Theo báo cáo ngày 17/5 của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An, ngày 3/5, trên địa bàn xảy ra mưa lớn kèm dông lốc, làm môi trường nước biến động đột ngột về nhiệt độ và hàm lượng oxy hòa tan. Hiện tượng thủy sản chết xuất hiện gần như cùng thời điểm tại nhiều địa phương.
Tại xã Anh Sơn, cá chết được ghi nhận ở khu vực nuôi cá lồng trên sông Lam, cách xã Nhân Hòa khoảng 15-20km về phía hạ lưu, trong các ngày 4 và 5/5.
Người dân nuôi cá lồng bè trên sông Lam bất lực nhìn tài sản chết hàng loạt.
Trong khi đó, tại các xã Đông Thành, Giai Lạc và Bình Minh, nhiều hộ dân nuôi thủy sản dọc tuyến kênh chính lấy nước từ bara Đô Lương phản ánh cá tự nhiên và ốc bươu đen chết nhanh từ ngày 4 đến 6/5.
Đáng chú ý, khu vực nuôi cá lồng tại xã Nhân Hòa, nằm cách Công ty cổ phần Mía đường Sông Lam khoảng 3km về phía hạ lưu lại không ghi nhận tình trạng cá chết bất thường.
Liên quan sự cố thủng bồn chứa mật rỉ tại nhà máy đường Sông Lam, cơ quan chức năng cho biết qua kiểm tra hiện trường và báo cáo từ doanh nghiệp, hướng tràn của mật rỉ chủ yếu chảy ra cổng nhà máy, không đổ trực tiếp ra sông Lam do địa hình khu vực bờ sông cao hơn nền bồn chứa.
Giữa khu vực bồn chứa và bờ sông còn có hệ thống tường bê tông cùng nhiều vật cản kiên cố. Theo ước tính, khoảng 300 tấn mật rỉ đã tràn ra ngoài sau sự cố. Doanh nghiệp đã thu hồi được khoảng 276 tấn mật rỉ bằng các bể chứa, tẹc và thùng có sẵn; phần còn lại thấm vào bã mía và được gom đưa vào kho làm nhiên liệu đốt. Kết quả kiểm tra hiện trạng địa hình và hướng thoát tràn chưa ghi nhận dấu hiệu mật rỉ chảy trực tiếp ra sông Lam tại thời điểm kiểm tra.
Người dân dùng thuyền vớt cá chết trên sông Lam.
Theo báo cáo kết quả kiểm tra của Sở NN&PTNT tỉnh Nghệ An, hiện tượng thủy sản chết diễn ra ngay sau đợt thiên tai diện rộng trên địa bàn. Kết quả đo nhanh nước sông Lam tại xã Anh Sơn cho thấy, các chỉ số môi trường như pH 7,5; độ kiềm 110; oxy hòa tan 5mg/L đều nằm trong ngưỡng an toàn đối với thủy sản nuôi.
Trung tâm Quan trắc tài nguyên và môi trường đã lấy 3 mẫu nước sông Lam và 3 mẫu nước sông Đào để phân tích 11 thông số chất lượng nước. Kết quả cho thấy toàn bộ các chỉ số đều đạt quy chuẩn QCVN 08:2023/BTNMT về chất lượng nước mặt.
Đối với mẫu ốc chết, Chi cục Chăn nuôi và Thú y phối hợp các địa phương lấy 3 mẫu gửi xét nghiệm tại Trung tâm Chẩn đoán thú y Trung ương. Kết quả không phát hiện ký sinh trùng Perkinsus, tác nhân gây bệnh nguy hiểm trên thủy sản.
Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, hiện chưa đủ cơ sở để kết luận nguyên nhân cụ thể cũng như mối liên hệ giữa sự cố thủng bồn chứa mật rỉ với hiện tượng thủy sản chết hàng loạt. Bởi kết quả quan trắc môi trường và xét nghiệm đều chưa ghi nhận dấu hiệu bất thường.
Theo đánh giá ban đầu, hiện tượng thủy sản chết xảy ra sau đợt mưa lớn, giông lốc kéo dài khiến môi trường nước biến động đột ngột, gây sốc cho thủy sản nuôi. Ngoài ra, nhiều hộ nuôi ốc với mật độ cao, sử dụng nước lấy trực tiếp từ sông, kênh mà không qua xử lý, đồng thời chưa chủ động các biện pháp ứng phó như xử lý vôi ổn định pH, theo dõi chất lượng nước hay ngừng cấp nước khi môi trường biến động.
Để hạn chế thiệt hại, ngành nông nghiệp yêu cầu người dân khẩn trương thu gom, tiêu hủy thủy sản chết đúng quy định; vệ sinh, sát trùng ao nuôi, lồng bè và tạm thời chưa tái sản xuất cho đến khi môi trường ổn định. Người dân cũng được khuyến cáo không lấy nước trực tiếp từ sông vào ao khi có dấu hiệu bất thường; tăng cường quạt nước, sục khí, sử dụng vôi nông nghiệp để ổn định môi trường nuôi và chủ động phòng ngừa dịch bệnh.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời tiết thời gian tới tiếp tục diễn biến phức tạp, nguy cơ phát sinh thủy sản chết bất thường còn cao. Cơ quan chuyên môn sẽ tiếp tục quan trắc, lấy mẫu, đánh giá nguyên nhân, cảnh báo môi trường và rà soát các nguồn thải có nguy cơ gây ô nhiễm nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người nuôi. Sở cũng đề nghị chính quyền địa phương tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp nuôi an toàn sinh học, theo dõi môi trường định kỳ và phối hợp với cơ quan chuyên môn trong công tác giám sát dịch bệnh.
Như đã thông tin, trước đó khoảng 17h15 ngày 3/5, trong lúc thời tiết xuất hiện mưa dông kèm sấm sét mạnh, bồn chứa khoảng 2.000 tấn mật rỉ tại Công ty cổ phần Mía đường Sông Lam gặp sự cố bị vỡ, khiến mật rỉ tràn ra trong khuôn viên nhà máy. Doanh nghiệp cho biết đến 17h ngày 4/5 đã hoàn tất việc khắc phục sự cố.
Chỉ một ngày sau, tại xã Anh Sơn, 19 lồng nuôi cá của 13 hộ dân xuất hiện tình trạng cá chết hàng loạt, tổng thiệt hại ước tính hơn 8,6 tấn.
Không chỉ cá nuôi lồng bè, nhiều người dân ven sông còn phát hiện tôm, cá tự nhiên nổi ngộp, dạt vào bờ. Những ngày tiếp theo, hiện tượng cá chết tiếp tục được ghi nhận tại các địa phương vùng hạ du như Anh Sơn Đông, Bạch Ngọc, Đô Lương, Yên Thành… dọc sông Lam và các tuyến kênh thủy lợi.
