Vụ việc người đàn ông điều thêm ô tô "chặn đầu, khóa đuôi" một phương tiện khác trong ngày mùng 2 Tết tại Hà Tĩnh không chỉ gây bức xúc dư luận bởi cách hành xử thiếu chuẩn mực nơi công cộng, mà còn đặt ra những vấn đề pháp lý đáng lưu ý dưới góc độ xử lý hình sự.
Theo thông tin từ cơ quan điều tra, ngày 18/2 (tức mùng 2 Tết), tại đường Quang Lĩnh, phường Trần Phú, tỉnh Hà Tĩnh, ông Nguyễn Viết Linh đã đỗ xe chắn gần hết lối đi. Khi người dân đề nghị di chuyển để lưu thông, ông Linh không những không hợp tác mà còn điều thêm một ô tô khác chặn phía sau, tạo thế "khóa đầu, khóa đuôi", khiến phương tiện bị chặn không thể di chuyển. Sự việc kéo dài nhiều giờ, gây ách tắc và mất trật tự khu vực.
Phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh Hà Tĩnh) công bố quyết định khởi tố bị can và ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú, tạm hoãn xuất cảnh với Nguyễn Viết Linh (SN 1985, trú tại phường Thành Sen, Hà Tĩnh) về tội Gây rối trật tự công cộng.
Hiện trường vụ việc. Ảnh cắt từ clip
Dưới góc độ pháp lý, cần làm rõ hai yếu tố cốt lõi: hành vi cụ thể và hậu quả xã hội phát sinh.
Điều 318 Bộ luật Hình sự quy định: Người nào gây rối trật tự công cộng làm ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Trường hợp có tình tiết tăng nặng như dùng vũ khí, có tổ chức, gây cản trở giao thông nghiêm trọng hoặc gây đình trệ hoạt động công cộng thì mức phạt tù có thể lên tới 7 năm.
Trao đổi về vụ việc, luật sư Nguyễn Văn Nam - Đoàn luật sư TP Hà Nội cho rằng, điểm đáng chú ý không chỉ là hành vi đỗ xe sai quy định, mà là hành vi cố ý điều thêm phương tiện khác để chặn, khóa đường trong thời gian dài. Đây là biểu hiện của ý thức coi thường pháp luật và xâm phạm trực tiếp đến trật tự công cộng.
Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, về bản chất pháp lý, hành vi "chặn đầu, khóa đuôi" phương tiện khác trong không gian giao thông công cộng là hành vi cản trở giao thông. Nếu chỉ dừng lại ở lỗi hành chính, người vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm giao thông đường bộ. Tuy nhiên, khi hành vi được thực hiện với tính chất cố ý, kéo dài, gây bức xúc và ảnh hưởng đến nhiều người xung quanh, thì đã vượt khỏi ranh giới xử lý hành chính thông thường.
"Trong trường hợp này, yếu tố cấu thành tội phạm được xem xét ở khía cạnh hành vi có gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự hay không. Việc phong tỏa lối đi, khiến phương tiện không thể di chuyển, kéo dài nhiều giờ trong ngày Tết, thời điểm lưu lượng người dân đi lại đông là yếu tố cho thấy mức độ ảnh hưởng không nhỏ", luật sư Nguyễn Văn Nam phân tích.
Một vấn đề pháp lý khác là động cơ và thái độ của người thực hiện hành vi. Nếu cơ quan điều tra chứng minh được có lời nói thách thức, cố tình gây căng thẳng, thì đây sẽ là tình tiết phản ánh ý thức chủ quan của bị can, làm rõ yếu tố lỗi cố ý trực tiếp.
Luật sư Nguyễn Văn Nam nhấn mạnh: "Pháp luật hình sự không xử lý mọi hành vi vi phạm trật tự xã hội, nhưng sẽ xử lý khi hành vi đó đạt đến mức nguy hiểm cho xã hội. Ở đây, việc điều thêm xe để khóa chặt phương tiện khác không phải là phản ứng bột phát đơn thuần mà là hành vi có chủ đích, có tính toán".
Từ góc độ tố tụng, việc cơ quan điều tra áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú và tạm hoãn xuất cảnh cho thấy bước đầu đánh giá tính chất vụ án ở mức cần thiết phải kiểm soát chặt chẽ bị can để phục vụ điều tra.
Cũng cần lưu ý rằng, trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng sẽ làm rõ các tình tiết như: thời gian chặn xe cụ thể bao lâu, có gây ách tắc diện rộng hay không, có xô xát, đe dọa hay thiệt hại tài sản kèm theo không. Những yếu tố này sẽ quyết định khung hình phạt cụ thể nếu vụ án được đưa ra xét xử.
Về mặt xã hội, vụ việc là lời cảnh báo về giới hạn của hành vi cá nhân trong không gian công cộng. Đường phố không phải tài sản riêng của bất kỳ ai. Mọi hành vi sử dụng phương tiện giao thông với mục đích gây sức ép, trấn áp hoặc "dằn mặt" người khác đều tiềm ẩn rủi ro pháp lý nghiêm trọng.
