Sự bế tắc của các thị trường
Bài toán đầu tư năm Quý Tỵ dù vẫn còn nhiều ngắc ngứ, nhưng xem ra đã lộ dần phần nào lời giải. Một số xác nhận từ giới phân tích kinh tế cho thấy dòng vốn đang có xu hướng dịch chuyển nhiều hơn sang kênh chứng khoán.
Không hẳn là một điều tốt, vì chứng khoán luôn là một kênh đầu tư có xác suất rủi ro cao nhất. Trong hai năm 2011 và 2012, mảng thị trường tài chính này đã làm cho nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ và kể cả một số đại gia chết đứng, lớp tan vỡ niềm tin và phá sản, lớp phải nhập viện tâm thần... Ngay cả trong bốn tháng đầu năm 2012, dù hai chỉ số VNI và HNX đã phục hồi được hơn 40% so với “giá đáy” của chúng, tình hình vẫn một lần nữa bị xoay chuyển không thể lường trước, khi vụ ông Nguyễn Đức Kiên bị bắt vào tháng 8 cùng năm đã tạo nên một bước ngoặt lao dốc cho thị trường. Không ít nhà đầu tư đã mất đến một phần ba hoặc một nửa vốn liếng của mình trong đợt lao dốc vào nửa cuối năm ngoái.
Chính vì thế, ngân hàng vẫn luôn được xem là kênh đầu tư an toàn nhất trong mọi loại hình dịch chuyển vốn. Minh chứng rõ rệt nhất cho thực tế này là trong suốt nửa cuối năm 2012, bất chấp làn sóng giảm trần lãi suất huy động đến 4 lần xuất phát từ Ngân hàng Nhà nước, lượng tiền gửi của khu vực dân cư vào nhóm các ngân hàng thương mại vẫn không hề vơi giảm. Đó cũng là bối cảnh mà gần như toàn bộ nền kinh tế rơi vào tình cảnh suy thoái trầm kha, với ít nhất phân nửa số doanh nghiệp hoạt động cầm chừng và cắn răng chịu thua lỗ, số còn lại không dám vay mượn ngân hàng phóng tay như giai đoạn 2006 - 2007. Cũng bởi thế, một nghịch lý lớn đã diễn ra trong ngành ngân hàng khi vốn vào nhiều mà ra ít, khiến cho ngân hàng lâm vào tình trạng ứ vốn. Chính hiện trạng này đã làm cho bản thân ngân hàng phải trở thành một nhà đầu tư bất đắc dĩ khi phải tìm mọi cách để “tống” lượng vốn tồn ứ ra thị trường.
Nhưng các thị trường lại được mô tả là quá bế tắc. Vàng - một kênh đầu tư luôn sôi động vào năm 2011, đã trở nên lắng đọng trong cả năm 2012 với nhiều rủi ro. Khách quan mà xét, dân đầu cơ vàng đã không có bất cứ cơ hội nào để tạo sóng lớn trong năm con rồng cất cánh. Ngược lại, hàng loạt chính sách siết vàng của Ngân hàng Nhà nước đã làm cho thị trường này không còn mang tính hấp dẫn. Thanh khoản giảm sút trầm trọng cho đến khi một nghị định của Chính phủ chính thức có hiệu lực, chấm dứt vai trò kinh doanh vàng miếng của đại đa số cơ sở kinh doanh vàng tư nhân. Thoạt đầu, các nhà phân tích còn lặp lại dự báo của những hãng phân tích thế giới về việc giá vàng quốc tế có thể leo đến mốc 2.000USD/ounce hoặc hơn thế, và do đó giá vàng trong nước cũng có thể cán mốc 50 triệu đồng/lượng. Nhưng sau đó, trước tình hình giao dịch vàng ngày càng èo uột, kể cả không ít rủi ro chính sách, người ta đã nói công khai và mạnh bạo hơn về xu hướng tuột giảm của giá vàng. Với rất nhiều nhà đầu tư vàng chuyên nghiệp, thời điểm cuối năm 2012 có thể được xem là cái mốc đánh dấu sự chấm dứt của dòng tiền chuyển vào kênh vàng.
Dòng tiền đang chuyển động
Vậy rời vàng, tiền dịch chuyển đi đâu? Tất nhiên, người ta phải xem xét đến các kênh đầu tư khác. Trước đây, vào thời hoàng kim của các thị trường, vàng và bất động sản giữ mối quan hệ gần như song trùng. Nhưng mấy năm qua, quan hệ có tính đồng pha này đã trở nên lệch pha. Chỉ còn rất ít người quan tâm đến việc bán vàng mua đất, đặc biệt trong bối cảnh giá nhà đất được dự báo hàng ngày là “còn lâu nữa mới lập đáy”.
Tình thế bế tắc của thị trường bất động sản dường như đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ các thị trường còn lại. Vàng, ngoại tệ, USD và chứng khoán đều không thể khả quan trong năm 2012. Trong đó, một thất vọng lớn và có lẽ cũng là hệ quả của bất động sản là tỷ giá ngoại tệ đã không hề suy xuyển, khiến cho nhiều tay chơi lớn thuộc thị trường này phải ngậm bồ hòn làm ngọt. Với một đường kéo ngang không biết bao giờ mới chấm dứt, ngoại tệ làm nên một thách thức ghê gớm với cả những tay chơi bền gan nhất.
Chỉ từ đầu năm 2013 mới bắt đầu xuất hiện những tín hiệu về sự nhúc nhích của dòng tiền. Trong một động thái bất ngờ, thị trường chứng khoán phục hồi và cứ thế lầm lũi đi lên, bất chấp rất nhiều hoài nghi. Dĩ nhiên, giới đầu tư chứng khoán hoàn toàn có lý do để lo sợ về kịch bản thị trường này sẽ lặp lại cú rơi của chính nó trong nửa cuối năm 2012, hoặc tệ hại hơn là năm 2011. Nhưng cho đến nay, hai chỉ số VNI và HNX đã phục hồi được trên 30%. Mức độ phục hồi này, tuy chưa bằng giai đoạn 4 tháng năm 2012, nhưng điểm đặc biệt là thị trường cổ phiếu lại được nâng đỡ bởi sức mua của khối đầu tư nước ngoài kể từ cuối năm 2012. Chính sức cầu có tính bất ngờ này đã khiến cho thị trường đủ sức gượng dậy và sẽ là bền vững hơn nếu thế lực nước ngoài được duy trì.
Từ trước Tết âm lịch Quý Tỵ, một số công ty chứng khoán đã dần xác nhận hiện tượng không nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ đóng tài khoản nghỉ Tết. Cũng chẳng có mấy người vội vã rút tiền mua sắm Tết như một hành động bảo vệ tài sản của mình. Thậm chí hơi trái ngược khi tâm lý nôn nóng chờ hết Tết lại diễn ra trong một số nhà đầu tư và những người đang giữ tiền nhàn rỗi. Với những người này, thị trường sau Tết vẫn là một đánh đố, nhưng vào lần này, sự đánh đố đó có vẻ hấp dẫn hơn là đe dọa.
Dòng tiền vào chứng khoán cũng bắt đầu được xác nhận dịch chuyển từ kênh vàng. Không nhiều và cũng không ồ ạt, nhưng không khí rỉ rả đã bắt đầu nhen nhóm. Không còn xem ngân hàng là kênh đầu tư sinh lời duy nhất, một số nhà đầu tư, kể cả những người dân, đã dần bán vàng để bỏ vào canh bạc chứng khoán như một phép cầu may.
Dũng Hà