Bao nhiêu tiền của và công sức đổ vào để làm đẹp cho Hà Nội trước Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long dường như đang trở thành công cốc. Nhiều dải phân cách mềm, nhiều thảm cỏ, cây xanh, vườn hoa trên các tuyến phố đã và đang bị chiếm dụng trái phép, hoặc giẫm đạp tàn phá không chút ý thức.
Trước đây, nhân dân Thủ đô hoan nghênh việc UBND TP. Hà Nội và Sở Giao thông Hà Nội chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan thay thế dải phân cách bê tông bằng dải phân cách mềm cho phù hợp, đảm bảo mỹ quan đô thị và an toàn giao thông… Thế nhưng, với những công trình tiền tỷ ấy, 1m cỏ hoặc hoa, cây cảnh chưa kịp mọc tươi tốt lại bị những người vô ý thức chà đạp. Và hằng năm, lại tốn tiền tỷ của Nhà nước để khắc phục, trồng cỏ, trồng hoa ở những dải phân cách mềm nói trên...
Vô tình hay thiếu ý thức
Ngoài những dải phân cách mềm, thảm cỏ đẹp, vườn hoa cây cảnh, đèn trang trí được xây dựng cho Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội được UBND thành phố thực hiện các dự án chỉnh trang đô thị, công trình phục vụ Đại lễ, người dân Thủ đô vui mừng khi những dải phân cách mềm không khác gì những công viên xanh được xây dựng. Thế nhưng, cho đến thời điểm này thì hàng trăm công trình dải phân cách mềm lại bị bỏ rơi cho nhiều người thiếu ý thức chà đạp, phá hủy. Ở những nơi có dải phân cách mềm đẹp, hoành tráng như xung quanh hồ Hoàn Kiếm, khu vực Hồ Tây và trung tâm Ba Đình, khu vực Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình, tuyến đường Bắc Thăng Long - Phạm Văn Đồng, tuyến đường An Dương Vương - Âu Cơ - Nghi Tàm - đường Thanh Niên - Hùng Vương, nút giao thông Kim Liên, tuyến đường Tôn Đức Thắng - Nguyễn Lương Bằng - Tây Sơn - Nguyễn Trãi, đường Kim Mã, tuyến đường Xuân Thủy - Cầu Giấy, tuyến phố Huế - Hàng Bài, tuyến phố Lê Duẩn lại là nơi bị chiếm dụng bán nước, bãi gửi xe, nơi tụ tập khiến thảm cỏ trơ trụi, cây cảnh, vườn hoa tan nát...
Ngay cả những tuyến phố ngoại ô như đường 32 đoạn Cầu Diễn - Nhổn, Nguyễn Văn Cừ - Ngô Gia Tự, Láng Hạ - Thanh Xuân kéo dài (đường Lê Văn Lương), một số tuyến phố thuộc khu vực phố cổ; các công viên, viện bảo tàng, hồ Ba Mẫu, Yên Sở, vườn thú; tượng đài Thánh Gióng; công trình chiếu sáng cầu Chương Dương, cầu Vĩnh Tuy... cũng không ngoại lệ. Trên nhiều tuyến phố, những thảm cỏ, “vỉa hè xanh” đang bị người dân dùng làm “chiếu” ngồi, bán hàng rong, giẫm đạp khiến thảm cỏ xanh ngày càng xơ xác, chỉ còn trơ gốc và tràn ngập rác thải.
Tại Hà Nội, các tuyến đường Lê Đức Thọ, Lê Quang Đạo chạy qua Sân vận động Mỹ Đình vốn là nơi có dải phân cách mềm đẹp nhất Hà Nội khi có “vỉa hè xanh”. Thế nhưng thời gian qua, tình trạng một số người vô ý thức bày bán hàng rong, giẫm đạp, dùng “vỉa hè xanh” để trải chiếu, làm nơi nghỉ chân, nơi tụ tập ăn uống, xả rác… khiến mảng xanh vỉa hè đang bị tàn phá thảm hại. Những tháng đầu năm 2011 này, chúng tôi còn chứng kiến trên những thảm cỏ ngày nào cũng có 20 chiếc xe máy của công nhân chỉnh trang thảm cỏ, cây cảnh đè lên bãi cỏ. Đáng ra những người này phải là người đi đầu có ý thức bảo vệ dải phân cách. Được đà, người dân, thanh niên hẹn hò, học sinh tha hồ biến vườn hoa, thảm cỏ làm bãi để xe. Theo quan sát, vào ban đêm, dọc tuyến đường Lê Đức Thọ, Lê Quang Đạo nhộn nhịp hẳn lên khi hàng rong tái xuất trên… vỉa hè xanh. Hàng trăm mảnh chiếu được trải xuống thảm cỏ và khách hàng thì tha hồ nằm, ngồi tâm sự, ăn uống, xả rác, thậm chí là tiểu bậy ngay trên bãi cỏ. Nhiều đôi bạn trẻ thậm chí còn “cẩn thận” dắt xe máy lên bãi cỏ xanh để tiện trông xe. Đây là tuyến đường đẹp, có không gian rộng rãi, thu hút nhiều bạn trẻ đến vui chơi, giải trí. Nhưng sau một đêm, thảm cỏ xanh bị giẫm nát rất vô ý thức. Không những thế, người đi đường còn chứng kiến nhiều cảnh phản cảm của những đôi bạn trẻ ngả ngớn ngay trên “vỉa hè xanh”. Bác Trần Văn Từ, cán bộ hưu trí ở thôn Phú Đô, cạnh Sân vận động Mỹ Đình bức xúc: “Chúng tôi thấy buồn vì vỉa hè xanh - nơi vui chơi, xả stress vô lương tâm bằng cách giẫm đạp, chặt cây, bẻ hoa... Nào là bã mía, rác rưởi tấp đống trên cả con đường, trên thảm cỏ. Nhà nước trồng, khắc phục, còn những người vô ý thức thì cứ giẫm đạp, thấy tiền tỷ bị phá mà xót xa”.
