"Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo" của thuốc lá thế hệ mới
Phát biểu tại lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Thế giới Không thuốc lá (31/5) và Tuần lễ Quốc gia Không thuốc lá năm 2026 (từ 25/5-31/5), TS Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam cho hay chủ đề năm nay, "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo", nêu bật một sự thật đơn giản: các sản phẩm thuốc lá và nicotine được thiết kế để thu hút những người trẻ tuổi, khiến họ bị cuốn hút và khiến họ nghiện suốt đời.
TS Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam.
Theo TS Angela Pratt, trách nhiệm của các quốc gia là phá vỡ vòng tròn nghiện nicotine này, đồng thời thúc đẩy lối sống lành mạnh nhằm nâng cao sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế bền vững.
Cũng theo TS Angela Pratt, tại Nghị quyết của Trung ương Đảng [Cần kiểm tra lại chính xác số hiệu Nghị quyết tại đây], đã nêu rõ cần thúc đẩy lối sống lành mạnh để nâng cao sức khỏe, tuổi thọ và sự phát triển kinh tế.
WHO đánh giá cao việc Việt Nam đã ban hành lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2024 và Quốc hội thông qua cải cách thuế thuốc lá vào năm 2025. Đây được xem là những bước đi đúng hướng trong thực hiện các mục tiêu chăm sóc sức khỏe nhân dân.
"Những hành động mạnh mẽ và rõ ràng của Việt Nam đã được ghi nhận trên toàn cầu" - TS Angela Pratt nói và thông tin tại Đại hội đồng Y tế Thế giới vừa diễn ra ở Thụy Sĩ, Tổng Giám đốc WHO, TS Tedros, đã trao Giải thưởng Ngày Thế giới Không Thuốc lá cho Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Việt Nam, TS.BS Vũ Mạnh Hà.
"Đây là sự ghi nhận những đóng góp xuất sắc trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá của Vụ Pháp chế Bộ Y tế, Viện Chiến lược và Chính sách Y tế, Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai và Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá thuộc Bộ Y tế. Xin chúc mừng các bạn" - TS Angela Pratt bày tỏ.
Những tín hiệu tích cực sau lệnh cấm thuốc lá điện tử
Theo đại diện WHO, những chính sách quyết liệt của Việt Nam đã bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt trong bảo vệ thanh thiếu niên trước các sản phẩm thuốc lá mới.
Các khảo sát quy mô nhỏ cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong sinh viên đại học đã giảm hơn một nửa chỉ sau hơn một năm. Đối với nhóm học sinh từ 13-17 tuổi, tỷ lệ sử dụng giảm mạnh từ 8% xuống còn khoảng 1%.
Cùng với đó, số ca cấp cứu liên quan đến thuốc lá điện tử tại các bệnh viện cũng giảm; hoạt động xử lý, khởi tố các đường dây buôn lậu thuốc lá điện tử được tăng cường mạnh mẽ hơn.
TS Angela Pratt cho biết WHO ước tính sau khi hoàn thành lộ trình tăng thuế thuốc lá đến năm 2031, Việt Nam có thể giúp khoảng 2,1 triệu người bỏ hoặc tránh hút thuốc; ngăn ngừa khoảng 700.000 ca tử vong sớm trong những thập kỷ tới; đồng thời giảm khả năng tiếp cận thuốc lá giá rẻ, đặc biệt đối với giới trẻ.
Học sinh trường THCD Mai Dịch tham gia thi tìm hiểu về phòng chống tác hại của thuốc lá.
Khuyến nghị siết chặt hơn các biện pháp kiểm soát thuốc lá
Đại diện WHO cho rằng việc sửa đổi Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá sắp tới là cơ hội để Việt Nam tiếp tục tiến thêm một bước trong cuộc chiến chống thuốc lá và nicotine.
Theo đó, lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cần được thể chế hóa đầy đủ trong luật, đồng thời mở rộng phạm vi kiểm soát với các bộ phận cấu thành sản phẩm như dung dịch thuốc lá điện tử hay các sản phẩm nicotine mới.
WHO cũng khuyến nghị Việt Nam tăng cường các biện pháp kiểm soát thuốc lá đã được chứng minh hiệu quả như cấm trưng bày sản phẩm tại điểm bán, tăng cường cảnh báo sức khỏe trên bao bì, loại bỏ khu vực hút thuốc trong nhà và thực thi nghiêm các địa điểm cấm hút thuốc.
TS Angela Pratt chia sẻ, nhiều quốc gia trên thế giới đang theo đuổi mục tiêu xây dựng "thế hệ không thuốc lá". Điển hình như Vương quốc Anh đã cam kết những người sinh từ năm 2009 trở đi sẽ không bao giờ được mua thuốc lá hợp pháp.
Theo bà, Việt Nam cũng đang xem xét chính sách "thế hệ không thuốc lá", đây sẽ là bước đi táo bạo và đầy ý nghĩa nếu được triển khai đồng bộ cùng các biện pháp kiểm soát thuốc lá dựa trên bằng chứng khoa học.
"Chúng ta hãy cùng hướng tới một thế hệ trẻ lớn lên không thuốc lá, được bảo vệ khỏi nghiện nicotine để có thể sống lâu hơn, khỏe mạnh hơn và thịnh vượng hơn", TS Angela Pratt nhấn mạnh.
Học sinh trường THCS Mai Dịch hưởng ứng truyền thông phòng chống tác hại của thuốc lá nhân Ngày Thế giới không thuốc lá và Tuần lễ Quốc gia không khói thuốc năm 2026.
Chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá 31 tháng 5 năm 2026 được WHO xác định là "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá".
Chiến dịch nhằm phơi bày cách ngành công nghiệp thuốc lá lôi kéo một thế hệ người dùng mới, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, đồng thời né tránh các biện pháp kiểm soát thuốc lá ngày càng chặt chẽ trên toàn cầu.
Chủ đề này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm nicotine đang được thiết kế ngày càng bắt mắt, nhiều màu sắc, nhiều hương vị, dễ tạo cảm giác như một sản phẩm công nghệ, một trào lưu thời thượng hoặc một thú vui vô hại. Nhưng phía sau vẻ ngoài hấp dẫn ấy là nguy cơ gây nghiện, là những tổn hại đối với sức khỏe, trí nhớ, khả năng tập trung và sự phát triển lâu dài của thanh thiếu niên.
