ở từng khâu.
Xây dựng môi trường thực phẩm lành mạnh, phòng chống gánh nặng bệnh không lây nhiễm
Bên cạnh kiểm soát ô nhiễm và các nguy cơ cấp tính, TS Angela Pratt nhấn mạnh các hệ thống an toàn thực phẩm hiện đại cần giải quyết cả những nguy cơ liên quan đến dinh dưỡng – một trong những yếu tố góp phần dẫn đến các bệnh mạn tính.
Việt Nam đang đối mặt với xu hướng đáng lo ngại khi mức tiêu thụ thực phẩm không lành mạnh gia tăng, góp phần làm tăng gánh nặng bệnh không lây nhiễm, bao gồm bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư và bệnh hô hấp mạn tính. Đây hiện là nhóm bệnh gây ra 80% số ca tử vong. Các bằng chứng khoa học cho thấy chế độ ăn uống không lành mạnh là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến gánh nặng bệnh tật này.
Theo TS Angela Pratt, tăng trưởng kinh tế, đô thị hóa và sự thay đổi của môi trường thực phẩm đã làm gia tăng mức độ sẵn có, khả năng chi trả và tiêu thụ thực phẩm chế biến, siêu chế biến thường chứa nhiều chất béo, muối, đường, cũng như đồ uống có đường.
Việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm là cơ hội để Việt Nam lồng ghép các chính sách đã được chứng minh hiệu quả, góp phần đảo ngược những xu hướng đáng lo ngại hiện nay.
WHO khuyến nghị Chính phủ xem xét đưa vào Luật các quy định pháp lý về bắt buộc ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì, giúp người tiêu dùng dễ nhận biết thực phẩm có hàm lượng muối, đường hoặc chất béo không lành mạnh ở mức cao; hạn chế tiếp thị thực phẩm, đồ uống không lành mạnh tới trẻ em; quản lý các công bố về dinh dưỡng và sức khỏe gây hiểu nhầm; đồng thời bảo vệ, thúc đẩy và hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ.
Theo WHO, những chính sách này đã được chứng minh có hiệu quả trong giảm tiêu thụ các loại thực phẩm, đồ uống gây hại cho sức khỏe.
Đại diện WHO cũng cho rằng cần minh bạch thông tin dinh dưỡng, giúp người dân lựa chọn thực phẩm lành mạnh. Ảnh: Trần Minh
Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam cũng lưu ý, chế độ ăn uống và dinh dưỡng không đơn thuần là vấn đề lựa chọn cá nhân mà còn chịu ảnh hưởng của môi trường sống, trong đó có mức độ sẵn có, giá cả và sự thuận tiện khi tiếp cận thực phẩm, đồ uống.
Chính phủ không thể quyết định thay người dân lựa chọn thực phẩm, nhưng có thể ban hành các quy định để bảo đảm người dân được cung cấp đầy đủ thông tin, đồng thời tạo điều kiện để những lựa chọn sẵn có trở nên lành mạnh hơn.
TS Angela Pratt khẳng định WHO cam kết mạnh mẽ tiếp tục hỗ trợ Bộ Y tế và Chính phủ Việt Nam sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, đáp ứng các thách thức hiện tại và mới nổi đối với sức khỏe cộng đồng, hướng tới vừa kiểm soát tốt hơn các nguy cơ an toàn thực phẩm, vừa xây dựng môi trường thực phẩm lành mạnh.
