Sự cố Thủy điện Đakrông III (Quảng Trị) ngày 9/10 đã bị vỡ đập sau 15 ngày tích nước để chạy thử khiến những người đang lo lắng về sự an toàn của các công trình thủy điện khu vực miền Trung, một lần nữa phải giật mình. Một lượng nước khổng lồ đã đổ ập xuống sông Đakrông phần dưới nhà máy đã đe dọa nghiêm trọng đến cuộc sống của người dân hai bên bờ. Nước lớn đã cuốn trôi nhiều diện tích hoa màu của hàng chục hộ dân, mà hầu hết là đồng bào người dân tộc Pa Kôh, cuộc sống rất khó khăn.
Có mặt tại công trình Nhà máy thủy điện Đakrông III - nơi xảy ra sự cố vỡ đập, trước mắt chúng tôi là một phần thân đập thủy điện đã vỡ toang. Từng mảng bê tông lớn nằm ngổn ngang giữa dòng nước trắng xóa, xối xả đổ ra từ phần bị vỡ. Có mảng bị nước cuốn xa khỏi thân đập gần cả trăm mét. Hàng trăm đoạn thép phi 18mm bị nước vuốt ra khỏi bê tông, chồng chéo đan nhau.
Nơi phần đập vỡ vẫn còn nguyên hiện trường, trừ một vài công nhân mò mẫm hất những mảng bê tông, đá ngổn ngang để “vớt vát” thép, chuyển lên phía trên bờ. Di dọc các đoạn không bị vỡ dưới chân đập, chúng tôi ghi nhận được nhiều vết nước rỉ ra từ các mảng bê tông lớn. Vết úa màu cho thấy hiện tượng này đã xảy ra khá lâu.
Nói về sự việc vỡ đập này, ông Phạm Văn Hùng - Phó chủ tịch UBND huyện Đakrông, rất bức xúc: “Khi sự cố xảy ra, phía đơn vị thi công không hề có một thông báo nào để huyện biết mà còn giấu giếm. Khi nhận được báo cáo tình hình của các xã, tôi đã đi kiểm tra thì bảo vệ công trình kiên quyết chặn lại. Ngay cả đồng chí Bí thư Huyện ủy cũng không được vào. Riêng công tác giải phóng mặt bằng để xây dựng, phía Công ty Cổ phần thủy điện Trường Sơn đã không đảm bảo phương án đền bù đối với dân ở phía thượng nguồn”.
Đến sáng 13/10, trong buổi làm việc với đoàn công tác của UBND tỉnh Quảng Trị tại công trình Thủy điện Đakrông III, ông Nguyễn Thanh Hải sau nhiều ngày trì hoãn mới xác nhận rằng việc bị vỡ đập chính là có thật và cũng đưa ra lý do là vì mực nước lũ dâng cao nên “không ngờ”… Khi chúng tôi đặt câu hỏi rằng phía kỹ thuật có biết thời gian này hàng năm là cao điểm mưa lũ ở Đakrông và khi tích nước chạy thử, yếu tố tác động của thời tiết liệu đã được cân nhắc kỹ? Ông Hải khẳng định: “Chúng tôi đã nghiên cứu các thông tin dự báo thời tiết dài ngày, ngắn ngày rất kỹ (…) nhưng không lường trước được và không ngờ là lũ về nhanh như thế” (!?).
Sự cố vỡ đập Thủy điện Đakrông III không chỉ dừng lại ở mức thiệt hại ước tính 20 tỷ đồng hay làm chậm tiến trình xây dựng, vận hành gây xôn xao dư luận mấy ngày qua. Chưa nói đến việc, khi tích nước để chạy thử gặp mưa lớn kéo dài trong nhiều ngày liền. Nước trong lòng hồ dâng lên cũng có quá trình từ thấp lên cao. Việc thử nghiệm lại kéo dài trong nhiều ngày liền, lẽ nào bộ phận kỹ thuật theo dõi lại không nhận biết được để có những phương án ứng phó nhằm tránh vỡ đập hay còn lý do nào khác?
Điều quan ngại hơn, tiếp xúc với nhiều hộ dân hai bên sông Đakrông, chúng tôi ghi nhận được ở họ tâm lý nơm nớp lo sợ về an toàn tính mạng, của cải sau sự cố sáng 9/10. Vấn đề này mong các ban ngành chức năng và UBND tỉnh Quảng Trị cần có một cuộc kiểm tra cặn kẽ nhất về thủy điện sau sự cố vỡ đập để có những kết luận chính xác, thuyết phục đến hàng trăm hộ dân phía hạ nguồn.
Trần Đông Hà