Cùng với quốc hoa, quốc tửu, vấn đề mẫu quốc phục thời gian qua được dư luận rất quan tâm và đã có nhiều ý kiến khác nhau. Chúng tôi đã có cuộc phỏng vấn họa sĩ Vi Kiến Thành – Cục trưởng Cục Mỹ thuật nhiếp ảnh và triển lãm – Bộ VH-TT&DL, đơn vị được giao xây dựng đề án mẫu quốc phục Việt Nam.
Đề án mẫu quốc phục được giao cho Cục Mỹ thuật nhiếp ảnh và triển lãm thực hiện. Xin ông cho biết lộ trình này?
Chúng tôi xây dựng đề án quốc phục Việt Nam gồm nhiều bước: Lấy ý kiến Chính phủ, các bộ ngành và nhân dân về “đầu bài”. Sau đó lựa chọn trên cơ sở đã có hoặc thiết kế mới. Hiện chúng tôi đang thu thập tư liệu, nghiên cứu.
Thực ra cũng đã có những ý kiến cho rằng quốc phục cũng không thật cần thiết, thưa ông?
Nhưng để tìm đường đến đích có lẽ cũng không đơn giản thưa ông!
Trước đây, ta từng thi thiết kế, triển lãm mẫu trên giấy để lấy ý kiến, từng có tuyển chọn để làm bộ trang phục mặc trong lễ Giỗ tổ Hùng Vương, từng may để mặc thử và đã có người mặc thử. Nhưng đích đi đến chưa rõ, kể cả những vấn đề thuộc về pháp lý. Ví dụ như quốc phục sẽ do Chính phủ hay Quốc hội hay Chủ tịch nước quyết định công nhận? Hiện giờ vẫn đang trong quá trình vừa làm vừa tháo gỡ.
Nước ta có 54 dân tộc anh em. Mỗi dân tộc đều có trang phục truyền thống, phản ánh bản sắc riêng. Tìm bộ nào để đại diện được cả là vấn đề khó! Làm sao để có thể thống nhất trong đa dạng? Và quốc phục sẽ dùng vào lúc nào? Theo ý tưởng ban đầu của chúng tôi, quốc phục có thể sẽ do lãnh đạo Đảng, Nhà nước mặc vào những ngày quốc lễ, những dịp đại lễ của đất nước. Và nếu người dân có nhu cầu mặc thì cũng không có gì phải ngăn cản. Có thể là hạn chế thời điểm mặc vì quốc phục không mặc tuỳ tiện được.
 Trang phục nữ Dao Đỏ - Lào Cai. |
Dường như nan giải nhất là
chúng ta chưa có được cái gì để chọn lựa hay khai thác?
Trang phục nữ thì có vẻ dễ được đồng thuận với áo dài truyền thống Việt Nam vốn đã có lịch sử và vẻ đẹp đã được chứng minh qua thời gian. Nhưng mặc mùa hè thì dễ chứ mùa đông thì phải tính toán chất liệu, độ ấm, độ dày. Và có phải kèm thêm khăn hay áo khoác không? Rồi giày, dép, mũ thế nào? Tất cả đều phải đồng bộ.
Còn nam thì thực sự là khó! Hiện đã có một số ý kiến là dùng bộ khăn đóng áo dài ngày xưa cải tiến về màu sắc, họa tiết hoặc cải tiến bộ Tôn Trung Sơn. Bộ comple thì của phương Tây rồi, nhưng cũng có thể đặt ra trường hợp từ nay danh chính ngôn thuận công nhận comple là quốc phục nam của Việt Nam.
Như vậy đều phải có nghiên cứu, lập luận để có sự đồng thuận. Vấn đề này chạm đến nhiều thành phần và đông đảo người dân.
Theo tiến độ thì công việc sẽ diễn ra thế nào thưa ông?
Từ giờ đến tháng 9, chúng tôi sẽ phải xây dựng xong đề án và nếu duyệt cũng có thể trong năm nay. Hiện chúng tôi đã thành lập hội đồng tư vấn về quốc phục gồmGS. Tô Ngọc Thanh, nhà sử học Dương Trung Quốc, họa sĩ Trần Khánh Chương, NSƯT.TS. Đoàn Thị Tình, nhà thiết kế thời trang Sĩ Hoàng và Minh Hạnh…, một số người đã có góp ý ban đầu về đề án và chúng tôi sẽ tranh thủ ý kiến hội đồng song song với quá trình xây dựng, thực hiện. Sau này có thể sẽ mở rộng thêm các thành viên.
Chọn có sẵn thì khó. Nhiều khả năng sẽ phải nghiên cứu, khai thác, sáng tạo trên cơ sở truyền thống, việc này thì phải trông vào tài năng của các nhà thiết kế, cũng là cái khó nữa! Và tiếp đó là làm sao để tạo tính đồng thuận cao trong nhân dân bởi không thể tránh khỏi việc không đáp ứng được tất cả mọi người. Chắc chắn là sẽ phải tổ chức cuộc thi.
Xin cảm ơn ông!
LƯU NGUYỄN (thực hiện)