 Cỏ ở công viên không mọc nổi vì người qua lại nhiều thành lối mòn. |
Càng mới, càng bị phá
Trên nhiều dải phân cách mềm, người vô gia cư còn chọn các thảm cỏ xanh là nơi ngủ trưa và... qua đêm. Nhìn “vỉa hè xanh” chỉ còn trơ gốc cỏ, rác rưởi chất đống mà xót xa. Một số “vỉa hè xanh” như trên đường Nguyễn Trãi, đường Láng, Phạm Hùng đang dần trở thành “vỉa hè trọc”, bị giẫm đạp thì cỏ chết, cây gãy, những mảng bê tông vỡ vụn. Ban ngày thì thành mặt bằng của người bán hàng rong, bán vé số, ban đêm người qua lại giẫm đạp lên thảm cỏ. Rác chất đống trên vỉa hè khiến cây cỏ vừa được trồng cũng khó sống sót. Nhiều vỉa hè xanh bị chiếm làm nơi “an tọa”, nghỉ ngơi của một số người vô ý thức, là nơi để rác của các gia đình lân cận. Các tuyến đường Nguyễn Chí Thanh, Liễu Giai cũng gặp cảnh tương tự. Người dân thi nhau tổ chức liên hoan, tiệc tùng ngay trên thảm cỏ xanh và xả rác vô ý thức mà không chút đắn đo rằng mình đang hủy hoại cảnh quan môi trường và tiền của Nhà nước.
Điều đau lòng là tuyến phố nào càng mới xây dựng, bãi cỏ còn đẹp thì người ta càng chiếm dụng, hủy hoại nhiều hơn. Ngay như Đại lộ Thăng Long vừa mới hoàn thành, “dải phân cách mềm” cũng bị nhiều người giẫm đạp, chiếm làm hàng quán, để xe... khiến cho những thảm cỏ, vườn hoa bị chết, phá nát. Khi công trình chưa hoàn thành, nhiều đoạn lại phải đầu tư tiền tỉ để tu tạo là thế. Mặc dù các cơ quan chức năng đã lường trước nhưng vẫn mãi điệp khúc chưa hoàn thành lại tu bổ, lãng phí tiền của Nhà nước vẫn diễn ra như một căn bệnh di căn không thuốc chữa.
Nhìn người lại ngẫm đến ta
Rất vui khi “dải phân cách xanh” phù hợp với xu hướng phát triển của các đô thị, giúp giảm sự oi bức từ mặt đường bê tông, bổ sung lượng nước ngầm, thấm nước tự nhiên, làm đẹp mỹ quan đẹp thành phố, hiện đại, nhân dân phấn khởi nhưng với tình trạng bị những người vô ý thức giẫm đạp, phá hoại, còn xảy ra hiện tượng người dân phá cây xanh, nhổ trộm cây cảnh khiến các đơn vị phải trồng lại. Trồng một mét cỏ, thảm hoa tốn tiền trăm, tiền triệu, nếu cộng lại một tuyến phố hàng trăm mét mất tiền tỉ chỉ để lo việc tu tạo giải phân cách mền thì quả là quá lãng phí.
Nhìn ra các nước, bất kỳ công trình công cộng nào bị ai đó phá hoại, dù ở mức độ nhẹ như ngắt hoa, bẻ cành hay giẫm đạp lên cỏ đều bị xử lý nghiêm. Chỉ cần có tin báo là cảnh sát đến ngay. Còn ở nước ta, những việc bị coi là nhỏ nhặt như trên lại chưa bị xử lý, thậm chí chưa có hành lang pháp lý để xử lý. Nên nhiều người vô ý thức chưa bị xử lý, chưa nâng cao được ý thức cũng là do luật chưa nghiêm, khiến “vỉa hè xanh” đang bị phá hoại nghiêm trọng. Vậy nên cần phải có phương pháp cụ thể, cùng với việc đầu tư phát triển thêm “màu xanh” cho thành phố thì ý thức giữ gìn, chăm sóc “màu xanh” của người dân phải được nâng lên cao hơn nữa.
Bài và ảnh: Trung Anh