Việc thu phí bảo trì đường bộ là một chủ trương đúng nhằm thu hút nguồn lực từ sự đóng góp của xã hội cho phát triển hạ tầng giao thông vốn đang rất thiếu đồng bộ như hiện nay. Tuy nhiên, việc thu phí như thế nào là hợp lý, đảm bảo công bằng và quản lý sử dụng nguồn thu sao cho hiệu quả thì vẫn còn rất nhiều vấn đề phải bàn. Chỉ đơn cử một ví dụ, một gia đình có 3 chiếc xe máy được phục vụ đi lại. Nhưng khi gia đình có người đi công tác xa nơi khác không mang theo xe thì nhu cầu gia đình chỉ sử dụng 1 chiếc, 2 chiếc còn lại “đắp chiếu” để đấy. Nhưng với việc đóng phí bảo trì đường bộ thì cả 3 chiếc xe đều phải chịu phí. Đây là điều nhiều gia đình thấy vô lý. Nhiều ý kiến đã chỉ ra sự bất cập về sự thiếu công bằng như việc những chiếc xe không hoạt động trên đường vẫn phải đóng phí, xe chạy ít phải đóng phí như xe chạy nhiều. Ngoài ra, việc thu theo định kì đăng kiểm cũng gây những bất lợi cho các doanh nghiệp kinh doanh vận tải. Đó là chưa kể những bất cập trong việc thu phí tách riêng đối với xe container và rơ-mooc.
Chính việc thu phí đường bộ chưa thực sự hợp lý đã nhận được sự thiếu đồng thuận của người dân. Còn việc triển khai thu phí cũng đang gặp nhiều khó khăn. Chỉ một địa bàn nhỏ là xã Tây Mỗ, huyện Từ Liêm, TP. Hà Nội hiện có hơn 2.000 hộ dân, trung bình mỗi hộ có 2 xe máy, chưa kể các trường hợp người dân ở nơi khác đến thuê trọ và làm ăn, việc triển khai thu phí bảo trì đường bộ đối với xe máy tại địa phương này đang gặp nhiều khó khăn, ngay từ khâu lập hồ sơ thu phí. Một vấn đề nữa đặt ra là việc thực hiện thu phí đường bộ tham gia giao thông bằng xe máy tại các địa phương vẫn chưa có các văn bản chi tiết, hướng dẫn hình thức thu?
Theo các chuyên gia kinh tế, trước đây, thu phí bảo trì đường bộ qua các trạm thu phí chỉ thu được một số lượng ít phương tiện vận tải chạy liên tỉnh còn hàng nghìn, hàng vạn phương tiện chạy trong nội tỉnh không chạy qua trạm thu phí thì họ không làm nghĩa vụ đối với việc bảo trì đường bộ, cho nên việc thu phí bảo trì đường bộ sẽ làm cho cộng đồng các doanh nghiệp, các chủ xe, các chủ phương tiện phải đóng phí bảo trì đường bộ nên đảm bảo công bằng xã hội.
Việc thu phí chính thức đã được triển khai trên toàn quốc. Những bất cập và khó khăn trong việc triển khai đang hiện hữu. Cơ quan chức năng đã không phủ nhận điều này và khẳng định sẽ có điều chỉnh dần trong quá trình triển khai. Tuy nhiên, một chính sách hợp lý phải là một chính sách hợp lòng dân, phải nhận được sự đồng thuận của đại bộ phận người dân và doanh nghiệp. Không ít người dân và doanh nghiệp hoàn toàn ủng hộ việc thu phí, nhưng việc đóng phí cần tính toán hợp lý và nên làm thế nào cho mọi người dân và doanh nghiệp cảm thấy thoải mái nhất. Ý nghĩa của việc thu phí bảo trì đường bộ đã rõ, nhưng việc triển khai hợp lý, việc duy trì và sử dụng hiệu quả nguồn thu này đã và đang là vấn đề cần giải quyết trong thời gian tới.
Mạnh Hà